Jesteś tutaj:

Katar - doradzimy jak z nim wygrać

W pogotowiu cały zapas chusteczek higienicznych, sztyft do nosa ułatwiający oddychanie, kropelki, tabletki - oto standardowe "wyposażenie" zakatarzonego pacjenta. Choć ostry nieżyt nosa, towarzyszący jesiennemu przeziębieniu najczęściej trwa kilka dni, to jednak bywa bardzo uciążliwy. W artykule postaramy się odpowiedzieć na najważniejsze pytania i wątpliwości pacjentów, dotyczące skutecznego leczenia kataru i właściwego stosowania leków dostępnych bez recepty.

Katar - doradzimy jak z nim wygrać

Zdjęcie: Jason Rogers

I. Dlaczego z mojego nosa "cieknie" - przyczyny i objawy kataru
Zgodnie z medyczną terminologią, katarem nazywany jest ostry nieżyt nosa, a właściwie ostre zapalenie błon śluzowych. Może być ono wywołane różnymi czynnikami:
  • chemicznymi,
  • alergicznymi (wtedy mówimy o tzw. "katarze siennym").

Jednak katar towarzyszący stanom przeziębieniowym wynika głównie z czynników fizycznych - tj. gwałtownego oziębienia śluzówki nosa lub biologicznych. Ostatnia przyczyna jest najbardziej powszechna. Ostry nieżyt nosa powodują wirusy z grupy rhinowirusów, odpowiedzialnych za rozwój przeziębienia.
Katar szerzy się drogą kropelkową, tak więc przebywanie w środowisku osób zakatarzonych zwiększa znacznie ryzyko zakażenia.

II. Jaki przebieg ma katar
Ostry nieżyt nosa w przebiegu przeziębienia można podzielić na kilka etapów:
  • Etap 1. katar wodnisty - chory często kicha, ma wrażenie że "cały czas cieknie mu z nosa", wydzielina jest rzadka i przezroczysta,
  • Etap 2. "zatkany nos" - jest wynikiem silnego przekrwienia, rozszerzenia naczyń tętniczych w jamie nosowej i obrzęku śluzówki nosa, wskutek zatrzymania krwi w naczyniach żylnych i upośledzenia jej odpływu.

Etap 2. pojawia się zwykle po 2 - 3 dniach nieustającego kichania i długotrwałego wycieku z nosa wodnistej wydzieliny.
  • Etap 3. katar śluzowo - ropny - po kilku dniach wydzielina z nosa gęstnieje, przybiera żółtozieloną barwę, pacjent nie kicha już tak często.

Na każdym z tych etapów, niezmiernie ważne jest systematyczne opróżnianie jamy nosowej z wydzieliny, słowem częste wydmuchiwanie nosa. Należy bowiem zapobiec ewentualnemu rozwojowi zapalenia zatok - schorzenia, które objawia się silnymi bólami głowy w okolicy czołowej, szczególnie w trakcie schylania się i podnoszenia.

Zapalenie zatok jest chorobą zdecydowanie poważniejszą, wymagającą konsultacji lekarskiej.

Ostry nieżyt nosa, towarzyszący przeziębieniu trwa zwykle od 5 dni do jednego tygodnia. Przedłużający się katar ropny powinien być także sygnałem, skłaniającym pacjenta do wizyty u lekarza. Istnieje bowiem ryzyko, że wywołany jest on przez bakterie i niezbędne będzie podanie antybiotyku.

III. Jakie korzyści przynosi leczenie kataru
Niektórzy pacjenci twierdzą, że walka z katarem często nie przynosi oczekiwanych skutków i po prostu trzeba go przeczekać, aż samoistnie zniknie. Nie jest to do końca prawdą. Wiadomo, że dostępne leki mogą jedynie zniwelować przykre objawy kataru (leki objawowe). Jak dotąd nie wynaleziono bowiem skutecznych środków farmakologicznych przeciwko wirusom przeziębienia (leki działające przyczynowo). Nie oznacza to jednak, aby zaprzestać stosowania jakichkolwiek specyfików. Mają bowiem udowodnione działanie kliniczne, przynoszą ulgę pacjentowi i skutecznie zwalczają symptomy kataru.
PAMIĘTAJ:
  • jeśli masz katar, pij dużo gorących płynów, nawilżają śluzówkę nosa, ułatwiają oddychanie
  • zostań w domu, wygrzej się, unikaj kontaktu z osobami również zakatarzonymi
  • nawilżaj pokój w którym przebywasz, szczególnie w okresie jesienno-zimowym, kiedy włączone jest centralne ogrzewanie,
  • często wietrz pomieszczenia, aby zmniejszyć stężenie drobnoustrojów, a także ułatwić oddychanie
  • zdrowo się odżywiaj: jedz dużo owoców i warzyw zawierających witaminę C; czarne porzeczki, pomarańcze, papryka czerwona, do potraw dodawaj natkę pietruszki

IV. Najczęstsze problemy nurtujące pacjentów, dotyczące leków na katar...
Wskazówki dla pacjentów - jak dobrać właściwy lek dla siebie
1. Masz nieco ponad 20 lat, od 2 dni męczy Cie wodnisty katar, często kichasz, a "nie masz czasu chorować", potrzebny Ci szybko działający specyfik bez recepty, nie przyjmujesz przewlekle żadnych leków.....
  • najwłaściwsze będą tabletki zawierające w składzie pseudoefedrynę, np. ACATAR ACTI - TABS, SUDAFED - substancja obkurcza naczynia krwionośne, zmniejsza przekrwienie błony śluzowej nosa. Działanie tych leków rozpoczyna się już po 30 minutach, utrzymuje się do 4 godzin. W przypadku preparatów CIRRUS i DISOPHROL RETARD efekt terapeutyczny jest wydłużony nawet do 8 godzin. Należy jednak pamiętać o ewentualnych działaniach niepożądanych tej substancji czynnej - pobudzenie układu nerwowego, zaburzenia snu (nie należy ich zażywać na noc), a także przyspieszenie akcji serca, podwyższenie ciśnienia krwi.
  • poza tabletkami warto zastosować leki miejscowo obkurczające śluzówkę nosa, np. OTRIVIN, AFRIN, RESOXYM, ACATAR i wiele innych, ułatwiają odpływ wydzieliny i tym samym oddychanie przez nos.
UWAGA - leki do podawania miejscowego, zawierające w składzie jeden z tych związków: ksylometazolina, oksymetazolina, nafazolina, należy stosować maksymalnie do 5 dni.
W przeciwnym wypadku, wskutek silnego obkurczenia naczyń śluzówki może dojść do zmian zanikowych błony śluzowej nosa, a nawet zaniku rzęsek. Może skutkować to zaburzeniem jej funkcjonowania jako bariery odpornościowej.
2. Jesteś młodą kobietą, od 3 dni masz katar. Od roku bierzesz tabletki antykoncepcyjne i boisz się, że środki zwalczające objawy ostrego nieżytu nosa, mogą zmniejszać ich skuteczność....
  • Żadna grupa leków stosowanych na katar nie zmniejsza działania tabletek antykoncepcyjnych.

3. Potrzebujesz porady farmaceuty, jaka forma leku, miejscowo obkurczającego naczynia jest najlepsza? Słyszałeś o kroplach, aerozolach, pojawiły się również żele do nosa...
  • KROPLE czyli płynna postać leku, najprostsza i najbardziej znana, wymaga ścisłego dawkowania. W aptece dostępny jest szeroki wybór tej postaci leku do nosa, np. OTRIVIN, XYLOMETAZOLIN, NASIVIN, OXALIN, RESOXYM, RHINOPHENAZOL, SULFARINOL. Jednak przy nieumiejętnej aplikacji istnieje duże ryzyko przedostania się płynu do gardła i brak działania na błonie śluzowej nosa lub możliwość przedawkowania leku.
  • AEROZOL jest wygodniejszą postacią leku niż krople, płyn z rozpuszczoną substancją czynną jest rozproszony w gazie - następuje równomierne rozprowadzenie leku na powierzchni błony śluzowej nosa - małe ryzyko przedostania się leku do gardła i przedawkowania go. W tej formie dostępne są preparaty: OTRIVIN, XYLORHIN, ACATAR, AFRIN, NASIVIN, RESOXYM
  • ŻEL jest półstałą postacią leku, działa on tylko na powierzchni błony śluzowej nosa. Podawanie takich preparatów jak XYLOGEL, XYLORHIN, OXALIN nie wymaga specjalnych przygotowań ani przyjęcia odpowiedniej pozycji w trakcie aplikacji. Lek nie spływa do gardła, dlatego ze wszystkich form specyfików do nosa, ta postać wydaje się być najlepsza.

4. Nie jesteś pewny czy wiesz jak stosować leki na katar. Potrzebujesz wskazówek, jak prawidłowo stosować miejscowe preparaty do nosa
  • przed podaniem leku, o ile to możliwe, należy dokładnie wydmuchać nos
  • w trakcie aplikacji wykonujemy powolny wdech przez nos
  • leki miejscowo obkurczające śluzówkę nie podajemy zbyt głęboko do nosa, końcówkę aplikatora kierujemy zawsze na boczną ścianę jamy nosowej, odchylając ją delikatnie w kierunku zewnętrznym
  • kropli do nosa, aerozoli nie należy podawać w kierunku przegrody nosowej, gdyż może to skutkować podrażnieniem, nadmiernym wysuszeniem śluzówki, a nawet krwawieniem z nosa
  • należy przyjąć odpowiednią pozycję w trakcie podawania leku:

KROPLE: pacjent leży poziomo na plecach z głową odchyloną lekko do tyłu, do każdego otworu nosowego podajemy po 2 krople leku ( nie więcej, gdyż podanie objętości > niż 0,1 ml skutkuje przedostaniem się leku do tylnej części jamy nosowej i eliminacją w gardle), następnie należy na 30 sekund przechylić lekko głowę w prawą stronę, potem w lewą stronę na kolejne pół minuty i powrócić do pozycji horyzontalnej.

AEROZOL: pacjent leży poziomo na jednym boku z głową lekko obniżoną, lek podajemy po jednej dawce do otworu nosowego, po czym pacjent odwraca się na drugi bok i otrzymuje dawkę leku do drugiego otworu nosowego
  • pamiętaj, aby po każdej aplikacji wypłukać końcówkę preparatu wodą
  • jeden lek przeznaczony jest dla jednego pacjenta!!!
  • środki podawane miejscowo mają stosunkowo krótką datę ważności, dlatego należy ściśle przestrzegać czasu ich użytkowania

5. Od ponad tygodnia męczy Cię katar, stosujesz OTRIVIN w kroplach, na początku zdecydowanie przynosił ulgę, ale od 2 dni objawy na nowo powróciły, dlaczego?
  • OTRIVIN zawiera w składzie chlorowodorek ksylometazoliny, podobnie jak inne środki obkurczające miejscowo może być stosowany do 5 dni. W przeciwnym wypadku może dojść niekiedy do tzw. efektu z odbicia (rebound), który polega na spadku skuteczności leku, a nawet powrotu objawów.

6. Masz 65 lat, od wielu lat cierpisz na nadciśnienie tętnicze, regularnie przyjmujesz leki hipotensyjne, cierpisz na cukrzycę typu II, co pomoże Ci pozbyć się kataru, towarzyszącego przeziębieniu?
UWAGA: przeciwwskazane są wszelkie tabletki z pseudoefedryną i środki obkurczające miejscowo, gdyż mogą powodować wzrost ciśnienia!
  • objawy kataru pomogą złagodzić preparaty nawilżające śluzówkę nosa z wodą morską i minerałami (miedź, mangan, cynk, magnez, wapń, potas). Zapobiegają wysuszeniu śluzówki nosa, oczyszczają przewody nosowe, "przepłukując" je, ułatwiają usuwanie zalegającej wydzieliny, nawilżają błonę śluzową nosa, chłodzą, zmniejszają przekrwienie i obrzęk, dają uczucie ulgi i odświeżenia. Preparaty AQUA MARIS, DISNEMAR, HYPOMER, STERIMAR dostępne są w postaci aerozolu, dzięki czemu równomiernie rozpylają się w jamie nosowej. Spra'y MARIMER (także w postaci ampułek) dostępny jest w wersji izotonicznej i hipertonicznej. Roztwór hipertoniczny, na drodze fizycznej, powoduje również obkurczenie śluzówki nosa, zmniejszając przekrwienie. Usuwa nadmiar wydzieliny na drodze osmozy - procesu, w którym płyn przenika z roztworu o niższym stężeniu do roztworu o stężeniu wyższym (w tym przypadku jest nim roztwór preparatu).
  • jako leczenie wspomagające warto zastosować specyfiki z witaminą C i rutyną, pić CALCIUM w formie musujących tabletek - środki te, powodują uszczelnienie naczyń krwionośnych, zmniejszają przekrwienie i obrzęk śluzówki nosa.
  • ulgę w katarze przyniosą także olejki eteryczne, np. eukaliptusowy, jałowcowy, miętowy, sosnowy. Ich kompozycje zawiera OLBAS OIL - płyn, a także maści z dodatkiem kamfory i olejku terpentynowego: WICK VAPORUB i RUB AROM. Stosuje się je do masaży i nacierań klatki piersiowej w celu ułatwienia oddychania przez nos, a także do inhalacji parowych. Płyn OLBAS OIL można także nakropić na chusteczkę lub pościel - mieszanina olejków udrażnia nos, zapewniając przy tym spokojny sen.
7. Jesteś 55-letnim mężczyzną, w trakcie urlopu w górach dopadło Cię przeziębienie i od 2 dni "cieknie Ci z nosa", od 5 lat przyjmujesz preparat OMNIC OCAS, stosowany w leczeniu przerostu prostaty. Czy tabletki CIRRUS pomogą zwalczyć katar?
  • u mężczyzn cierpiących na przerost gruczołu krokowego przeciwwskazane są wszelkie doustne preparaty z pseudoefedryną, a więc i CIRRUS, podobnie jak miejscowe środki obkurczające śluzówkę nosa! Mogą powodować wzrost ciśnienia, skurcz mięśni gładkich gruczołu krokowego, zmniejszając przepływ moczu, doprowadzając do zwężenia drogi jego odpływu.
  • objawy kataru złagodzą , podobnie jak w poprzednim przypadku preparaty zawierające sól morską z minerałami, a także aromaterapia

8. Twoje 8-letnie dziecko ma katar...w takim wypadku...
  • należy podać mu jeden z miejscowych leków obkurczających naczynia, lepiej zastosować lek w postaci aerozolu niż kropli, ze względu na bezpieczniejsze podanie i bardziej równomierne rozprowadzenie leku w jamie nosowej; dzieciom powyżej 6 roku życia podajemy lek w dawce 0,05 %, gdyż dawka 0,1% przeznaczona jest dla osób dorosłych i dzieci od 12 roku życia; dostępne preparaty w postaci aerozolu - OTRIVIN, RESOXYM, AFRIN, NASIVIN.
  • do nawilżania śluzówki, ułatwienia oddychania najlepsze będą leki zawierające sól morską z dodatkiem minerałów, np. STERIMAR BABY SPRAY, TONIMER BABY SPRAY
  • ulgę w katarze przyniosą także wszelkie zabiegi aromaterapeutyczne: nacierania klatki piersiowej, inhalacje parowe z użyciem płynu OLBAS OIL lub maści np. WICK VAPORUB.
  • można zastosować specjalne plastry AROMACTIV, nasączone mieszaniną olejku eukaliptusowego i z sosny zwyczajnej, które udrażniają nos dziecka, ułatwiają oddychanie. Plaster należy przykleić na suche ubranie na wysokości klatki piersiowej (w bezpiecznej odległości od twarzy), palcami przycisnąć i umocować go, aby się nie odkleił. Działanie terapeutyczne utrzymuje się do 8 godzin, zapewnia to dziecku (i rodzicom) spokojny sen.

UWAGA:jeśli Twoje dziecko nie ma ukończonych jeszcze 12 lat, nie podawaj mu żadnych tabletek zawierających pseudoefedrynę!
9. Twoja 4-letnia córka od 2 dni ma ostre przeziębienie, któremu towarzyszy silny katar, ciężko jej oddychać, ma zatkany nos...w takim wypadku...
  • dzieciom poniżej 6 roku życia, można podać leki miejscowo obkurczające naczynia krwionośne błony śluzowej w dawkach 0,05% a nawet i mniejszych: 0,025%, 0,01%, dostępne w preparatach NASIVIN, NOSOX.
  • dodatkowo można zastosować aerozole zawierające sól morską z minerałami, a także stosować zabiegi aromaterapeutyczne

10. Twój kilkumiesięczny synek ma ostry katar....w takim wypadku...
  • bezpiecznymi środkami, uśmierzającymi katar są specyfiki na bazie soli morskiej z minerałami: STERIMAR BABY SPRAY, TONIMER BABY SPRAY, OTRIVIN BABY SPRAY z witaminą B5 (w formie dekspantenolu i prowitaminę B5).
  • niemowlętom można podać leki miejscowo obkurczające śluzówkę nosa, ale tylko w najmniejszej dostępnej dawce 0,01 % - NASIVIN, NOSOX - można nałożyć krople na wacik i przemyć nim nozdrza)
  • można także zastosować specjalne AMPUŁKI OTRIVIN BABY, zawierające izotoniczny roztwór chlorku sodu, preparat przywraca naturalną wilgotność błonie śluzowej nosa, łagodnie rozrzedza wydzielinę, ułatwiając jej usunięcie. Wygodny w stosowaniu i bezpieczny, polecany szczególnie dla niemowląt.
  • przydatnym akcesorium w przypadku kataru u niemowląt jest specjalny ASPIRATOR DO NOSA OTRIVIN BABY, urządzenie usuwa zalegającą wydzielinę z nosa dziecka, która utrudnia mu swobodne oddychanie

UWAGA: w przypadku niemowląt, przeciwwskazane są wszelkie leki doustne zawierające pseudoefedrynę, a także aromaterapia!
11. Jesteś w 5-tym miesiącu ciąży, potrzebujesz leków na katar, które będą bezpieczne dla Twojego organizmu, a także nie wpłyną negatywnie na rozwój płodu...w takim wypadku...
  • do nawilżania błony śluzowej, oczyszczania przewodów nosowych, usuwania zalegającej wydzieliny stosuje się preparaty z solą morską (STERIMAR, TONIMER, AQUA MARIS), bezpieczne dla matki i płodu
  • zabiegi aromaterapeutyczne należy stosować sporadycznie, gdyż wysokie stężenia olejków: jałowcowego, eukaliptusowego, miętowego mają działanie drażniące, mogą wywołać przekrwienie naczyń i niekorzystnie wpływać na rozwój płodu.
  • leczenie wspomagające powinno obejmować przyjmowanie specyfików z witaminą C i rutyną, uszczelniających naczynia krwionośne, a także picie wapna w postaci tabletek musujących

UWAGA: kobiety w ciąży nie powinny stosować leków miejscowych zawierających: ksylometazoline, oksymetazoline, nafazoline czyli obkurczających śluzówkę nosa, a jeśli już, to w najniższej dawce - 0,01 % - preparaty NASIVIN, NOSOX.
12. Jesteś zwolennikiem homeopatii, męczy Cie katar, czy istnieją leki homeopatyczne, zwalczające jego objawy?
  • Tak, w aptece są do nabycia preparaty homeopatyczne, przynoszące ulgę w katarze.
  • z firmy BOIRON dostępne są tabletki do ssania CORYZALIA.
  • preparat działający miejscowo posiada w swojej ofercie koncern HEEL - jest to aerozol do nosa EUPHORBIUM COMPOSITUM S. Lek udrażnia nos, usprawnia odpływ wydzieliny, regeneruje błonę śluzową nosa, może być stosowany nawet w długotrwałej terapii.
  • granulki firmy DAGOMED- CINNABARIS, stosowane podjęzykowo także pomogą zwalczyć przykre objawy kataru. Należy je podawać 15 minut po posiłku, można także rozpuścić je w niewielkiej ilości wody i pić małymi łykami, przetrzymując płyn chwilę w jamie ustnej.


Znaleziono również w


Polecamy również


Zobacz Także