Fachowa literatura definiuje to schorzenie jako trwałe poszerzenie żył powierzchniowych. Dochodzi do niego najczęściej z dwóch powodów:

• nieprawidłowej pracy zastawek żylnych
• osłabienia ściany żylnej

Zastawki to swego rodzaju "drzwiczki" umieszczone w ścianach żył kończyn dolnych, zapobiegające cofaniu się krwi. Ich synchroniczne otwieranie się i zamykanie gwarantuje tzw. powrót żylny. Krew nie zalega w naczyniach, tylko zgodnie z biegiem naczyń wędruje do serca. Jeśli jednak ich praca szwankuje, zastawki nie domykają się, spada elastyczność naczyń, krew zaczyna w nich zalegać. Wzrasta ciśnienie, a tym samym nacisk na ściany żylne. Efektem tych zmian są właśnie nieestetyczne niebieskie, kręte linie, pojawiające wzdłuż łydek, na udach i w zgięciu kolanowym.

Problem żylaków dotyczy częściej kobiet niż mężczyzn. Jako że wpływ na jego rozwój mają warunki życia, codzienne przyzwyczajenia, wykonywana praca, można śmiało powiedzieć, że jest to schorzenie o zasięgu społecznym.

Potoczna nazwa "żylaki" to objaw poważnej choroby - przewlekłej niewydolności żylnej, która nieleczona i zaniedbana prowadzi do groźnych powikłań. W obrębie zmian żylakowatych może rozwinąć się poważny stan zapalny, niewykluczone jest pojawienie się miejscowych owrzodzeń skóry, na skutek niedostatecznego odżywienia skóry.