Grypa żołądkowa, określana również jako grypa jelitowa, to nic innego jak infekcja wirusowa przewodu pokarmowego. Główny sprawca - rotawirus, namnaża się w komórkach nabłonkowych jelit i uszkadza błonę śluzową. Okres wylęgania wirusów trwa około 2 dni. W tym czasie nie ma jeszcze typowych objawów choroby, ale łatwo się zarazić.
Jak dochodzi do zakażenia?
Rotawirus przenosi się głównie drogą pokarmową, ale zarazić się można również drogą kropelkową. Wystarczy, że chory kichnie, zjemy brudny owoc czy wypijemy zanieczyszczoną wodę.
Czym objawia się grypa żołądkowa?
Grypę żołądkową najciężej przechodzą małe dzieci. Początek choroby manifestuje się czasem nieżytem górnych dróg oddechowych, pojawia się katar i kaszel. Później dołączają nudności, wymioty i biegunka. Dziecko oddaje wodnisty stolec nawet do 10 razy dziennie. Objawom towarzyszy ból brzucha, osłabienie. Może pojawić się gorączka.
U dorosłych grypa żołądkowa może objawiać się tylko ostrą biegunką lub wymiotami. Nieprzyjemne dolegliwości trwają do tygodnia czasu. Jednak jeszcze miesiąc od zakażenia w kale mogą znajdować się wirusy.
Jak uporać się z grypą żołądkową?
Zwalczanie grypy żołądkowej polega głównie na zapobieganiu objawom i ich poważnych konsekwencji. Zasady postępowania są podobne u dzieci i osób dorosłych.
1. Chroń organizm przed odwodnieniem
Wraz z wymiotami i biegunką organizm traci znaczne ilości wody. Dlatego największym zagrożeniem grypy żołądkowej jest odwodnienie organizmu. Aby do niego nie dopuścić, najlepiej przyjmować 3-4 litry płynów dziennie np. niegazowaną wodę mineralną, herbatki ziołowe (miętowa, rumiankowa), soki owocowe. W czasie choroby lepiej zrezygnować z kawy i mleka, które dodatkowo pobudzają pracę jelit.Uzupełniaj też elektrolity. Do szklanki soku dodaj po łyżeczce cukru i soli lub wybierz gotowe preparaty elektrolitowe z glukozą i solami potasu i sodu (np. Orsalit, Litorsal, Floridral). Przygotowane płyny nawadniające przyjmuje się małymi łykami co kilka minut.
2. Rozsądnie walcz z biegunką
Nie staraj się zahamować biegunki towarzyszącej grypie żołądkowej lekami jak Stoperan, Imodium czy Laremid. Zawarty w nich loperamid zwalnia pracę jelit i zmniejsza potrzebę wypróżniania. Zatrzyma biegunkę ale uniemożliwi wydalenie wirusów i wydłuży czas trwania choroby.
Aby złagodzić biegunkę można sięgnąć po tak zwane adsorbenty: węgiel leczniczy czy Smectę. Adsorbenty wiążą w jelicie substancje toksyczne, gazy jelitowe, bakterie oraz ograniczają napływ wody do jelita. Dzięki temu działają ochronnie na ścianę jelit i zmniejszają czas trwania biegunki. Diosmektyn - składnik Smecty, powleka dodatkowo błonę śluzową przewodu pokarmowego i poprawia właściwości ochronne śluzu.
Adsorbenty są bezpieczne również dla maluchów. Przygotowaną papkę z węgla czy Smecty można zmieszać z półpłynnym pokarmem lub podawać małymi porcjami w ciągu dnia.
Częsty błąd przy stosowaniu adsorbentów, to przyjmowanie zbyt małych dawek leku. Aby działanie węgla i diosmektynu było skuteczne osoby powyżej 12. roku życia mogą przyjmować przy ostrych biegunkach jednorazowo do 4 gramów Carbo medicinalis lub nawet 6 saszetek Smecty dziennie.
3. Pokonaj ból i gorączkę
U dzieci, grypie żołądkowej często towarzyszy gorączka. Aby ją bezpiecznie obniżyć można wybrać paracetamol lub ibuprofen w czopkach lub syropie. Głaskanie brzuszka uspokoi dziecko i rozluźni napięte mięśnie.
Ból brzucha u dorosłych złagodzą środki rozkurczające mięśnie gładkie przewodu pokarmowego jak np. NO-SPA. Z leków przeciwbólowych najlepiej wybrać paracetamol, ponieważ nie podrażni nadwyrężonego już żołądka.
4. Zadbaj o odpowiednią dietę
W czasie trwania biegunki i wymiotów należy zachować lekkostrawną dietę. Posiłki z rozgotowanym ryżem, kaszką manną, bogate w skrobię banany i jabłka zapobiegną nadmiernej utracie wody z jelit. Potrawy powinny być pozbawione tłuszczów. Wraz z ustępowaniem objawów można powoli urozmaicać dietę, dodając chude mięso, gotowane jarzyny.
Maluszkom po 4. miesiącu życia można podawać kleik marchwiowo-ryżowy HiPP ORS wzbogacony w glukozę i elektrolity, który oprócz wartości odżywczych zapobiega odwodnieniu.
Biegunka i wymioty osłabiają naturalną florę bakteryjną zasiedlającą przewód pokarmowy. Probiotyki potrzebne dla prawidłowej pracy jelit zawarte są głównie w produktach mlecznych: jogurtach, kefirach, ale te mogą nasilać biegunkę. Dlatego lepiej sięgnąć po preparaty apteczne z pałeczkami kwasu mlekowego (np. Lakcid, Lacidofil, Trilac).
Czy konieczna jest wizyta u lekarza?
Walka z rotawirusami trwa kilka dni, ale przy prawidłowym leczeniu organizm przeważnie sam sobie daje radę.
Skonsultuj się z lekarzem jeśli:
- biegunka i wymioty pojawia się u niemowlaka
- dolegliwości trwają dłużej niż 5 dni
- w kale lub wymiotach są ślady krwi
- czujesz pogorszenie samopoczucia i senność, masz zapadnięte gałki oczne, dokucza Ci suchość w ustach, a skóra traci elastyczność - to znaki ostrzegawcze, że mogło dojść do nadmiernego odwodnienia organizmu
Czy da się jakoś zapobiec grypie żołądkowej?
Zakażenie rotawirusem dotyczy głównie małych dzieci. Z powodu grypy żołądkowej, w Polsce co 3 dziecko do 5. roku życia wymaga leczenia ambulatoryjnego. Lekarz rodzinny może zdecydować o szczepieniu ochronnym. Szczepionkę w formie płynu doustnego, podaje się gdy malec skończy 6. tydzień, jednak schemat szczepień trzeba zakończyć przed 26. tygodniem życia dziecka.
Gdy choruje małe dziecko, trzeba zapewnić częstą zmianę pieluch, a pupę dokładnie oczyszczać. Warto częściej odkażać smoczek, aby uniknąć ponownego zakażenia.
mgr farm. Dorota Gruszka
Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Pracuje w aptece ogólnodostępnej.
