Jesteś tutaj:

Fitoestrogeny w czasie menopauzy: alternatywa dla homonalnej terapii zastępczej

Dolegliwości okołomenopauzalne stanowią poważny problem dla wielu kobiet. Część decyduje się na stosowanie HTZ. Bezpieczną alternatywą wydają się być estrogeny pochodzenia naturalnego, tzw. fitoestrogeny.

Fitoestrogeny w czasie menopauzy: alternatywa dla homonalnej terapii zastępczej

Zdjęcie: Leonid Mamchenkov

W krajach uprzemysłowionych dolegliwości okołomenopauzalne stanowią poważny problem dla wielu kobiet. Szacuje się, że aż 50-85% pań uskarża się na uderzenia gorąca, poty nocne, kołatanie serca, gwałtowne zmiany nastroju, suchość pochwy i utratę masy kostnej, prowadzącą do osteoporozy.

Część decyduje się na stosowanie HTZ (hormonalnej terapii zastępczej), która choć skuteczna jest obarczona ryzykiem działań niepożądanych i nie zawsze może być zalecona. Bezpieczną alternatywą wydają się estrogeny pochodzenia naturalnego, tzw. fitoestrogeny.

Co to są fitoestrogeny?

Fitoestrogeny to substancje pochodzenia roślinnego, które wprowadzone do organizmu człowieka wykazują powinowactwo do receptorów estrogenowych. Oznacza to, że zachowują się jak estrogeny, chociaż pod względem budowy chemicznej różnią się od hormonów płciowych.

Fitoestrogeny pod względem budowy dzielimy na flawony i izoflawony, lignany i kumaryny. Najlepiej przebadaną grupą związków są izoflawony soi, gdzie główne składniki czynne to genisteina i daidzeina.

Dobroczynne działania izoflawonów

Oprócz łagodzenia objawów klimakterium i poprawy nastroju u kobiet stosujących preparaty sojowe, izoflawony wykazują wiele korzystnych działań. Hamują utratę tkanki kostnej i wpływają na metabolizm witaminy D3, stymulując odkładanie fosforanów wapnia w kościach. Preparaty sojowe mogą tym samym przyczynić się do zmniejszenia ryzyka osteoporozy.

Znane są badania potwierdzające właściwości przeciwnowotworowe izoflawonów oraz hamujące tworzenie nowych naczyń (genisteina). Obserwacje Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN potwierdzają też możliwość stosowania niższych dawek leków przeciwnowotworowych (np. cyklofosfamidu, doksorubicyny), jeśli będą podawane wraz z genisteiną.

Izoflawony wykazują działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne, antyalergiczne, przeciwwirusowe, a także hipoglikemiczne (daidzeina), zwiększając poziom insuliny we krwi. Wydaje się, że mogą również znaleźć zastosowanie w leczeniu uzależnienia alkoholowego.

Przyczyniają się także do obniżenia poziomu złego cholesterolu i trójglicerydów oraz zmniejszają lepkość krwi (daidzeina), redukując ryzyko tworzenia zakrzepów w naczyniach krwionośnych. Skojarzenie tej aktywności z działaniem antyoksydacyjnym pozwala przypisywać fitoestrogenom właściwości przeciwmiazdżycowe.

Nie tylko soja

Wśród fitoestrogenów najbardziej rozpowszechnione są preparaty sojowe (lek SOYFEM i suplementy DOPPELHERZ AKTIV-MENO, CLIMAGYN, FEMESTRA, MENOCAPS, MENOPLANT SOY-A 40+), które w literaturze naukowej posiadają najwięcej opracowań.

Ciekawą rośliną, bogatą w izoflawonol formononetynę, jest pluskwica groniasta (Cimicifuga racemosa). Godny podkreślenia jest fakt, że wyciągi z pluskwicy działają bardziej wybiórczo niż soja (nie powodują stymulacji estrogenowej macicy). Przykłady preparatów to lek REMIFEMIN oraz suplement KLIMAKTOBON.

Alternatywę dla wymienionych roślin stanowią wyciągi z lnu, lukrecji, brokułów, granatu czy czerwonej koniczyny obecne w preparatach FEMAPAUSE, MABELLE.

Podobne działanie mają rośliny mniej znane w Polsce takie jak maca (MACA+BIOSELEN) i chińska roślina kudzu (KUDZU ROOT, KUDZUCAPS).

Dieta bogata w fitoestrogeny

Poza suplementacją preparatami z apteki fitoestrgeny możemy dostarczać do organizmu, stosując odpowiednią dietę. Niestety w Europie spożywa się niewiele produktów bogatych w fitoestrogeny (zazwyczaj mniej niż 5 mg izoflawonów), tymczasem dzienne zapotrzebowanie na izoflawony dla kobiet w wieku menopauzalnym wynosi 40 - 45 mg.

Bogate w fitoestrogeny produkty to oczywiście soja, przy czym przetwory sojowe takie jak olej sojowy i lecytyna nie zawierają fitoestrogenów. Sporą zawartość odnotowano w orzechach, nasionach lnu, słonecznika i sezamu, dyni oraz cukinii, brokułach, czosnku i marchwi, a także w roślinach cytrusowych i jagodowych.

Azjatki korzystają z dobrodziejstw soi

Szczególnie bogata w produkty sojowe dieta azjatycka, służy mieszkankom tego kontynentu. Badania epidemiologiczne pokazują, że dieta sojowa (zawartość izoflawonów średnio 20 - 100 mg/d) prowadzi do znacznego obniżenia ryzyka nowotworów hormonozależnych (takich jak rak piersi powstały w wyniku nadprodukcji estrogenów) oraz zmniejszenia ryzyka osteoporozy i chorób układu krążenia.

Czy stosowanie fitoestrogenów jest całkowicie bezpieczne?

Naukowcy zastanawiali się nad tym, obserwując przejściowe zaburzenia płodności u samic zwierząt hodowlanych karmionych koniczyną i lucerną, bogatą w izoflawony o działaniu estrogenowym. Takich efektów nie zaobserwowano jednak u ludzi, nawet jeśli spożywali duże ilości bogatej w fitoestrogeny soi (np. w diecie azjatyckiej). Odmienne reakcje tłumaczy się tym, że małe stężenia izoflawonoidów (0,1-3 ?M) stymulują, zaś wysokie (10 -100 ?M) hamują funkcjonowanie komórek układu rozrodczego i wytwarzanie hormonów płciowych.

Warto też podkreślić, że fitoestrogeny, podobnie jak wszystkie inne substancje wywierające wpływ na hormony płciowe mogą zmniejszać ryzyko nowotworów hormonozależnych, ale są przeciwwskazane u osób, u których takie nowotwory zostały zdiagnozowane.

Ze względu na niedostatecznie poznany wpływ preparatów sojowych na tarczycę, nie powinny być rekomendowane osobom z niedoczynnością tego gruczołu (podstawą wysunięcia takiego przypuszczenia były przypadki zaburzeń tarczycy u niemowląt karmionych mieszankami sojowymi niewzbogacanymi w jod).

mgr farm. Paulina Oszajca

Ukończyła studia na Wydziale Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Poza etatem w aptece ogólnodostępnej, pracuje na Katedrze Farmakognozji Wydziału Farmaceutycznego CM UJ.



Spodobał Ci się artykuł?

Chcesz wiedzieć więcej?

Polecamy zaglądnąć do darmowego Poradnika Domzdrowia.pl

"Skuteczne wskazówki jak radzić sobie z objawami klimakterium"


Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także