Zdjęcie: BruceBlaus
Czy kilka dni przed spodziewaną miesiączką czujesz się rozdrażniona, a wszystko wokół wprawia Cię w zły humor? Ponadto nękają Cię bóle głowy, problemy żołądkowe, waga zdaje się wskazywać zbyt dużo kilogramów, a cera jest ziemista i szara, pozbawiona blasku? To typowe objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Dotyka on rzesze kobiet. Warto więc bliżej poznać czym jest ta nieprzyjemna dolegliwość, a także jak sobie radzić w tym trudnym okresie.Czym jest zespół napięcia przedmiesiączkowego?
Syndrom PMS (z jęz. angielskiego - premenstrual syndrome) to zespół objawów poprzedzający comiesięczne krwawienia u kobiet (około 4 do 5 dni przed miesiączką) i ustępujący zaraz po jego pojawieniu się. Dawniej dolegliwości te uważano za przejaw kobiecej histerii i nie traktowano poważnie. Dzisiaj sytuacja wygląda zupełnie inaczej.
Zespół napięcia przedmiesiączkowego to jednostka chorobowa, którą można leczyć pod kontrolą lekarza, jak również z pomocą leków OTC i właściwego stylu życia.
Przyczyna występowania PMS nie jest do końca znana. Na pewno wpływ na pojawienie się zespołu napięcia przedmiesiączkowego mają zmiany hormonalne, występujące w drugiej połowie cyklu miesięcznego u kobiet. Zaraz po owulacji, poziom progesteronu jest wysoki, ale przy braku zapłodnienia stopniowo zaczyna się obniżać. Jednocześnie utrzymuje się wysoki poziom estrogenów. Wahania te odgrywają główną rolę w pojawieniu się objawów PMS.
W ostatnich latach coraz większą "winą" za syndrom PMS obarcza się inny kobiecy hormon - prolaktynę. Produkowana jest w przysadce mózgowej, a odpowiada za rozwój gruczołu piersiowego, a pod koniec ciąży za produkcję i wydzielanie mleka. Normalnie poziom prolaktyny nie ulega zmianom w ciągu cyklu miesięcznego. Jednakże u niektórych, zwłaszcza młodych kobiet może on ulec znacznemu podwyższeniu. Konsekwencją tego może być zablokowanie owulacji, a w efekcie również duży niedobór progesteronu pod koniec cyklu, co generuje objawy PMS.
Istnieje również teoria dotycząca niedoboru w organizmie ważnych neuroprzekaźników (to związki chemiczne przenoszące sygnały pomiędzy komórkami nerwowymi, jak również z komórek nerwowych do mięśniowych lub gruczołów). Mowa tu przede wszystkim o serotoninie i dopaminie, które odpowiadają za nasz codzienny nastrój.
Kogo dotyczy "PMS"?
Według różnorodnych danych na syndrom napięcia przedmiesiączkowego cierpi nawet co druga miesiączkująca kobieta. Około 20% z nich ma tak silne dolegliwości, iż wymagają one wizyty u lekarza. Kobiety po raz pierwszy na występowanie PMS zaczynają się uskarżać między 20 a 30 rokiem życia. Jako że syndrom ten jest związany z comiesięcznymi zmianami hormonalnymi, zespół napięcia przedmiesiączkowego towarzyszy kobietom, aż do okresu menopauzy.
Czy istnieją czynnika ryzyka PMS?
Oczywiście objawy PMS nie u każdej kobiety przebiegają tak samo. W literaturze medycznej opisano około 150 jego objawów, ale ich manifestacja u różnych kobiet może odbywać się w różny sposób i z odmiennym nasileniem. Skłonności do zespołu napięcia przedmiesiączkowego mogą być dziedziczne. Ponadto większe ryzyko pojawienia się jego objawów występuje u kobiet mniej aktywnych, prowadzących siedzący tryb życia. Istotną rolę odgrywa również nastawienie psychiczne - ciągłe widzenie świata tylko w ciemnych barwach może tylko spotęgować złe samopoczucie przed miesiączką.
Zespół napięcia przedmiesiączkowego nie dotyczy natomiast kobiet, stosujących antykoncepcję hormonalną. U nich bowiem, poziom hormonów utrzymuje się na stałym poziomie. Pojawiające się co miesięczne krwawienie nie jest wynikiem naturalnego spadku hormonów. Występuje w efekcie odstawienia doustnej antykoncepcji.
Jak rozpoznać u siebie PMS - przegląd najczęstszych objawów
Podstawowe symptomy zespołu napięcia przedmiesiączkowego możemy podzielić na fizyczne i psychiczne.
Objawy fizyczne wynikają głównie z wysokiego poziomu estrogenów.
Pobudzają one wydzielanie innych hormonów - wazopresyny i aldosteronu. Te dwa związki są odpowiedzialne za zatrzymywanie w organizmie wody i sodu.Powoduje to m.in.:
- ból i obrzęk piersi (mastodynia),
- uczucie ciężkości nóg, obrzęknięte łydki i kostki,
- bóle okolicy krzyżowej kręgosłupa,
- migrenowe bóle głowy,
- nudności, wymioty, biegunka lub zaparcia,
- uczucie pełności w nadbrzuszu, wzdęcia,
- przyrost wagi (ok. 1-3 kg),
- zwiększony apetyt,
- wypryski, zaostrzenie występującego wcześniej trądziku, zwiększone przetłuszczanie się skóry twarzy i włosów,
- nadmierna potliwość.
Zaostrzeniu mogą również ulec choroby przewlekłe, m. in. astma oskrzelowa, cukrzyca, katar sienny i inne choroby o podłożu alergicznym.
Równie przykre i dokuczliwe są także objawy psychiczne, do których należą:
- drażliwość, kłótliwość,
- nieuzasadniony lęk i niepokój,
- nagłe ataki złości i płaczu,
- duża zmienność nastroju (od euforii po stany depresyjne),
- bezsenność lub paradoksalnie nadmierna senność i ospałość.
mgr farm. Agata Bereś
