Jesteś tutaj:

Bóle brzucha – nietolerancja laktozy?

Bóle brzucha, wzdęcia, nudności, biegunka? Jeśli zdarza się, że obserwujesz takie dolegliwości po niektórych posiłkach, sprawdź, czy nietolerancja laktozy nie dotyczy również Ciebie.

Bóle brzucha – nietolerancja laktozy?

Zdjęcie: Robert McDonald

Bóle brzucha, wzdęcia, nudności, biegunka? Jeśli zdarza się, że obserwujesz takie dolegliwości po niektórych posiłkach, sprawdź, czy nietolerancja laktozy nie dotyczy również Ciebie.

Na czym polega ta dolegliwość?

Laktoza jest dwucukrem występującym w mleku ssaków. Prawidłowo trawiona przez enzym produkowany w jelitach (laktazę) ulega rozpadowi na dwa cukry proste - galaktozę i glukozę, które następnie z łatwością mogą zostać wchłaniane. Nietolerancja laktozy wynika z niedoboru laktazy, na skutek czego laktoza nie ulega wchłanianiu i zalega w jelitach. Staje się wówczas dobrą pożywką dla bakterii beztlenowych, które w procesie jej fermentacji produkują m.in. kwas mlekowy, podrażniający delikatną błonę śluzową przewodu pokarmowego. Efektem tych procesów jest nasilenie perystaltyki jelit, zwiększona ilość dwutlenku węgla, zakwaszenie środowiska przewodu pokarmowego, zatrzymywanie wody w jelitach.

Najczęściej występująca postać nietolerancji laktozy ma podłoże genetyczne i ujawnia się ona, gdy zmutowany gen dziedziczony jest po obojgu rodzicach.

Czy nietolerancja laktozy to tzw. alergia na mleko krowie?

Nie, nie należy mylić tych dwóch pojęć.

Alergia na białka mleka krowiego, mimo podobnych objawów, najczęściej w postaci biegunki po spożyciu mleka, jest zjawiskiem o zupełnie odmiennej patogenezie.

Jest ona nadmiernie nasiloną reakcją odpornościową organizmu na białko zawarte w mleku.

Nietolerancja laktozy nie ma natomiast podłoża immunologicznego i jest związana z obecnością laktozy, czyli jednego z cukrów występujących w mleku.

Choć część objawów, jak występowanie biegunek, wymiotów, skurczów przewodu pokarmowego, jest jednakowa dla obu schorzeń, czynnikiem rozróżniającym obie dolegliwości mogą być wzdęcia brzucha i nadmierne wydzielanie gazów, charakterystyczne dla nietolerancji laktozy. Alergia na mleko powoduje ponadto częstsze objawy skórne, a także objawy ze strony układu oddechowego.

Jakie są objawy nietolerancji laktozy?

Najczęstszymi objawami są wzdęcia, wodniste biegunki, bóle brzucha, nudności, bolesne kolki. Pojawiają się one po około 30 minutach do dwóch godzin po spożyciu produktu zawierającego laktozę. Intensywność objawów nietolerancji zależy od indywidualnych cech danej osoby oraz ilości spożytej laktozy.

Kogo może spotkać ta dolegliwość?

Zaburzenia trawienia laktozy należą do najczęstszych dysfunkcji przewodu pokarmowego. Częstość ich występowania jest zróżnicowana w zależności od warunków etnicznych. W populacji polskiej szacuje się, że odsetek osób z nietolerancją laktozy wynosi 20-30%. Pierwsze objawy występować mogą już u dzieci w piątym - szóstym roku życia, lecz najczęściej nasilają się w okresie dojrzewania lub we wczesnym wieku dorosłym.

Jedynie w przypadku wrodzonej nietolerancji laktozy, bardzo rzadkiej odmiany tego schorzenia, objawy występują już u noworodków.

Jak można ją potwierdzić?

W przypadku podejrzeń nietolerancji laktozy warto wykonać łatwy, domowy test, polegający na wypiciu na czczo dwóch szklanek mleka i obserwowaniu objawów ze strony przewodu pokarmowego w ciągu kilku kolejnych godzin. Aby wykluczyć alergię na białka mleka, test ten można powtórzyć w kolejnym dniu, spożywając na czczo zamiast mleka kilka plasterków sera żółtego. W przypadku wystąpienia dolegliwości tylko pierwszego dnia, możemy mieć do czynienia z nietolerancją laktozy.

Jeśli zaobserwujemy objawy wskazujące na nietolerancję laktozy, w celu pełnej diagnozy warto wykonać proste i nieinwazyjne badania. Najpopularniejszym z nich jest test na tolerancję laktozy. Powinien być on wykonywany na czczo. Dwie godziny po spożyciu płynu zawierającego laktozę pobiera się kilka próbek krwi i oznacza w nich zawartość glukozy. Na tej podstawie ocenia się, w jakim stopniu organizm trawi laktozę.

Po spożyciu płynu zawierającego laktozę można również wykonać test oddechu na obecność wodoru i badanie kwasowości kału.

Jak powinna wyglądać dieta u osób z nietolerancją laktozy?

Właściwa dieta zazwyczaj pozwala całkowicie wyeliminować przykre objawy.

Stosuje się dietę eliminacyjną, która opiera się na wyłączeniu z jadłospisu nieprzetworzonych produktów mlecznych. Wyklucza się spożywanie każdego rodzaju mleka, również mleka koziego czy mleka w proszku, a także jego niefermentowanych przetworów, jak na przykład niekwaszona śmietana, lody, napoje mleczne, sery do smarowania pieczywa.

Produkty sfermentowane (kefir, jogurty, kwaśne mleko, kwaśna śmietana, sery) są znacznie lepiej tolerowane przez pacjentów i u wielu osób z problemem nietolerancji laktozy mogą zostać włączone do diety. W produktach tych na skutek procesów fermentacyjnych z udziałem bakterii mlekowych obecność laktozy jest znacznie mniejsza.

Dieta osób ze stwierdzoną nietolerancją laktozy wyklucza z codziennego jadłospisu wiele źródeł wapnia, dlatego istotne jest uzupełnianie jego niedoboru innymi produktami spożywczymi, takimi jak napoje mleczne fermentowane, sery, ryby, jaja, kasze, orzechy czy nasiona roślin strączkowych.

Czy laktoza występuje tylko w pożywieniu?

Choć największą ilość laktozy zawierają nieprzetworzone produkty mleczne, należy również wiedzieć, że laktoza jest jedną z najczęściej stosowanych substancji pomocniczych dodawanych do tabletek i kapsułek. Znajduje się ona m.in. w większości pigułek antykoncepcyjnych, w preparatach regulujących kwasowość żołądka czy zapobiegających wzdęciom. Może to stanowić problem dla osób z bardzo nasiloną nietolerancją laktozy, u których dolegliwości pojawiają się już po najmniejszych ilościach pokarmów mlecznych.

Osoby te powinny zwracać szczególną uwagę na składniki leków, które przyjmują - laktoza może występować w składzie substancji pomocniczych także pod nazwami Lactosum, Saccharum Lactis, cukier mleczny. Należy poinformować o swoich dolegliwościach lekarza przepisującego leki, a w razie wątpliwości dotyczących leków wydawanych bez recepty skonsultować się z farmaceutą. Pacjenci nietolerujący niewielkich ilości cukru mlecznego powinni unikać szczególnie tabletek homeopatycznych, gdyż najczęściej zawierają one dużą ilość laktozy. O ile to możliwe, warto w tym przypadku wybrać inne postacie leku - kuleczki lub ziarenka cukrowe.

Czy istnieją inne niż dieta metody leczenia nietolerancji laktozy lub redukowania jej objawów?

Nietolerancja laktozy jest dolegliwością, którą można w znacznym stopniu ograniczyć, jednak niemożliwe jest całkowite wyleczenie, czyli przywrócenie funkcji brakującego enzymu.

Osoby z silną nietolerancją mogą jednak stosować preparaty enzymu laktazy, dostępne w postaci tabletek lub kapsułek, jak np. preparat Enzym Laktaza. Kapsułki te przyjmowane na około 30 minut przed posiłkiem mlecznym pozwolą w dużym stopniu zniwelować objawy nietolerancji.

Dla niemowląt enzym ten dostępny jest także w postaci kropli, w preparacie Delicol, który może być podawany bezpośrednio na łyżeczce bądź dodawany do przygotowywanego dla dziecka mleka.

Maja Szymeczko

Konsultacja: mgr farm. Aleksandra Uruszczak
Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także