Jesteś tutaj:

To tylko stres, czy już nerwica?

Często w potocznym języku używamy zamiennie „Jesteś zestresowany”; „Jesteś nerwowy” lub „Jesteś znerwicowany”. Czy jednak słowa te oznaczają to samo i słusznie je zamieniamy? Czym różni się stres od rozwijającego się procesu chorobowego w naszym organizmie?

To tylko stres, czy już nerwica?

Zdjęcie: Victor

Często w potocznym języku używamy zamiennie „Jesteś zestresowany”; „Jesteś nerwowy” lub „Jesteś znerwicowany”. Czy jednak słowa te oznaczają to samo i słusznie je zamieniamy? Czym różni się stres od rozwijającego się procesu chorobowego w naszym organizmie?

Jak rozróżnić stres od zaburzeń nerwicowych?

Wielu z nas w sytuacjach dla siebie trudnych, stresujących czy nieprzewidywalnych odczuwa lęk, napięcie wewnętrzne czy niepokój. Objawom tym mogą towarzyszyć również różnego rodzaju dolegliwości fizyczne takie jak bóle głowy, brzucha, nadmierna potliwość, drżenie rąk, mięśni, które nie są związane z żadną chorobą somatyczną, a są jedynie reakcją naszego organizmu na sytuację, w której się znaleźliśmy.

Są to szczególnie sytuacje życiowe określane mianem przełomowych, istotnych i znaczących dla naszego życia czy rozwoju np. zdanie ważnego egzaminu, zawarcie małżeństwa, narodziny dziecka, utrata pracy itp. Wspomniane wyżej reakcje towarzyszące takim wydarzeniom są często intensywne, ale jednocześnie krótkotrwałe i zanikają wraz z ustąpieniem przyczyny.

Problem zaczyna się wówczas, gdy objawy utrzymują się dłużej, czy nawet się nasilają mimo ustąpienia czynnika stresogennego. Istnieje wtedy niebezpieczeństwo rozwijania się procesu chorobotwórczego zwanego zaburzeniami nerwicowymi, a najlepszym rozwiązaniem jest wówczas wizyta u specjalisty i pełne zdiagnozowanie problemu.

Co to jest nerwica?

Najprościej mówiąc jest to choroba emocji wpływająca jednocześnie na nasze zachowanie. Najczęstszą przyczyną są konflikty między dwiema sprzecznymi ze sobą potrzebami lub pragnieniami. Mówi się także, że przyczyną może być deficyt opieki rodzicielskiej w dzieciństwie lub nieodreagowana trauma.

Nerwica nie jest spowodowana patologicznymi zmianami mózgu czy nerwów, jej przyczyną są nasze nieświadome konflikty psychiczne. Dla przykładu najbardziej typowym konfliktem dwóch sprzecznych potrzeb jest konflikt między uczuciem złości, a wpojoną normą moralną zakazującą otwartego wyrażania gniewu. Innym przykładem jest konflikt między pragnieniem usamodzielnienia się i odseparowania od matki, a poczuciem obowiązku opieki nad nią.

Konfliktów tych jednak sobie nie uświadamiamy, co oznacza, że nie jesteśmy też w stanie obiektywnie i racjonalnie podjąć żadnych decyzji w celu ich rozwiązania. Co ciekawsze, czując dyskomfort spowodowany takim stanem, wypieramy nasze konflikty ze świadomości zamieniając je na inne uczucia takie jak lęk, złość, zmęczenie czy irytacja. Wachlarz tych emocji może być nadzwyczaj bogaty.

Objawy nerwicy

Do najczęściej spotykanych objawów należą:
  • różnego rodzaju lęki, często bez konkretnej przyczyny
  • uczucie wewnętrznego napięcia i niepokoju
  • kłopoty ze snem lub bezsenność
  • bóle: brzucha, głowy, serca
  • duszności
  • zaburzenia funkcji seksualnych np. impotencja lub brak satysfakcji ze współżycia
  • różnego rodzaju fobie w tym fobie społeczne lub specyficzne związane z określonymi rzeczami
  • egocentryzm: uczucie, że jest się niezrozumianym przez innych, ujawnia się postawa roszczeniowa i liczne pretensje do otoczenia
  • tzw. błędne koło czyli np. chory cierpi na bezsenność, co z kolei powoduje u niego lęk przed nocą powodując jednocześnie pobudzenie całego organizmu, które nie pozwala mu zasnąć

Rodzaje nerwic:

Nerwica neurasteniczna – do typowych objawów należą:
  • drażliwość wraz z nagłymi wybuchami gniewu i złości lub wprost przeciwnie: rozżalenia i płaczu;
  • objawy fizyczne takie jak: bóle i zawroty głowy, bóle brzucha, nudności, kołatanie serca, uczucie ściskania w gardle, trudności w zasypianiu, płytki, niespokojny sen z koszmarami, lub bezsenność
  • uczucie wyczerpania
Nerwica histeryczna – do typowych objawów należą:
  • nadmierne pobudzenie emocjonalno - ruchowe, mogą się pojawiać ataki histeryczne, niekontrolowane reakcje emocjonalne takie jak wybuchowość, płacz lub agresja słowna lub fizyczna, labilność emocjonalna
  • szczękościsk
  • niedowłady jednej kończyny lub porażenie połowicze
  • przykurcze stawów, niemożność stania i chodzenia
  • skurcze przełyku uniemożliwiające spożywanie pokarmów
Nerwica hipochondryczna – do typowych objawów należą:
  • nadmierna koncentracja na własnym zdrowiu i paniczna obawa jego utraty. Chory jest przekonany, że jest chory na jakąś poważną chorobę i doszukuje się objawów w swoim ciele, przy czym odczuwa w związku z tym rzeczywiste bóle i trudności.
  • liczne skargi na drobne dolegliwości, np. bóle brzucha, ucisk w klatce piersiowej, bóle łydek itp., które przez chorego są często wyolbrzymiane, i interpretowane jako sygnały poważnego schorzenia;
Nerwica natręctw zwana także zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym – do typowych objawów należą:
  • uczucie przymusu wykonywania konkretnych czynności lub zachowań, w sytuacjach normalnej codziennej aktywności.
  • czynności natrętne, które mają na celu rozładować lęk i napięcie wewnętrzne pojawiające się w wyniku natrętnych, nie akceptowanych myśli; np. nieustanne mycie rąk, nawet kilkadziesiąt razy dziennie, sprawdzanie czy drzwi są zamknięte po kilkadziesiąt razy, nie następowanie na linie oddzielające płyty chodnikowe, czy nieuzasadnione liczenie latarni ulicznych, bądź samochodów
  • nieustannie nawracające niechciane myśli, często niemoralne, nieprzyzwoite, bluźniercze, o treści seksualnej
Nerwica depresyjna cechy charakterystyczne to:
  • permanentne obniżenie nastroju, trwające długo i nie związane z żadnym konkretnym wydarzeniem
  • brak umiejętności czerpania radości z życia, nic nie sprawia mu przyjemności, staje się apatyczny, mogą pojawiać się myśli samobójcze. Charakterystyczne jest przy tym istnienie lęku i niepokoju. Może łączyć się z objawami neurastenicznymi.
Nerwica lękowa
  • odczuwanie permanentnego, nieustającego niepokoju. Lęk nie ma źródła, a chory nie potrafi specyficznie określić czego się boi. Nasilenie lęku jest zmienne, ale nigdy nie ustępuje całkowicie. Poza niepokojem występuje napięcie, rozdrażnienie, kłopoty ze snem.
  • nagłe ataki paniki – często bez uzasadnionej przyczyny, które mogą trwać od kilku minut do kilku godzin i towarzyszą im ostre reakcje fizjologiczne
  • kołatanie serca, poty, wymioty.
  • fobie - to szczególna odmiana nerwicy lękowej. Lęk lub niepokój pojawiają się w określonych sytuacjach. Przedmiotów fobii jest niezwykle dużo: lęk przed pająkami, przestrzenią, wystąpieniami publicznymi. Fobie utrudniające codzienne funkcjonowanie takie jak lęk przed wychodzeniem z domu, korzystaniem ze środków komunikacji miejskiej czy dotykiem muszą być leczone, gdyż nasilenie choroby może w efekcie doprowadzić do uniemożliwienia choremu jakiegokolwiek funkcjonowania, a nawet do rozwoju psychozy

Przyczyny nerwicy:

Trudno wskazać jednoznaczną i bezpośrednią przyczynę powstawania nerwic. Do każdego przypadku trzeba podejść indywidualnie i w każdym przypadku etiologia choroby jest nieco inna. Głównie kładzie się nacisk na obszary, takie jak czynniki społeczne oraz sytuacje traumatyczne, których wzajemne oddziaływanie może doprowadzić do rozwoju zaburzeń nerwicowych i charakterystycznych dla nich objawów.

Do czynników psychospołecznych należą przede wszystkim: relacje między jednostką a otoczeniem, różnego rodzaju konflikty między wymaganiami społecznymi, a potrzebami jednostki, deficyty potrzeb, lub relacje pomiędzy członkami rodziny.

Do sytuacji traumatycznych zaliczamy wszelkie sytuacje przełomowe dla naszego życia. W wyniku trudnego doświadczenia, może dojść do uwolnienia się objawów nerwicowych i nasilenia ukrytego potencjału zaburzenia. Często spotykaną odmianą zaburzenia nerwicowego jest zespół stresu pourazowego PTSD, rozwijającego się u uczestnika m.in. wypadku samochodowego, pożaru lub innych krytycznych zdarzeń.

Rozwój psychozy:

Jeśli nerwica nie zostanie w porę zdiagnozowana istnieje niebezpieczeństwo rozwoju procesu chorobowego, które w efekcie może doprowadzić do powstania psychozy. Dochodzi wówczas do pojawiania się nierealistycznych myśli: wszystkie sytuacje i bodźce, są przez chorego interpretowane w charakterystyczny sposób: nabierają nowego znaczenia, układają się w dziwne, aluzyjne związki. Osoba znajdująca się w stanie psychozy jest przekonana o realności swoich doznań i wydaje się jej, że funkcjonuje normalnie. Istotą psychozy jest brak krytycyzmu wobec własnych, nieprawidłowych spostrzeżeń i osądów. Np.
  • przekonanie, że jest się kimś wyjątkowym, przecenianie znaczenia własnej osoby i swoich możliwości
  • urojenia zazdrości , chorobliwa zazdrość – początkowo hipoteza zdrady jest potwierdzana przez wnikliwą obserwację partnera, wyszukiwane są „dowody” na potwierdzenie swojej hipotezy, a następnie takiemu przekonaniu zostaje podporządkowane także działanie, w skrajnych przypadkach porzucenie pracy w celu śledzenia partnera
  • urojenia, że jest się śledzonym lub prześladowanym, często występuje myślenie magiczne
  • poczucie nierzeczywistości świata, wyobcowania, rodzina i znajomi stają się dziwni i obcy
  • przekonanie, że jest się chorym na nieuleczalną chorobę, nie mając medycznych podstaw
Pacjenci z natrętnymi myślami występującymi w nerwicach zdają sobie sprawę z absurdalności swoich zachowań i chcą nad nimi zapanować i zmienić swoje zachowanie, natomiast pacjentom psychotycznym brak krytycyzmu i nie próbuje się przeciwstawiać swoim urojeniom uważając je za rzeczywiste.

Leczenie:

Leczenie różnego rodzaju nerwic i fobii opiera się głównie na oddziaływaniach psychologicznych. Najczęściej stosuje się w tych przypadkach psychoterapię lub terapię behawioralną, która poprzez zmianę zachowania i interpretacji własnych objawów i bodźców lękotwórczych pozwala przerwać mechanizm błędnego koła . Czasem oddziaływanie terapeutyczne wspomagane jest również przez farmakoterapię stosowaną jako leczenie objawowe, doraźnie wspomagające, uzależnione od stanu pacjenta.

Jeśli zauważamy w sobie lub innych osobach objawy wskazujące na nerwicę, zwróćmy się po poradę do specjalisty, ponieważ tylko szybka diagnoza i odpowiednia terapia uchroni nas od rozwoju procesu chorobowego, który nie leczony może doprowadzić nawet do rozpadu naszej osobowości.
Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także