Zgodnie z medyczną terminologią, katarem nazywany jest ostry nieżyt nosa, a właściwie ostre zapalenie błon śluzowych. Może być ono wywołane różnymi czynnikami:

• chemicznymi,
• alergicznymi (wtedy mówimy o tzw. "katarze siennym").

Jednak katar towarzyszący stanom przeziębieniowym wynika głównie z czynników fizycznych - tj. gwałtownego oziębienia śluzówki nosa lub biologicznych. Ostatnia przyczyna jest najbardziej powszechna. Ostry nieżyt nosa powodują wirusy z grupy rhinowirusów, odpowiedzialnych za rozwój przeziębienia.

Katar szerzy się drogą kropelkową, tak więc przebywanie w środowisku osób zakatarzonych zwiększa znacznie ryzyko zakażenia.

Ostry nieżyt nosa w przebiegu przeziębienia można podzielić na kilka etapów:

• Etap 1. katar wodnisty - chory często kicha, ma wrażenie że "cały czas cieknie mu z nosa", wydzielina jest rzadka i przezroczysta,
• Etap 2. "zatkany nos" - jest wynikiem silnego przekrwienia, rozszerzenia naczyń tętniczych w jamie nosowej i obrzęku śluzówki nosa, wskutek zatrzymania krwi w naczyniach żylnych i upośledzenia jej odpływu.

Etap 2. pojawia się zwykle po 2 - 3 dniach nieustającego kichania i długotrwałego wycieku z nosa wodnistej wydzieliny.

• Etap 3. katar śluzowo - ropny - po kilku dniach wydzielina z nosa gęstnieje, przybiera żółtozieloną barwę, pacjent nie kicha już tak często.

Na każdym z tych etapów, niezmiernie ważne jest systematyczne opróżnianie jamy nosowej z wydzieliny, słowem częste wydmuchiwanie nosa. Należy bowiem zapobiec ewentualnemu rozwojowi zapalenia zatok - schorzenia, które objawia się silnymi bólami głowy w okolicy czołowej, szczególnie w trakcie schylania się i podnoszenia.

Zapalenie zatok jest chorobą zdecydowanie poważniejszą, wymagającą konsultacji lekarskiej.

Ostry nieżyt nosa, towarzyszący przeziębieniu trwa zwykle od 5 dni do jednego tygodnia. Przedłużający się katar ropny powinien być także sygnałem, skłaniającym pacjenta do wizyty u lekarza. Istnieje bowiem ryzyko, że wywołany jest on przez bakterie i niezbędne będzie podanie antybiotyku.