Chlorella – informacje podstawowe
Chlorella to jednokomórkowa zielona alga. W przeciwieństwie do spiruliny (cyjanobakterii) zaliczana jest do królestwa roślin. Wśród najczęściej spotykanych gatunków wyróżnia się Chlorella vulgaris oraz Chlorella pyrenoidosa. Pierwsza z nich występuje najczęściej na wilgotnych, mokrych terenach, druga zaś hodowana jest na potrzeby suplementacji.Swoją nazwę chlorella zawdzięcza intensywnie zielonemu barwnikowi – chlorofilowi, który nadaje jej nie tylko charakterystyczne zabarwienie, ale i korzystne walory zdrowotne. Oprócz cennego barwnika alga posiada komplet egzogennych aminokwasów, a zawartość białka sięga aż 60%. Roślina jest też bogata w związki aktywne biologicznie, takie jak karotenoidy (luteina, zeaksantyna, astaksantyna) czy kwasy tłuszczowe (głównie GLA, kwas gamma-linolenowy) [1]. Suplementy diety zawierające C. vulgaris są dobrym źródłem tych związków (gwarantują 40% dziennego zapotrzebowania organizmu na luteinę) [16].
Jak się okazuje, niepozorna jednokomórkowa alga kryje w sobie moc witamin (szczególnie z grupy B oraz witaminę K) i minerałów – aż 220–340 mg/100 g wapnia, 130–225 mg/100 g żelaza niehemowego, 315–373 mg/100 g magnezu i aż 70 mg/100 g cynku. Oczywiście zazwyczaj spożycie chlorelli sięga około 5 g, więc faktyczna ilość przyjętych z chlorellą minerałów jest mniejsza, niemniej jednak można uznać ją za produkt o wysokiej wartości odżywczej [2,13,17].
Chlorella – działanie
Chlorella od długiego czasu cieszy się popularnością wśród badaczy. Dzięki temu stała się jedną z najlepiej przebadanych pod względem potencjalnych korzyści zdrowotnych roślin. Dotychczasowo opracowane badania [6,7,8] wskazują, że chlorella:- działa antyoksydacyjnie – pomaga zachować równowagę wolnorodnikową w organizmie oraz znacząco zwiększa ilość wewnątrzkomórkowego zredukowanego glutationu (jednego z najsilniejszych mechanizmów antyoksydacyjnych w ciele). W ten sposób częściowo niweluje negatywne skutki wywołane przez stres, używki i leki;
- łagodzi stany zapalne, działa antyoksydacyjnie i ogranicza ilość wolnych rodników stymulujących i podtrzymujących stan zapalny w ciele;
- chroni serce, obniża poziom cholesterolu i ciśnienie krwi oraz uszczelnia naczynia krwionośne [3,5]. W jednym z randomizowanych, podwójnie zaślepionych, kontrolowanych placebo badań dotyczących wpływu suplementacji chlorellą na profil lipidowy pacjentów z średnim stadium hipercholesterolemii codzienne spożywanie 5 g tej algi dziennie znacząco zredukowało poziom trójglicerydów, cholesterolu całkowitego oraz frakcji vLDL, której nadmiar działa prozapalnie i promiażdżycowo [10];
- wzmacnia odporność przez działanie immunosymulacyjne oraz aktywację limfocytów T;
- detoksykuje, pomaga w usuwaniu metali ciężkich (w tym kadmu), alkoholu, dioksyn, herbicydów i toksyn z organizmu, wspiera procesy detoksykacji i neutralizacji tych związków oraz zwiększa ich wydalanie z moczem i kałem;
- działa hipoglikemizująco, reguluje glikemię u osób chorych na cukrzycę;
- jest pomocna w anemii, obecny w aldze chlorofil budową chemiczną zbliżony jest do hemu – składnika hemoglobiny będącej barwnikiem krwi. Podobieństwo struktury sprawia, iż chlorofil ma zdolność poprawy parametrów krwi w anemii, a umiejętność neutralizacji toksyn oraz wzmacniania i uszczelniania ścian tętnic czyni go pomocnym w terapii niedokrwistości [15];
- poprawia stan jelit, chlorella przyspiesza regenerację nabłonka jelitowego oraz stymuluje namnażanie korzystnych szczepów bakteryjnych Lactobacillus;
- pomaga zachować młodość dzięki działaniu antyoksydacyjnemu oraz zwiększaniu produkcji DNA i RNA, co spowalnia procesy starzenia się i chroni nasz kod genetyczny przed uszkodzeniami;
- jest źródłem jodu, chlorella zawiera aż 400–600 mcg jodu/100 g, jest więc zasobna w ten pierwiastek i może być jego źródłem w przypadku niedoboru w diecie;
- polepsza wydolność tlenową ciała u młodych osób, w jednym z badań ochotników podzielono na grupę placebo i tę, w której podawano 30 tabletek chlorelli dziennie przez cztery tygodnie. Okazało się, iż suplementacja chlorellą zwiększa szczytowy pobór tlenu i zwiększa wydolność tlenową u młodych osób [4];
- ma korzystny wpływ na zdrowie palaczy, palenie jest jednym z czynników ryzyka rozwoju nowotworów, chorób sercowo-naczyniowych i schorzeń układu oddechowego. Stres oksydacyjny, który powstaje i utrzymuje się u palaczy, uważa się za kluczowy mechanizm wywołujący wspomniane patologie. W jednym z badań z udziałem nałogowo palących podawanie ekstraktu z Chlorelli vulgaris w ilości 3600 mg/dobę przez 6 tygodni spowodowało znaczną poprawę zdolności antyoksydacyjnych ciała oraz ograniczyło niekorzystną peroksydację lipidów w organizmie wywołaną przez palenie [11];
- może być elementem terapii w fibromialgii – choroba ta charakteryzuje się przewlekłym bólem mięśniowo-stawowym oraz występowaniem tzw. punktów tkliwych o nadmiernej wrażliwości na ucisk. Codzienne podawanie chlorelli w ilości 10 g przez 2 miesiące spowodowało statystycznie znaczący spadek bólu odczuwanego przez pacjentów (średnio o 22%) [12];
- zapobiega powstawaniu wrzodów wywołanych stresem, doustne podawanie sproszkowanej Chlorelli vulgaris działa profilaktycznie na powstawanie wrzodów o podłożu stresowym. Mechanizm tych właściwości polega głownie na osi mózg–układ odpornościowy–jelita i ochrony błon śluzowych dzięki jej właściwościom [14].
Chlorella – dawkowanie
Chlorellę można spożywać w postaci tabletek, proszku lub płynu. Najlepszą formą suplementu okazuje się ta w postaci rozdrobnionej, ponieważ chlorella ze względu na dużą zawartość celulozy może nie być dobrze trawiona i wchłaniana. Wybierając suplement z napisem Broken Cell Wall (lub inny zawierający taką informację), mamy pewność, iż ściany komórkowe algi zostały rozerwane i rozdrobnione, a co za tym idzie – przyswajalność suplementu zwiększyła się. Dobrej jakości suplement powinien mieć ciemne szklane opakowania, aby zapewnić świeżość i zabezpieczyć przed negatywnym działaniem światła.Dawki chlorelli wahają się, dorosłym zaleca się zwykle 3–5 gramów (do jednej łyżeczki) lub 30 ml ekstraktu z algi. Suplementacja trwa zwykle od 3 do 5 miesięcy. Można zacząć od połowy zalecanej dawki i stopniowo zwiększać ilość aż do zalecanej dziennej porcji maksymalnej [9].
Chlorella – stosowanie
Uwzględnienie chlorelli w codziennej suplementacji pozwala na uzupełnienie diety o pełnowartościowe białka, wspomaga detoks, chroni błonę śluzową żołądka i wspomaga procesy trawienne, korzystnie wpływa na pamięć i koncentrację, poprawia tolerancję glukozy, wspomaga leczenie chorób reumatycznych i nadciśnienia tętniczego, działa przeciwwirusowo, przeciwbakeryjnie i przeciwgrzybiczo. Związki pozyskiwane z tej algi wpływają również na hamowanie stanów zapalnych oraz wspomagają leczenie anemii [18].Na chlorellę powinny uważać osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe oparte na dikumarolu lub warfarynie, które są antagonistami witaminy K. Z uwagi na fakt, że chlorella jest bogatym źródłem wspomnianej witaminy, jej spożywanie może znosić działanie tych leków.
Należy być świadomym, iż chlorella jest rośliną, która może wywoływać reakcje alergiczne. U osób nietolerujących chlorelli po jej spożyciu mogą pojawić się takie objawy jak trudności z oddychaniem, ból w klatce piersiowej i pokrzywka.
Ważne, by suplementowana przez nas chlorella pochodziła z dobrego i sprawdzonego źródła – zmniejsza się wtedy ryzyko jej zanieczyszczenia toksynami środowiskowymi.
Chlorella jest naturalnym suplementem, który warto uwzględnić w codziennej diecie. Zasobna w witaminy, minerały i związki aktywne takie jak chlorofil czy luteina korzystnie wpływa na wiele układów ciała. Zazwyczaj stosowanie algi sięga 3–5 gramów podzielonych na kilka do kilkunastu dawek. Przed rozpoczęciem stosowania należy uwzględnić możliwe przeciwwskazania do spożywania chlorelli, takie jak stosowanie leków przeciwzakrzepowych czy nadwrażliwość na roślinę.
inż. Sonia Walla
Dietetyk
Bibliografia
[1] Wierzbicka I., Chlorella – panaceum na wszystkie choroby?, „Food Forum” 2016, 2(12), 99–104.
[2] Chlorella – skład, http://chlorella.pl/sklad-chlorelli (29.12.2017).
[3] Merchant R.E., Andre C.A., A review of recent clinical trials of the nutritional supplement Chlorella pyrenoidosa in the treatment of fibromyalgia, hypertension and ulcerative colitis, „Alternative Therapies in Health and Medicine” 2001, 7(3), 79–91.
[4] Umemoto S., Otsuki T., Chlorella-derived multicomponent supplementation increases aerobic endurance capacity in young individuals, „Journal of Clinical Biochemistry and Nutrition” 2014, 55(2), 143–146.
[5] Merchant R.E., Andre C.A., Sica D.A., Nutritional supplementation with Chlorella pyrenoidosa for mild to moderate hypertension, „Journal of Medicinal Food” 2002, 5(3), 141–152.
[6] Kwak J.H. et al., Beneficial immunostimulatory effect of short-term Chlorella supplementation: enhancement of natural killer cell activity and early inflammatory response (randomized, double-blinded, placebo-controlled trial), „Nutrition Journal” 2012, 11, epub.
[7] Adams M., Superfoods for Optimum Health – Chlorella i Spirulina, https://www.naturalnews.com/SpecialReports/Superfoods.pdf (29.12.2017).
[8] Wolfe D., Superżywność – jedzenie i medycyna przyszłości, Białystok 2015.
[9] Brodowiak A., Jak usunąć metale ciężkie?, „Naturoterapia w Praktyce” 2017, 2(02), 58–63.
[10] Ryu N.H. et al., Impact of daily Chlorella consumption on serum lipid and carotenoid profiles in mildly hypercholesterolemic adults: a double-blinded, randomized, placebo-controlled study, „Nutrition Journal” 2014, 13, epub.
[11] Panahi Y., Mostafazadeh B., Abrishami A., Investigation of the effects of Chlorella vulgaris supplementation on the modulation of oxidative stress in apparently healthy smokers, „Clinical Laboratory” 2013, 59(5–6), 579–87.
[12] Merchant R.E., Carmack C.A., Wise C.M., Nutritional supplementation with Chlorella pyrenoidosa for patients with fibromyalgia syndrome. A pilot study, „Phytotherapy Research” 2000, 14(3), 167–173.
[13] Kay R.A., Microalgae as food and supplement, „Critical Reviews in Food Science and Nutrition” 1991, 30(6), 555–573.
[14] Tanaka K., Yamada A., Noda K., Oral administration of a unicellular green algae, Chlorella vulgaris, prevents stress-induced ulcer, „Planta Medica” 1997, 63(5), 465–466.
[15] Matsuura E. et al., Effect of chlorella on rats with iron deficient anemia, „Advances in Clinical and Experimental Medicine” 1991, 64(4), 193–204.
[16] Lazur J. et al., Suplementy diety zawierające Chlorella vulgaris źródłem związków fenolowych i luteiny, XXIII Naukowy Zjazd Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, Kraków 19–22.09.2017.
[17] Kępska D., Olejnik Ł., Algi – przyszłość morza, „Chemik” 2014, 68(11), 967–972.
[18] Pielesz A., Algi i alginiany – leczenie, zdrowie i uroda, e-bookowo 2010.
