Co warto wiedzieć o chorobach tarczycy?

U większości pacjentów choroby tarczycy zostają rozpoznane zupełnie przypadkowo. Bardzo często nie zauważamy symptomów charakterystycznych dla nadczynności czy niedoczynności tarczycy lub omylnie postrzegamy je jako objawy innych problemów zdrowotnych. Wmawiamy sobie, że duszności, tycie lub spadek wagi to wina ciągłego stresu. Ale czy na pewno? A może to jednak problem tarczycy?

Jakie są najczęstsze choroby tarczycy?

Najczęściej występujące schorzenia tarczycy to:

Niedoczynność tarczycy - spowodowana niedoborem hormonów tarczycy. Schorzenie to występuje 5 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Ryzyko jej wystąpienia wzrasta z wiekiem. Choć największe ryzyko zachorowania dotyczy osób starszych, to chorują także młodzież i dzieci. Szczególnie narażoną grupą są kobiety w okresie poporodowym.

Charakterystyczne objawy niedoczynności tarczycy to: spowolnienie funkcji psychicznych i motorycznych, senność, marznięcie, suchość skóry (zwłaszcza na łokciach i kolanach), wypadanie włosów, zaparcia, przybieranie na wadze, obrzęk powiek i twarzy, chrypka, hipercholesterolemia. Dzieci z niedoczynnością tarczycy jak wspomniano wcześniej cierpią na niedorozwój umysłowy.

Wole obojętne - czyli powiększenie gruczołu tarczycy, przebiegające z jej prawidłowym funkcjonowaniem hormonalnym, tzw. eutyreozą.

Przyjmuje się, że na wole obojętne choruje ok. 300 mln. ludzi na świecie, z czego kobiety chorują 4-krotnie częściej aniżeli mężczyźni.

Rozwojem wola zagrożone są szczególnie kobiety ciężarne i karmiące, gdyż w tym okresie wzrasta zapotrzebowanie na jod, a to właśnie niedobór jodu jest główną przyczyną wola.

Nadczynność tarczycy - o której mówimy, kiedy produkcja hormonów tarczycy przekracza zapotrzebowanie organizmu. Schorzenie to charakteryzuje się: stałym uczuciem gorąca, chudnięciem, przyspieszoną czynnością serca, nerwowością, bezsennością, potliwością, częstym oddawaniem moczu i stolca, osłabieniem siły mięśniowej (miastenią). Najczęstsze przyczyny nadczynności tarczycy to choroba Gravesa-Basedowa i wole guzowate nadczynne. U pacjentów z chorobą Gravesa- Basedowa występują dodatkowo specyficzne objawy takie jak: wytrzeszcz gałek ocznych, wole i obrzęk podudzi. Podobnie jak w przypadku pozostałych chorób tarczycy- częściej chorują kobiety. Ocenia się, że ok. 2% populacji cierpi na nadczynność tarczycy. Dzieci chorują 10-15 razy rzadziej niż dorośli.

U starszych osób często rozwija się zespół tarczycowo-sercowy pod postacią bólów wieńcowych, migotania przedsionków i niewydolności serca.

Stany zapalne tarczycy - których przyczyna zwykle nie jest znana. Mogą tworzyć się na skutek silnego stresu, porodu - tzw. poporodowe zapalenie tarczycy lub też być spowodowane przyjmowaniem niektórych leków np. amiodaronu (preparaty Cordarone, Opacorden). Najczęstszą postacią zapalenia tarczycy jest choroba Hashimoto.

Stany zapalne tarczycy nie są groźne i łatwo poddają się wyleczeniu.

Guzki tarczycy - bardzo powszechnie występujące zmiany w tarczycy. Badania USG pozwalają wykryć guzki u ponad 50% kobiet, z czego znakomita większość to zupełnie niegroźne zmiany. Guzki mogą być pojedyncze, może być ich kilka, ale także cała tarczyca może mieć budowę wieloguzkową. Niektóre guzki są tak duże, że można je wyczuć podczas dotykania szyi, inne są zaledwie kilkumilimetrowe. Rozmiar guzka nie jest tak istotny jak jego budowa, kształt oraz ewentualna zdolność do produkcji hormonów.

Nowotwór (rak) tarczycy - jest rzadką chorobą, stanowi zaledwie 1% nowotworów złośliwych. W Polsce na raka tarczycy rocznie zapada 4,3/100 000 kobiet i 1,1/100 000 mężczyzn. Rak tarczycy manifestuje się jako guz twardej konsystencji, któremu towarzyszyć może chrypa i powiększone węzły chłonne szyi.

W celu stwierdzenia czy dany guzek ma charakter nowotworowy wykonuje się, poza badaniem ultrasonograficznym, biopsję aspiracyjną cienkoigłową (BAC). Dodatkowo, choć coraz rzadziej, wykonuje się badanie scyntygraficzne. Rak tarczycy jest klasyfikowany pod względem budowy histologicznej, częstości występowania, stopnia złośliwości i rokowań.

Najczęściej występującą postacią nowotworu tarczycy (60%zachorowań) jest rak brodawkowaty. Ma on zwykle łagodny przebieg i cechuje się dobrym rokowaniem. Występuje zwykle w młodym wieku. Znacznie rzadziej (20% zachorowań ) występuje rak pęcherzykowy. Cechuje go powolny wzrost i występujące przerzuty do kości i płuc, co pogarsza znaczenie rokowania (chorują na niego głównie osoby między 40, a 50 rokiem życia). Pozostałe dwa typy nowotworów to rak rdzeniasty i aplastyczny, które stanowią ok. 5% przypadków każdy. Rakowi rdzeniastemu zwykle towarzysza inne choroby jak guz chromochłonny i gruczolak przytarczyc, daje on przerzuty naczyniami limfatycznymi do węzłów chłonnych, płuc, wątroby i krwi. Rak aplastyczny rozwija się bardzo szybko, trudno odróżnić go od chłoniaka, cechuje się bardzo złym rokowaniem.

Czym jest choroba Hashimoto?

Choroba Hashimoto to przewlekłe zapalenie tarczycy o podłożu autoimmunologicznym. Zwykle prowadzi ono do niedoczynności tarczycy. Wówczas hormony, których nie jest w stanie wyprodukować tarczyca, należy przyjmować doustnie w odpowiednich dawkach.

Jakie problemy zdrowotne czy schorzenia są najczęściej mylone z chorobami tarczycy?

Niejednokrotnie wcześniej wymieniane objawy, które wydają się charakterystyczne tylko dla chorób tarczycy mogą maskować zupełnie inne problemy zdrowotne jak:

menopauza (kołatanie serca, potliwość, nadmierna pobudliwość)
zaburzenia natury psychicznej (nerwowość, złe samopoczucie, duszności, ucisk w okolicy szyi)
przewlekła choroba obturacyjna płuc (duszności), niewydolności krążenia (duszności)
choroby krtani (chrypka) czy przełyku (trudności w połykaniu, ból i ucisk w okolicach szyi)
zaburzenia neurologiczne, jak choćby choroba Parkinsona (zaburzenia połykania, senność)
słaba kondycja fizyczna (duszności i kołatanie serca w czasie wysiłku)