Jak bezpiecznie stosować leki przeciwgorączkowe u dziecka?

Jakie leki przeciwgorączkowe i w jakich dawkach można podawać dziecku

Obecnie w leczeniu gorączki u dzieci stosuje się dwie podstawowe substancje - paracetamol i ibuprofen.

Kwasu acetylosalicylowego (popularnie zwanego aspiryną) nie należy podawać dzieciom do ukończenia 12 roku życia, gdyż może wywołać tzw. zespół Rey'a - ciężkie schorzenie wątroby, mogące doprowadzić nawet do śmierci.

Dlaczego PARACETAMOL działa przeciwgorączkowo

Mechanizm działania paracetamolu polega na powtórnym przestawieniu ośrodka termoregulacji w mózgu na poziom temperatury fizjologicznej. Paracetamol w odpowiednich dawkach jest lekiem bezpiecznym i prawidłowo stosowany rzadko wywołuje działania niepożądane. Dlatego też jest polecany jako podstawowy środek zwalczania gorączki u dzieci już od 3 miesiąca życia.

W jakiej dawce prawidłowo stosować PARACETAMOL

Zaleca się podawanie 10 - 15 mg paracetamolu na kilogram masy ciała dziecka co 4 godziny. Standardowo podaje się 10 mg na kilogram a dawkę można zwiększać tylko w przypadku wysokiej gorączki lub po konsultacji lekarskiej.

Które leki przeciwgorączkowe przeznaczone dla dzieci zawierają PARACETAMOL

Na butelce leku zawsze podana jest dawka paracetamolu, najczęściej jest to 120 mg/ 5 ml co oznacza, że w 5 ml syropu znajduje się 120 mg paracetamolu. Dostępne preparaty z paracetamolem to:

PANADOL BABY
APAP w postaci kropli doustnych (dawka 100 mg/1 ml)
APAP w postaci zawiesiny (dawka 160 mg/5 ml)
CALPOL
CALPOL 6 PLUS (dla dzieci powyżej 6 roku życia, zawierający dawkę 250 mg/5 ml)

Czopki z paracetamolem:

PARACETAMOL (dawki: 50 mg, 80 mg, 125 mg, 250 mg, 500 mg),
CALPOL (dawki: 80 mg, 125 mg),
CODIPAR (dawki: 250 mg, 500 mg),
EFFERALGAN (dawki: 80 mg, 150 mg, 300 mg)

Czy leki przeciwgorączkowe zawierające IBUPROFEN można podawać dzieciom

Sposób jego działania jest nieco odmienny od paracetamolu i polega na hamowaniu w całym organizmie enzymu cyklooksygenazy, odpowiadającego za produkcję prostaglandyn - związków o charakterze prozapalnym. W odróżnieniu od paracetamolu działa nie tylko przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, ale także ma właściwości przeciwzapalne. Lek można podawać dzieciom od 6 miesiąca życia, a także kobietom w ciąży i karmiącym.

Dawkowanie ibuprofenu także nieco różni się od paracetamolu i wynosi 20-30 mg na kilogram masy ciała dziecka. Częstotliwość podawania wydłuża się do 8 godzin. Ma to duże znaczenie, szczególnie w nocy, kiedy nie ma potrzeby budzić dziecka, aby podać lek.

Które leki z ibuprofenem można bezpiecznie podać dziecku

Najczęściej stosowana dawka to 100 mg/ 5 ml. Oznacza to, że w 5 ml płynu znajduje się 100 mg substancji czynnej. Dostępne preparaty płynne z ibuprofenem to:

IBUFEN w postaci zawiesiny
IBUM zawiesina
NUROFEN DLA DZIECI (dostępny także w wariancie o smaku truskawkowym)

Czopki z ibuprofenem:

NUROFEN DLA DZIECI (dawki: 60 mg, 125 mg)

Co jest lepsze: syrop czy czopki, aby skutecznie "zbić" dziecku gorączkę

Paracetamol i ibuprofen stosowane w leczeniu pediatrycznym dostępne są w postaci zawiesiny , syropu bądź czopków. Każda forma ma swoje wady i zalety, które należy uwzględnić w trakcie podawania specyfiku.

Zawiesina lub syrop

Zawiesiny lub syropy przeznaczone są dla młodszych dzieci, które źle znoszą aplikację czopków. Płynna postać leku umożliwia bardzo dokładne dawkowanie oraz ułatwia połknięcie. Obecnie produkowane są także preparaty różnych wariantach smakowych, np. PARACETAMOL firmy GALENA o smaku czekoladowym.

W przypadku czopków lub tabletek nie ma problemu z określeniem dawki, ponieważ jest ona podana na opakowaniu. W przypadku postaci płynnych sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. Aby łatwiej obliczyć należytą objętość syropu lub zawiesiny, którą trzeba podać, można posłużyć się następującym obliczeniem.

D = (10 x M x V) / m

D - objętość dawki w mililitrach
M - masa dziecka w kilogramach
V - objętość podstawowej miarki znajdująca się na opakowaniu zawiesiny lub syropu wyrażona w mililitrach
m - masa substancji czynnej w podstawowej objętości wyrażona w miligramach.

Czopki

Czopki są formą leku, która ze względu na wiele korzystnych właściwości jest szczególnie zalecana w pediatrii. Droga podania sprawia, że lek zawarty w czopku wchłania się szybko, praktycznie całkowicie, a jego działanie rozpoczyna się szybko. Poza tym przy jego zastosowaniu przez wątrobę przechodzi jedynie ok. 10 - 20% wchłoniętego leku. Dla porównania po podaniu doustnym 100% wchłoniętego w przewodzie pokarmowym leku przechodzi przez wątrobę, z czego 50 - 90% ulega rozłożeniu. Te dane dowodzą, iż podanie leku w czopku przekłada się na szybsze, dłuższe i silniejsze działanie, często przy mniejszych działaniach niepożądanych.

Czopki wydają się niezastąpione, kiedy: dziecko jest malutkie i większym stresem dla niego i rodzica jest podanie mu doustnie syropu lub gdy występują wymioty, a lekarstwo podane doustnie jest natychmiast zwracane.

Jak prawidłowo zaaplikować czopek

W wypadku niemowląt najlepiej jest położyć dziecko na boku z podkurczonymi nogami i do wypiętej w ten sposób pupy włożyć czystą ręką czopek na głębokość 2-3 cm, aż czopek sam się wślizgnie do końca. Potem można na chwilę ścisnąć dziecku pośladki. W celu łatwiejszej aplikacji czopka, okolice odbytu można posmarować kremem nawilżającym lub oliwką. Można także przed założeniem czopka delikatnie zwilżyć go wodą.

Jak właściwie dobrać dawkę leku przeciwgorączkowego w czopku

W przypadku stosowania czopków, należy podać dawkę najbardziej zbliżoną do tej, która wynika z masy dziecka. Przykładowo jeśli dziecko waży 14 kg, to zgodnie z zalecana dawką:

10 mg x 14 kg = 140 mg = 0.14 g

Ponieważ najbliższa dla naszego przypadku dawka EFFERALGANU w czopkach to 0,15 g i dawka ta nie przekracza wartości 15 mg/kg masy ciała, sensownym jest podanie 1 czopka EFFERALGAN w dawce 150 mg. Z racji tego, że czopków zwykle się nie dzieli (choć nie jest to przeciwwskazane) producenci posiadają w swojej ofercie szeroką gamę dawek tak, aby łatwo można było dobrać odpowiednią dawkę dla każdego dziecka.

Jak prawidłowo postępować, by skutecznie i bezpiecznie zwalczyć gorączkę dziecka? Jak unikać najczęściej popełnianych błędów w czasie leczenia gorączki u dziecka.

Właściwe postępowanie z gorączkującym dzieckiem wymaga dużej uwagi rodziców i odpowiedniego dawkowania leków.

1. W czasie choroby starajmy się regularnie mierzyć temperaturę ciała dziecka i zapisywać pomiary, aby móc ocenić czy podany lek przeciwgorączkowy zadziałał oraz szybko zareagować w przypadku pogorszenia stanu zdrowia.

2. Regularnie starajmy się wietrzyć pokój dziecka, aby powietrze w nim było czyste i świeże. Dzięki temu samopoczucie małego pacjenta na pewno szybciej się poprawi.

3. Częstym błędem popełnianym przez rodziców jest zbyt późne podanie leku przeciwgorączkowego. Pamiętajmy, iż leki nie działają od razu, (dobroczynne działanie paracetamolu rozpoczyna się dopiero po około 40-60 minutach), a jeśli zastosujemy je zbyt późno, gorączka może przynieść poważniejsze powikłania - w najgorszym wypadku wspomniane wcześniej drgawki gorączkowe.

4. Leki należy podawać regularnie: paracetamol co 4 godziny, ibuprofen co 8 godzin, nie czekajmy z kolejną dawką, do momentu aż temperatura na powrót zacznie niebezpiecznie wzrastać.

5. Dzieciom do około 10 roku życia można podawać tylko preparaty przeznaczone specjalnie dla nich, dawka zostaje przeliczona z uwzględnieniem masy ciała dziecka.

6. Przy zwykłej infekcji wirusowej, która objawia się umiarkowaną gorączką, utrzymującą się do 3 dni, ze współtowarzyszącym kaszlem, katarem czy bólem gardła sięgajmy najpierw po leki objawowe, najczęściej dostępne bez recepty. Bowiem stosowanie antybiotyków w tym przypadku (kiedy przyczyną infekcji nie są bakterie) jest bezcelowe i może przynieść więcej szkody niż pożytku.