Preparaty doustne pomocne w leczeniu trądziku

Zdjęcie: Nathan

Wiemy już, że z trądziku się nie wyrasta i należy go leczyć już w początkowej fazie, aby zapobiec rozwojowi choroby i powstaniu przebarwień oraz blizn. Poza prawidłową pielęgnacją skóry trądzikowej, leczenie można wspomóc stosowaniem preparatów doustnych dostępnych bez recepty, których opis znajduje się w poniższym artykule.

Czym jest trądzik i co może powodować nasilenie jego objawów?

Trądzik jest przewlekłą chorobą zapalną skóry, która występuje zarówno u niemowląt, nastolatków jak i u osób w średnim wieku. Objawia się on występowaniem zapalnych (grudki, krostki, cysty i torbiele ropne) i niezapalnych (zaskórniki otwarte i zamknięte) zmian skórnych najczęściej w obrębie twarzy (nos, czoło, broda, policzki), pleców (kark, okolica międzyłopatkowa) i górnej części klatki piersiowej.

Jego przyczyną jest najczęściej współistnienie kilku z poniższych czynników:

zaburzenia hormonalne (zwiększone wydzielanie androgenów - męskich hormonów płciowych zarówno u kobiet jak i u mężczyzn) związane z procesem dojrzewania, menstruacją, ciążą lub chorobami m.in. zespołem policystycznych jajników,
zaburzenia w rogowaceniu i złuszczaniu skóry (zwłaszcza ujść mieszków włosowych),
nadmierne wydzielanie łoju (sebum),
nadmierny wzrost bakterii kolonizujących mieszki włosowe (głównie Propionibacterium acnes),
leki (kortykosteroidy, fenytoina, brom, jod, lit, tiouracyl, tiomocznik, izoniazyd, metotreksat, androgeny, barbiturany, tabletki antykoncepcyjne, witamina B1, B6, B12),
predyspozycje genetyczne.

Istnieje wiele czynników, które choć nie powodują powstania trądziku, mogą wpływać na nasilenie jego objawów, np.:

niedobory składników żywieniowych,
dieta (bogata w tłuszcze i cukry np. czekolada, kakao, marynaty, przyprawy),
silne pocenie się,
stres,
palenie papierosów,
kosmetyki (pudry, podkłady, róże),
rozdrapywanie i wyciskanie zmian skórnych.

Z jakimi typami trądziku spotykamy się najczęściej i z jakimi schorzeniami najłatwiej pomylić objawy trądziku?

W zależności od rodzaju dominujących wykwitów skórnych i objawów towarzyszących możemy wyróżnić kilka typów trądziku:

zaskórnikowy,
grudkowo-krostkowy,
guzkowo-cystowy,
piorunujący (występuje wyłącznie u młodych mężczyzn, oprócz typowych wykwitów skórnych z dużą tendencją do rozpadu, charakterystyczne są zmiany krwotoczne i objawy ogólne m.in. wysoka gorączka, spadek masy ciała, a także dolegliwości bólowe ze strony układu mięśniowo-stawowego oraz odchylenia w badaniach laboratoryjnych: podwyższone OB i poziom białych krwinek).

Klinicznie trądzik dzieli się na następujące odmiany:

trądzik młodzieńczy (zmiany pojawiają się w okresie dojrzewania i są zwykle słabo nasilone, przeważają zaskórniki i wykwity grudkowe w typowych okolicach twarzy i pleców),
trądzik ropowiczy (występują zmiany typowe dla trądziku oraz torbiele ropne, a gojenie następuje poprzez tworzenie się zapadłych, szpecących blizn),
trądzik skupiony (występuje prawie wyłącznie u mężczyzn, a zmiany mają postać nacieków i torbieli ropnych, które mogą się ze sobą zlewać, oraz zaskórników o dużym rozmiarze; gojenie następuje poprzez bliznowacenie),
trądzik bliznowcowy (polega na tworzeniu się przyrosłych blizn w obrębie zmian typowych dla trądziku i często towarzyszy trądzikowi ropowiczemu lub skupionemu),
trądzik zapalny z obrzękiem twarzy spowodowany przewlekłym stanem zapalnym skóry o charakterze cellulitis,
trądzik wywołany powstający w wyniku drażniącego działania czynników znajdujących się w środowisku zewnętrznym oraz leków i kosmetyków stosowanych w celach pielęgnacyjnych. Wyeliminowanie czynnika sprawczego powoduje samoistne wyleczenie zmian skórnych.

Rozróżnia się kilka rodzajów trądziku wywołanego w zależności od przyczyny jego powstania:

trądzik zawodowy (wywoływany jest przez substancje, takie jak chlor czy oleje),
trądzik polekowy (spowodowany stosowaniem steroidów, witaminy B1, B6, B12, jodu czy barbituranów, które wydzielają się przez gruczoły łojowe, działając na nie drażniąco, i powodują wzrost wydzielania łoju),
trądzik kosmetyczny (powstający poprzez zamknięcie ujść gruczołów łojowych po zastosowaniu pudrów, róży i kremów z zawartością lanoliny, wazeliny i olejów roślinnych),
trądzik niemowlęcy (wywołany stymulacją hormonalną gruczołów łojowych przez androgeny dziecięce i matczyne lub przez oleje mineralne stosowane przy pielęgnacji skóry dziecka),
trądzik z samouszkodzenia (wywołany jest wyciskaniem i zdrapywaniem drobnych wykwitów trądzikowych i występuje głównie u młodych dziewcząt).

Objawy trądziku pospolitego i wywołanego łatwo można pomylić z trądzikiem różowatym, któremu oprócz grudek i krost o podłożu łojotokowym towarzyszą pajączkowate rozszerzenia naczyń włosowatych i rumień pojawiający się pod wpływem emocji bądź czynników fizycznych. Schorzenie dotyczy osób w wieku dojrzałym, szczególnie kobiet w okresie menopauzy. Zwykle umiejscawia się na skórze twarzy, początkowo w jej środkowej części (broda, okolice ust, nos, środkowe partie czoła). Ten typ trądziku wymaga konsultacji lekarskiej i nie poddaje się leczeniu preparatami bez recepty.

Inną częstą chorobą, którą trzeba wykluczyć, jest zapalenie mieszków włosowych. W tym schorzeniu nie występują zaskórniki, nie ma tendencji do umiejscawiania się w okolicach łojotokowych, a zmiany charakteryzują się krótszym i łagodniejszym przebiegiem. Zazwyczaj wystarczające jest leczenie miejscowe, preparatami dostępnymi bez recepty.

Czy istnieją badania diagnostyczne pomagające w określeniu podłoża trądziku?

W celu ustalenia przyczyny trądziku, zwłaszcza w przypadkach opornych na leczenie, stosuje się:

posiewy bakteriologiczne z antybiogramem pozwalające dobrać odpowiednie antybiotyki,
badania hormonalne potwierdzające lub wykluczające zaburzenia w wydzielaniu androgenów i konieczność leczenia trądziku hormonami.

Jakie grupy preparatów stosujemy w leczeniu trądziku?

Leczenie trądziku należy dostosować do jego postaci, stopnia nasilenia oraz rozmieszczenia wykwitów. Jest to zazwyczaj proces długotrwały (całkowity czas terapii może obejmować 2-3 lat), wymagający od pacjenta konsekwencji i prawidłowego stosowania preparatów. Trądzik nie poddający się leczeniu preparatami miejscowymi dostępnymi bez recepty wymaga konsultacji dermatologicznej i wdrożenia intensywnej terapii. Często potrzebna jest współpraca dermatologa z ginekologiem lub/i endokrynologiem.

Ogólnie preparaty stosowane w leczeniu trądziku możemy podzielić na:

miejscowe (stosowane na skórę):

nadtlenek benzoilu,
kwas salicylowy,
preparaty zawierające siarkę i rezorcynę,
kwas azelainowy,
antybiotyki (erytromycyna, klindamycyna),
pochodne witaminy A - retinoidy (retinoina, izotretinoina, adapalen, tazaroten).

ogólne (działające systemowo):

antybiotyki (erytromycyna, tetracyklina, minocyklina, doksycyklina) w połączeniu z probiotykiem i/lub lekiem przeciwgrzybiczym,
pochodne witaminy A - retinoidy (izotretinoina),
leki hormonalne (doustne leki antykoncepcyjne, spironolakton),
witaminy o działaniu przeciwłojotokowym,
suplementy diety zawierające witaminy z grupy B (poza B1, B6 i B12), witaminę PP, A i E, C, sole cynku, kwas gamma-linolenowy.

Dostępne są również specjalistyczne zabiegi kosmetyczne wspomagające proces leczenia i niwelujące przebarwienia oraz blizny, do których zaliczamy:

mikrodermabrazję,
dermabrazję,
peelingi chemiczne,
krioterapię,
lasery.

Łagodne postacie trądziku wymagają jedynie leczenia miejscowego, w ciężkich stosuje się leczenie skojarzone - zewnętrzne i ogólne.

Oprócz leczenia konieczna jest prawidłowa pielęgnacja skóry trądzikowej. Nadmierna higiena nie jest wskazana i może prowadzić do nasilenia zmian chorobowych. W celu uzyskania zadowalających efektów konieczne jest stosowanie odpowiednich preparatów, w tym:

delikatnych środków myjących o działaniu antybakteryjnym (żeli, pianek, płynów micelarnych, toników) - dwa razy dziennie,
peelingów i maseczek oczyszczających - raz lub dwa razy w tygodniu (tylko jeśli nie ma zmian ropnych),
kremów nawilżająco-matujących - codziennie.

W przypadku cery trądzikowej należy unikać:

mydła (poza mydłami leczniczymi np. siarkowymi),
kremów odżywczych, tłustych,
środków silnie wysuszających i podrażniających,
nadmiernego opalania zarówno w solarium jak i na słońcu.

Czym możemy wspomóc leczenie łagodnych form trądziku pospolitego?

Poza szeroką gamą preparatów do stosowania zewnętrznego dysponujemy wieloma preparatami w postaci tabletek i kapsułek, które mają wspomóc leczenie trądziku "od wewnątrz". W ich składzie znajdziemy:

1. Substancje o działaniu antyoksydacyjnym, chroniące komórki przed wolnymi rodnikami:

witaminę E, która jest głównym antyoksydantem i bierze udział w dostarczaniu składników odżywczych do komórek.
witaminę C, uczestniczącą w licznych procesach metabolicznych m.in. w biosyntezie składnika skóry - kolagenu i przyspieszjącaa proces gojenia się ran.
ubichinon (koenzym Q10), wykazujący właściwości antyoksydacyjne,
laktoferynę (bioaktywny kompleks białek serwatkowych), o właściwościach przeciwbakteryjnych, antyoksydacyjnych i redukujących zaczerwienienia.
preparaty: OENOBIOL NIESKAZITELNA CERA (laktoferyna, wyciąg z rozmarynu), FACE OKEY, ACNECOL tabletki na pryszcze (Praventin - kompleks białek serwatkowych, błonnik pszenny rozpuszczalny), LAKTOCER (laktoferyna, cynk)
selen organiczny,
cynk,
miedź,
beta-karoten,
witamina B6 (pirydoksyna), niebędąca co prawda przeciwutleniaczem, ale jej niedobór nasila zmiany łojotokowe skóry.

2. Składniki macierzy międzykomórkowej skóry i substancje wspomagające regenerację uszkodzonych tkanek:

hydrolizat kolagenu, bogaty w aminokwasy (prolinę i glicynę) niezbędne do produkcji kolagenu.
kwas hialuronowy, naturalnie występujący w skórze, odpowiedzialny za wiązanie wody i utrzymanie prawidłowego nawodnienia tkanek.
wyciąg z aloesu (Aloe Vera), który przyspiesza gojenie się ran,
krzem, który pełni ważną rolę w procesie tworzenia tkanki łącznej oraz zachowania prawidłowej struktury składników skóry: kolagenu i keratyny.

3. Składniki o działaniu oczyszczającym organizm z toksyn i złogów metabolicznych:

kwas liponowy
wyciąg z mniszka lekarskiego
wyciąg z łopianu
wyciąg z fiołka trójbarwnego (bratka)
preparaty: Zioła w tabletkach BRATEK, Bratek z łopianem, GŁADKA CERA (bratek z łopianem)

4. Substancje zwiększające działanie składników aktywnych:

bioperinę, kontrolującą dostępność (przyswajalność) składników odżywczych i innych substancji do komórek.

Najskuteczniejsze działanie wykazują preparaty o złożonym składzie zawierające substancje z kilku wymienionych powyżej grup, np.:

ACNEZINE (askorbinian wapnia, witamina E, witamina B6, witamina B12, witamina B1, witamina B2, proszek aloe vera, kwas alfa liponowy, bioperyna, kolagen, koenzym Q10, curcumin 3 complex, kwas hialuronowy)
ACNO (selen organiczny, cynk, witamina A, witamina B6, witamina C, witamina E)
CERABIT (cynk, miedź, ziele fiołka trójbarwnego)
CERANOVA z bratkiem (ekstrakt z ziela fiołka trójbarwnego, cynk, witamina C, witamina, witamina B2, witamina B6, witamina B12, kwas foliowy, witamina PP)
DERMACOS ANTI ACNE (cynk, laktoferyna, witamina PP, witamina H - biotyna, witamina B6, witamina B2, witamina B1, pantotenian wapnia, ekstrakt z pędów bambusa bogaty w krzem)
DROMIN (drożdże Saccharomyces cerevisiae, wyciąg z pyłku kwiatowego, witamina B1 - tiamina, witamina B2 - ryboflawina, fosfo, magnez, potas, wapń, cynk)
DROŻDŻE Z POKRZYWĄ (ekstrakt drożdżowy, wyciąg z pokrzywy, witamina E)
GLAMUREN(krzem z pędów bambusa, ekstrakt z ziela fiołka, laktoferyna, cynk, witamina H - biotyna, witamina PP - niacyna)
INNEOV D-TOX NIEDOSKONAŁOŚCI (magnez, pirydoksyna, polifenole z białych winogron, witamina C)
PLANTE SYSTEM Aknorm (ekstrakt z palmy sabalowej, olej manuka, wyciąg z papaji, kompleks roślinny P.E.S. o naturalnych właściwościach antyoksydacyjnych - z rokitnika zwyczajnego, drzewa oliwnego oraz zielonej herbaty, cynk, witamina E)
SENSILAB CERIN (laktoferyna, kompleks SkinSource z ekstraktem z fiołka trójbarwnego i skrzypu polnego, cynk, miedź, witamina B1, witamina B2, witamina A, witamina H - biotyna)
SORAYA MAXIMA Program Do Cery Trądzikowej (wyciąg z drożdży bogaty w witaminy z grupy B, witamina C, cynk, beta- karoten, selen, witamina E)
VISAXINUM (wyciąg z fiołka trójbarwnego, laktoferyna, wyciąg z korzenia mniszka lekarskiego, wyciąg z liści zielonej herbaty, cynk, witamina PP, witamina B6)
VIVA ACNO (witamina A, witamina B6, witamina C, witamina E, cynk, selen, chrom)

Do preparatów o największej skuteczności ze względu na dobór składników czynnych zaliczamy: FACE OKEY, GLAMUREN, PLANTE SYSTEM Aknorm, SENSILAB CERIN, VISAXINUM. Spośród wymienionych, najkorzystniejszy stosunek ceny do skuteczności (określonej na podstawie pozytywnych opinii pacjentów) mają dwa produkty: FACE OKEY i VISAXINUM. Należy jednak pamiętać, że są to suplementy diety, które nie zastąpią wizyty u lekarza i leczenia preparatami na receptę, zwłaszcza w ciężkich przypadkach trądziku. Podczas leczenia doustnymi antybiotykami i retinoidami powinno się ograniczyć stosowanie suplementów ze względu na niebezpieczeństwo interakcji.

mgr farm. Dominika Froehlich-Jeziorek