Jesteś tutaj:

Gdy temperatura ciała wzrasta - czym jest gorączka

Sezon jesienno - zimowy sprzyja infekcjom bakteryjnym i wirusowym. Częstym, choć niejedynym objawem, który towarzyszy stanom przeziębieniowym jest gorączka. Czym jest gorączka dla naszego organizmu? Pomaga czy szkodzi? Czy tradycyjne, "domowe" sposoby pomagają w walce z gorączką?

Gdy temperatura ciała wzrasta - czym jest gorączka

Zdjęcie: Robert Couse-Baker

Prawidłowa temperatura naszego ciała mieści się w granicach 36-37 stopni Celsjusza. Większość z nas za gorączkę uważa każde nawet najmniejsze odchylenie od tej normy. To nieprawda. Temperatura rzędu nieco powyżej 37 stopni Celsjusza do 38 stopni to tzw. stan podgorączkowy. Natomiast gorączkę możemy podzielić na:
  • Niską: 38,0 - 38,5 stopnia Celsjusza
  • Wysoką: 38,6 - 39,0 stopni Celsjusza
  • Bardzo wysoką: powyżej 39,0 stopni


Jak dochodzi do wystąpienia gorączki
Ilość ciepła, jaką wytwarza i traci nasz organizm jest ściśle kontrolowana przez specjalne mechanizmy znajdujące się w podwzgórzu - niewielkim elemencie naszego mózgowia.

W warunkach prawidłowej pracy, podwzgórze "dba", aby temperatura naszego organizmu, utrzymywana była na stałym poziomie - między 36 a 37 stopni Celsjusza. Gdy temperatura ciała wzrasta (np. w czasie upału czy wysiłku fizycznego), za pomocą specjalnych mechanizmów zostaje wysłana informacja np. do gruczołów potowych, które zwiększają swoja pracę. Pozwala to na ochłodzenie organizmu.

Do wystąpienia gorączki dochodzi, gdy ten ośrodek termoregulacji w mózgu zostaje rozregulowany i dochodzi do zmiany punktu nastawczego temperatury - przesunięcia go na wyższy poziom. Powodują to tzw. pirogeny - specjalne substancje białkowe, najczęściej pochodzenia bakteryjnego lub wirusowego. W wyniku rozwijającej się infekcji - wraz z krwią rozprowadzane są wspomniane pirogeny, które w końcu docierają do mózgu. Tam - zwiększają produkcję tzw. prostaglandyn: elementów odpowiedzialnych m. in. za rozwój stanu zapalnego i gorączki.

Jakie objawy towarzyszą gorączce
Podwyższonej temperaturze ciała najczęściej towarzyszy szereg objawów:
  • apatia,
  • zmęczenie,
  • brak chęci do działania,
  • ból głowy,
  • rumieńce na policzkach,
  • błyszczące oczy,
  • brak apetytu,
  • zwiększone pragnienie,
  • przyspieszony oddech i tętno,
  • obfite pocenie się,
  • dreszcze,
  • uczucie rozbicia.

Właściwy pomiar gorączki
U niemowląt zwykle mierzymy temperaturę w odbycie, gdyż taki pomiar jest szybki, wygodny do przeprowadzenia i dokładny. Pomiar temperatury możemy także przeprowadzać w jamie ustnej lub pod pachą.
Uzyskane wyniki nieco się różnią. Temperatura mierzona w jamie ustnej - jest wyższa o 0,3 stopnie Celsjusza, a w odbytnicy - o 0,5 stopni Celsjusza od mierzonej w tym samym czasie pod pachą. 
Obecnie do pomiaru temperatury można używać kilku rodzajów termometrów:
  • tradycyjnego rtęciowego,
  • elektronicznego,
  • a także najnowszych - usznych bądź czołowych.

Każdy z nich ma swoje zalety i wady, które należy rozważyć przed ich zakupem. Należy także zapoznać się dokładnie z instrukcją ich użytkowania, aby uzyskiwane wyniki były prawidłowe.

Klasyczny, znany od dziesiątków lat termometr rtęciowy jest urządzeniem bardzo tanim, jednak to chyba jego jedyna zaleta. Pomiar nim trwa stosunkowo długo. Poza tym, przez nieuwagę łatwo może się stłuc, a wypełniająca go rtęć jest bardzo toksyczna. Jeśli więc zauważymy jakiekolwiek ślady wskazujące na jego nieszczelność, najrozsądniej będzie zanieść go do najbliższej apteki, gdzie umieszczony zostanie w specjalnym pojemniku i przeznaczony do utylizacji.

W świetle tych niekorzystnych cech, od 3.04. 2009, decyzja Rady Ministrów, zgodną z unijnym prawem, zostało wstrzymane dopuszczenie do obrotu tych materiałów medycznych. Termometry rtęciowe wycofywane są ze sprzedaży w aptekach, coraz rzadziej też korzysta się z nich w szpitalu. Dostępne są w sprzedaży natomiast tzw. termometry lekarskie bezrtęciowe.

Obecnie najczęściej korzysta się z termometrów elektronicznych. Nie łamią się tak łatwo, większość jest wodoodporna. Pomiar następuje stosunkowo szybko - do 5 sekund. Poza tym, ukończony pomiar sygnalizowany jest dźwiękiem. Zaletą jest także niewysoka cena.

Nowością na rynku są termometry do ucha bądź czołowe. Dostępny jest także termometr elektroniczny w smoczku dla dzieci. Te najnowsze rozwiązania techniki charakteryzują się bardzo krótkim czasem pomiaru - już po 1 - 2 sekundach uzyskujemy wynik. Ma to duże znaczenie w przypadku mierzenia temperatury u dzieci, gdyż nie trzeba go rozbierać ani przytrzymywać w czasie pomiaru - co często okazuje się nie lada wyzwaniem. Ich niekorzystną cechą jest jednak dość wysoka cena.

Inne przyczyny gorączki
W aspekcie tego artykułu mówimy o gorączce, jako o jednym z symptomów przeziębienia lub grypy. Jednak należy pamiętać, że może ona towarzyszyć także innym zdecydowanie groźniejszym chorobom wirusowym, schorzeniom układu nerwowego czy układu krążenia (zawał serca). Podwyższona temperatura ciała niekiedy bywa również objawem wskazującym na nadczynność tarczycy. Może być także spowodowana czynnikami zewnętrznymi, a w szczególności przegrzaniem organizmu (udar cieplny). Dla własnego bezpieczeństwa, nigdy nie lekceważmy gorączki.

Dwa "oblicza gorączki" - bardziej pomaga czy szkodzi
W świetle przytoczonych wyżej faktów, gorączka jest naturalną reakcją obronną organizmu na działanie szkodliwych mikroorganizmów i czynników. Mówi się, że lekko podwyższona temperatura ciała jest wyrazem gotowości organizmu do walki z chorobą. Gorączka może więc aktywować mechanizmy odpornościowe, zwiększać ukrwienie tkanek. Tym samym umożliwia komórkom układu immunologicznego, wędrówkę do miejsca infekcji i zwalczenie jej. Dlatego w przypadku lekkiego stanu podgorączkowego, kiedy słupek rtęci na termometrze wskazuje nieco powyżej 37 stopni Celsjusza, nie sięgajmy od razu po środki przeciwgorączkowe. Pozwólmy, aby organizm spróbował sam zwalczyć infekcję.

Domowe sposoby walki z gorączką
Jeżeli temperatura ciała mierzona pod pachą mieści się w granicach 37,5- 38 stopni Celsjusza, taką gorączkę możemy spróbować na początek obniżyć alternatywnymi środkami.
Wysoką gorączkę można "zbić" poprzez:
  • zwiększone podawanie płynów: herbata z sokiem malinowym lub miodem, herbaty ziołowe z czarnego bzu i lipy, mające właściwości napotne;
  • okłady z zimnej wody przykładane na kark, czoło, nadgarstki lub obmywanie ciała gąbką nasączoną letnią wodą.

Te sposoby można także stosować jako terapię wspomagającą przy jednoczesnym podawaniu środków przeciwgorączkowych.

Nie należy zimnych okładów przykładać na łydki (tzw. "obwijki")- a takie postępowanie jest często stosowane w przypadku domowych sposobów "zbijania" gorączki. Po pierwsze - raczej nie spowodują obniżenia gorączki, a po drugie mogą wyrządzić więcej szkody - poprzez silne obkurczenie naczyń żylnych mogą doprowadzić do kłopotów z krążeniem żylnym.

Natomiast podawanie środków farmakologicznych należy rozpocząć, gdy gorączka sięga powyżej 38 stopni Celsjusza. Długotrwałe utrzymywanie się podwyższonej temperatury ciała - powyżej 7 dni (przy infekcji wirusowej gorączka utrzymuje się średnio 3-4 dni) może przynieść groźne powikłania. Zmiany temperatury przekraczające normalny jej poziom o 4 stopnie Celsjusza prowadzą do uszkodzenia struktur komórkowych, zaburzeń aktywności enzymów oraz zaburzeń wielu procesów chemicznych zachodzących w organizmie. Najbardziej wrażliwy na zmiany temperatury jest mózg, a utrzymujące się podwyższenie jego temperatury powyżej 41,5 stopni Celsjusza grozi nieodwracalnym uszkodzeniem struktury białek w komórkach nerwowych.

Czy gorączka może być niebezpieczna
Tak. Dochodzi bowiem do silnego wycieńczenia organizmu, przyspieszenia akcji serca, a w konsekwencji do zaburzeń krążenia. Poważne powikłania może mieć gorączka u osób starszych. Przy wysokich temperaturach i niekontrolowanym leczeniu może dojść nawet do splątania czy zaburzeń świadomości.

Natomiast u małych dzieci najpoważniejszym powikłaniem mogą być drgawki, kiedy może dojść nawet do napadu podobnego do ataku padaczki.
Gorączka - kiedy należy zgłosić się do lekarza
  • temperatura ciała przekracza 40 stopni Celsjusza
  • gorączka pojawia się u dziecka w wieku do 3 miesięcy
  • pojawiają się trudności z oddychaniem, wymioty, światłowstręt, sztywność karku,
  • wystąpił epizod napadu drgawkowego
  • gorączka utrzymuje się kilka dni, a nie towarzyszą jej żadne inne objawy.

FIZJOLOGICZNY WZROST TEMPERATURY
Pamiętajmy, że temperatura naszego ciała podlega ciągłym zmianom w rytmie dobowym. Najniższa temperatura występuje wczesnym rankiem - 36,6 stopnia Celsjusza, a najwyższa wartość pojawia się około godziny 17.00. Na poziomie 36,7-37,0 stopni Celsjusza może utrzymywać się do późnego wieczora. Temperatura ciała może także wzrosnąć po spożyciu ciepłego, obfitego posiłku czy wypiciu ciepłego napoju. Na te czynniki należy zwrócić uwagę, wybierając porę dnia, w jakiej dokonujemy pomiaru.
Ponadto, temperatura ciała zmienia się także w cyklu miesięcznym kobiety. Do nagłego wzrostu dochodzi w dniu owulacji - o około 0,5 stopnia Celsjusza. W drugiej fazie cyklu (od 14 do 28 dnia), przy wysokim poziomie progesteronu temperatura ciała utrzymuje się na poziomie 36,9 - 37,1 stopni Celsjusza.
Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także