Jesteś tutaj:

Skuteczne zwalczanie żylaków – rajstopy i pończochy przeciwżylakowe

Jedną z metod leczenia, ale także zapobiegania żylakom jest tzw. kompresoterapia. Stosowana z powodzeniem w Europie Zachodniej, w Polsce nie została jeszcze należycie doceniona.

Skuteczne zwalczanie żylaków – rajstopy i pończochy przeciwżylakowe

Zdjęcie: Maegan Tintari

Żylaki to problem, który dotyczy ok. 60% społeczeństwa. Jest to cena jaką przypłacamy za siedzący tryb życia, brak aktywności fizycznej oraz złą dietę. Problem ten dotyka zarówno młodych jak i starszych, przy czym częstość zachorowań wzrasta z wiekiem. Co więcej, wśród młodych osób (pomiędzy 20 a 35 rokiem życia) jest sześć razy więcej chorych kobiet aniżeli mężczyzn. Jedną z metod leczenia, ale także zapobiegania żylakom jest tzw. kompresoterapia. Stosowana z powodzeniem w Europie Zachodniej, w Polsce jeszcze nie została doceniona. A szkoda, gdyż badania kliniczne potwierdziły wysoką skuteczność regularnego stosowania bielizny przeciwżylakowej takiej jak uciskowe rajstopy, pończochy, podkolanówki, skarpety.


Poznaj też 5 prostych rad, jak uchronić się przed żylakami!


1. Czym są żylaki?

Żylaki to przewlekła postać niewydolności żylnej. Są to widoczne, trwale rozszerzone żyły (zwykle podudzi) o krętym przebiegu. Żyły te mają niewydolny układ zastawkowy, co oznacza, że krew w pozycji stojącej cofa się i zamiast płynąć w górę w stronę serca, zalega w nogach, powodując m.in. dalsze uszkodzenia żył.

2.Czym grozi nieleczona niewydolność żylna?

  • nadciśnieniem żylnym
  • niedrożnością lub zwężeniem żył
  • obrzękami
  • przebarwieniami skóry
  • egzemami i owrzodzeniami
  • stanem zapalnym i włóknieniem skóry
  • bólem, uczuciem "ciężkości" nóg
  • opuchlizną nóg

3. Co to jest i na czym polega kompresoterapia?

Kompresoterapia to tzw. leczenie uciskowe. Jest to nieinwazyjna metoda leczenia niewydolności żylnej polegająca na terapii indywidualnie dobraną siłą, za pomocą różnego rodzaju opatrunków uciskowych. Jest to metoda leczenia skuteczna na każdym etapie choroby, także uznana w profilaktyce, zwłaszcza u osób z grupy zwiększonego ryzyka (kobiety w ciąży, osoby z obciążeniem rodzinnym). Dzięki zastosowaniu odpowiednio dobranej siły (największej w kostce, słabnącej ku górze) rajstopy, pończochy lub podkolanówki uciskają kończynę w taki sposób, by wspomóc w niej krążenie krwi żylnej.

Kompresja wywołuje ucisk na zewnętrzną powierzchnię nóg, równomiernie rozkładając nacisk na ścianki. Dzięki temu umożliwia wchłanianie się obrzęków oraz zapobiega ich tworzeniu. Ponadto poprzez zredukowanie średnicy żył, kompresja pozwala na ponowne zamykanie się zastawek i zmniejszenie ilości cofającej się krwi do kończyn dolnych, a przez to reguluje cyrkulację żylną.

Terapia uciskowa ma na celu przywrócenie fizjologicznego kierunku krążenia krwi w żyłach, który został zaburzony na skutek niewydolności zastawek.

4. Jak terapia uciskowa wpływa na organizm?



  • Poprawia pracę naszych mięśni kończyn. Odpowiednio dobrany ucisk sprawia, że kurczące mięśnie niejako "przeciskają" zalegającą krew ku górze w stronę serca.
  • Zmniejsza zastój żylny i przywraca prawidłową cyrkulację krwi.
  • Zmniejsza objętość zalegającej krwi i przyspiesza jej krążenie.
  • Usprawnia przepływ krwi z układu żylnego powierzchniowego do głębokiego.
  • Poprawia przepływ krwi w żyłach głębokich, zapobiegając zakrzepicy żył głębokich.
  • Przeciwdziała poszerzaniu się żył i redukuje widoczne żylaki powierzchniowe.
  • Poprawia właściwości plastyczne krwi (zmniejsza ryzyko zakrzepów w naczyniach włosowatych).
  • Zmniejsza obrzęki i hamuje ich rozwój.
  • Zmniejsza przejściowe nadciśnienie żylne.
  • Zmniejsza bolesność, ciężkość nóg, uczucie zmęczenia, drętwienia.

5. Kto powinien poddać się terapii uciskowej?

  • Pacjenci z żylakami bez obrzęków, jak i z przewlekłą niewydolnością żylną.
  • Osoby zagrożone rozwojem niewydolności żylnej, choćby z powodu rodzinnego obarczenia bądź wykonywanej pracy. Przebywanie cały czas na stojąco lub na siedząco, kiedy pompa mięśniowa nie pracuje sprzyja tworzeniu się żylaków.
  • Kobiety w ciąży - zarówno profilaktycznie jak i leczniczo.
  • Pacjenci po operacji żylaków (zalecana kompresoterapia co najmniej 3 - 6 miesięcy).
  • Pacjenci po skleroterapii oraz po operacji żylaków.
  • Pacjenci po wygojeniu owrzodzeń.
  • Pacjenci z obrzękami pourazowymi, limfatycznymi.
  • Pacjenci z ciężkim zespołem pozakrzepowym.

6.Czy kompresoterapia jest skuteczna?

Tak! Liczne badania kliniczne udowodniły, iż systematyczna i dobrze prowadzona terapia (tj. jeśli pacjent opanował technikę zakładania opasek czy pończoch przeciwżylakowych i stosuje się do zaleceń lekarza) daje efekty porównywalne z farmakoterapią. Jest to jedyna skuteczna nieinwazyjna metoda spowalniająca rozwój przewlekłej niewydolności żylnej. Kompresoterapia nie tylko leczy, ale także zapobiega żylakom. Terapia uciskowa jest zalecana we Francji przez Główny Urząd Akredytacji i Badań lekarskich - ANAES w celu zwalczania pierwszych objawów niewydolności żylnej.

7. Dla kogo kompresoterapia jest przeciwwskazana?

Dla pacjentów:
  • z poważnymi zaburzeniami krążenia tętniczego w kończynach dolnych,
  • z chorobami skóry przebiegającymi z dużym wyciekiem,
  • z ostrym zapaleniem tkanki podskórnej,
  • ze świeżą zakrzepicą żylną,
  • z miażdżycą kończyn dolnych, choroba Buergera, stopą cukrzycową.

8. Jakie są dostępne artykuły uciskowe?

W kompresji stosuje się zarówno bandaże (opaski), jak i wyroby gotowe.

Stosując bandaże należy pamiętać o ich odpowiedniej szerokości oraz specyficznej, dokładnie określonej technice wiązania. Mając do dyspozycji opaski, można stosować dwie postaci kompresji:
  • ucisk sztywny - działa tylko w ruchu, gdy mięśnie pracują, natomiast w spoczynku jest jakby "wyłączony",
  • ucisk sprężysty - działa zarówno w ruchu jak i w spoczynku.

Z kolei do tych najwygodniejszych, łatwo dostępnych gotowych artykułów uciskowych zaliczamy:
  • podkolanówki, pończochy dziane okrężnie lub zapinane na zamek błyskawiczny; rajstopy, skarpety męskie przeciwżylakowe,
  • opatrunki wielokońcowe zapinane na rzepy,
  • aparaty pneumatyczne wielokomorowe, regulowane elektronicznie.

9. W jaki sposób dobrać formę ucisku?

Po przeprowadzeniu odpowiednich badań, pozwalających na włączenie pacjenta do kompresoterapii należy dobrać odpowiedni rodzaj oraz siłę ucisku. Dokonując wyboru formy ucisku należy wziąć pod uwagę czynniki takie jak:
  • obecność lub brak owrzodzeń,
  • sprawność fizyczną chorego,
  • możliwości finansowe pacjenta.

Przeciwżylakowe rajstopy, podkolanówki, pończochy i skarpety są zróżnicowane pod względem jakości, ceny, ale przede wszystkim rozmiaru i klasy ucisku. Aby dobrze dopasować ich rozmiar należy wziąć pod uwagę wzrost, wagę, a także dokładnie zmierzone wymiary nogi w kilku miejscach:
  • tuż poniżej kostki,
  • 4 cm powyżej kolana,
  • 5 cm poniżej krocza,
  • w połowie uda,
  • 15 cm poniżej rzepki.

Pomiarów kończyny należy dokonywać także po ustąpieniu obrzęków.

Ponadto należy precyzyjnie dopasować siłę ucisku - adekwatnie do stopnia zaawansowania choroby (najlepiej, jeśli zrobi to lekarz).

Istnieją 4 klasy ucisku o wzrastającej sile kompresji.

Produkty klasy I zalecane są w profilaktyce przeciwżylakowej, w okresie ciąży - zapobiegawczo i leczniczo, w przypadku niewielkich żylaków oraz po operacjach na żylaki ( kuracja co najmniej 3-6 miesięcy).

Klasa II to produkty o umiarkowanym stopniu ucisku, mogą być stosowane w przypadku dużych żylaków w ciąży, także po operacjach na żylakach, po skleroterapii oraz gdy występują obrzęki lub zagojone owrzodzenia.

Wyroby uciskowe klasy III wskazane są w przypadku wyraźnie zaznaczonej niewydolności żylnej, obrzękach limfatycznych, pourazowych oraz w zagojonych owrzodzeniach.

Klasa IV to produkty o najsilniejszym stopniu ucisku: powinny być stosowane jedynie w ciężkim zespole pozakrzepowym oraz nieodwracalnych obrzękach limfatycznych.

Dopasowanie stopnia ucisku jest niezwykle ważne. Nie może być on zbyt delikatny, gdyż będzie nieskuteczny ani zbyt silny, co groziłoby upośledzeniem przepływu krwi w tętnicach kończyn dolnych.

Warto także wspomnieć, iż artykuły kompresyjne mogą być wyprodukowane z:
  • naturalnej gumy - produkty tzw. mocnej jakości, są trwałe i grube; stosowane w II, III IV klasie ucisku,
  • syntetycznej gumy - produkty tzw. delikatnej jakości, są mniej trwałe i cieńsze, za to bardziej elastyczne; stosowane w I i II klasie ucisku.

10. Co dla kogo? - czyli kto powinien nosić rajstopy, kto pończochy a kto podkolanówki przeciwżylakowe?

Właściwie to nie ma ograniczeń co do tego, kto może nosić rajstopy, a kto skarpety. Jednakże asortyment bielizny przeciwżylakowej jest na tyle bogaty, że można wybrać coś odpowiedniego do swoich potrzeb, nosić ją i wyglądać równie dobrze jak w zwykłej. Dlatego też rajstopy oraz pończochy są zalecane i najchętniej kupowane przez panie. Panowie natomiast mogą sięgnąć po skarpety, ale także podkolanówki. Te ostatnie są noszone przez przedstawicieli obu płci.

11. Czym różnią się podkolanówki uciskowe od zwykłych podkolanówek?

Na pewno miejscem, siłą i sposobem ucisku, a także ceną. Zwykłe podkolanówki sprzyjają tworzeniu żylaków, gdyż uciskając najsilniej pod kolanem, utrudniają powrót żylny. Ułatwiają one zastój krwi w żyłach poniżej kolana, co może prowadzić do wystąpienia zmian w postaci żylaków, obrzęków. Z kolei podkolanówki przeciwżylakowe uciskają bardzo silnie w obrębie stawu skokowego, siła ta znacznie spada idąc ku górze, co przywraca prawidłowe krążenia w żyłach.

12. O czym należy pamiętać stosując opaski, pończochy, rajstopy, podkolanówki, skarpety uciskowe?

Stosując artykuły uciskowe należy pamiętać o tym, że:
  • powinny być zakładane rano, bezpośrednio po wstaniu z łóżka, gdyż nogi nie są jeszcze wówczas opuchnięte, a zdejmowane na noc,
  • przed założeniem należy zwinąć rajstopy, pończochy, podkolanówki i nałożyć ją na stopę, uważając, aby pięta znajdowała się we właściwym miejscu. Używając obydwu rąk rozciągnąć nogawkę na szerokość, aby ułatwić przełożenie przez kostkę, a następnie ostrożnie rozciągnąć wzdłuż nogi. Podczas zakładania uważać, by nie tworzyły się fałdy, ale też, by materiał nie był zbytnio rozciągnięty.
  • nie wolno uszkodzić struktury materiału paznokciami.
  • należy unikać bezpośredniego kontaktu z maściami i kremami.
  • jeśli dane rajstopy, podkolanówki, pończochy są umiejętnie zakładane, odpowiednio prane i przechowywane to posiadają swoje właściwości terapeutyczne do 6 miesięcy. Po upływie tego okresu czasu powinny być wymienione. W zależności od rodzaju artykułu - zaleca się ich wymianę po upływie od 3 do 6 miesięcy.
  • Po wprowadzeniu kompresoterapii należy w pierwszym tygodniu leczenia udać się do lekarza w celu sprawdzenia czy chory dobrze opanował technikę zakładania rajstop, skarpet lub pończoch uciskowych i czy produkt ten jest dobrze dopasowany do chorej kończyny.
  • W czasie terapii uciskowej pacjenci powinni być badani co 3 miesiące, w celu oceny krążenia obwodowego i tętna oraz przeprowadzenia aktualnych pomiarów kończyn. Taka kontrola pozwala maksymalnie zindywidualizować terapię oraz wprowadzić ewentualne zmiany w celu podwyższenia jej skuteczności.

13.Co u pacjentów, u których występują owrzodzenia żylne?

W przypadku tak zaawansowanej niewydolności żylnej, gdy obok obecnych powierzchniowo żylaków pojawiają się owrzodzenia, nie zaleca się stosowania rajstop, pończoch, podkolanówek czy skarpet przeciwżylakowych, ale powinno się stosować opaski uciskowe.

14. Jakie artykuły uciskowe są godne polecenia?

Obecnie w aptekach jest bardzo wiele artykułów uciskowych, które można dopasować nie tylko pod względem terapeutycznym, ale także estetycznym (rajstopy, pończochy, podkolanówki, skarpety są dostępne w różnych rozmiarach, kolorach, wykonane z różnego rodzaju materiałów) oraz ekonomicznym (ceny bielizny przeciwżylakowej wahają się od kilkudziesięciu do kilkuset złotych). Tymczasem najistotniejszym jest nie rodzaj opatrunku, ale prawidłowe i systematyczne stosowanie ucisku.

Wśród wyrobów cieszących się największym zaufaniem pacjentów należy wymienić:

  • Rajstopy, pończochy, skarpety męskie, podkolanówki VEERA,
  • Podkolanówki medyczne zarówno z otwartym i zamkniętym czubkiem- producent: PANI TERESA,
  • Kompresyjne wyroby pończochowe Avicenum,
  • Pończochy samonośne, pończochy uciskowe podkolanowe OPPO,
  • Wyroby uciskowe Maxis,
  • Pończochy, podkolanówki i rajstopy kompresyjne VENOFLEX.

15. Jak można uzupełnić i polepszyć działanie kompresoterapii?

  • Dbając o aktywność fizyczną. Uprawiać regularny wysiłek - mogą to być spacery, jogging, pływanie, bieganie, a także ćwiczenia stawu skokowego czy mięśni łydek. Wszystko to prowadzi się w celu aktywacji pompy mięśniowej, a co za tym idzie do polepszenia krążenia w żyłach kończyn dolnych.
  • Unikać długotrwałej pozycji stojącej lub siedzącej. Dlatego też nawet w pracy warto robić sobie chwilę przerwy na krótki spacer lub odpoczynek z nogami uniesionymi powyżej poziomu serca.
  • Dbać o prawidłową masę ciała. Walczyć z występującą otyłością.
  • Ograniczać gorące kąpiele w wannie na rzecz chłodnych lub o zmiennej temperaturze wody - naprzemiennie ciepła i zimna - pryszniców.
  • Dbać o higieniczny ubiór, tj. unikać obcisłych spodni, nieuciskających skarpet, pończoch, butów na wysokich obcasach (optymalna wysokość obcasów to 3 cm).
  • Stosować masaż stóp oraz łydek - szczególnie, jeśli występują obrzęki.
Patrycja Jankowska

konsultacja mgr farm. Aleksandra Uruszczak



Spodobał Ci się artykuł?

Chcesz wiedzieć więcej?

Polecamy zaglądnąć do darmowego Poradnika Domzdrowia.pl

"Skuteczne wskazówki jak radzić sobie z objawami klimakterium"



Znaleziono również w


Polecamy również


Zobacz Także