Jak skutecznie zwalczyć łupież?

Rodzaje łupieżu

Sama diagnoza łupieżu nie nastręcza większych trudności. Ale gdy w aptece padają pytania o łupież suchy i tłusty, zaczynamy się zastanawiać jaki dokładnie rodzaj łupieżu dotyczy naszej skóry. Z łupieżem owłosionej skóry głowy możemy próbować radzić sobie sami, chociaż źle leczony łupież tłusty prowadzić może do znacznego osłabienia włosów i ich wypadania. Przy schorzeniach dotykających inne części ciała warto zasięgnąć porady dermatologa.

Jak rozpoznać, który rodzaj łupieżu jest naszym problemem?

Jakie są przyczyny łupieżu?

Najbardziej podatni na pojawienie się tego schorzenia są mężczyźni między 18 a 40 rokiem życia. Bezpośrednią przyczyną łupieżu jest prawdopodobnie działalność grzyba o nazwie Malassezia furfur. Dlatego też większość preparatów przeciwłupieżowych będzie zawierać w swoim składzie środek grzybobójczy.

Czynnikami dodatkowymi, mogącymi powodować wystąpienie lub nasilenie złuszczania się naskórka są:

Sucha skóra. Przesuszona skóra, szczególnie w okresie zimowym, kiedy przebywamy w ogrzewanych pomieszczeniach może prowadzić do nadmiernego złuszczania naskórka.
Nieodpowiednia pielęgnacja. Rzadkie, nieregularne mycie głowy i niedostateczne spłukiwanie szamponu także może prowadzić do wystąpienia łupieżu.
Nadwrażliwość na kosmetyki. U osób wrażliwych łupież może być spowodowany alergią na kosmetyki lub też nadużywaniem preparatów do stylizacji włosów (pianki, lakiery).
Życie w stresie, zaburzenia emocjonalne. Spróbujmy w miarę możliwości ograniczyć stres, który także sprzyja powstawaniu łupieżu.
Nieprawidłowa dieta, nadużywanie alkoholu. Warto zadbać o to, by w naszej diecie znajdowały się produkty bogate w cynk (jaja, ryby, grzyby, soja, produkty pełnoziarniste), witaminy z grupy B (drożdże, płatki owsiane, jaja) oraz kwasy omega-3 (ryby).
Inne. Są to czynniki, na które zazwyczaj nie mamy wpływu, a które także mogą przyczyniać się do wystąpienia łupieżu: niedobory odporności, zaburzenia hormonalne czy schorzenia neurologiczne (choroba Parkinsona).

Rodzaje szamponów przeciwłupieżowych.

Jak wspomniano w szamponach przeciwłupieżowych będzie obecny środek grzybobójczy. Poza tym w składzie często pojawiają się substancje zmniejszające szybkość złuszczania się naskórka oraz świąd.

Co zawierają skuteczne szampony przeciwłupieżowe?

Cyklopiroksolamina (szampon Pirolam, Stieprox, Sebiprox) w stężeniu 1 - 1,5 % działa grzybobójczo, antybakteryjnie i przeciwzapalnie. Wykazuje wysoką skuteczność w leczeniu łupieżu i lepszą niż ketokonazol tolerancję przez skórę głowy.

Ketokonazol (szampon Nizoral, Noell, Zoxin) w stężeniu 1 - 2,0 % uważany za jeden z najskuteczniejszych środków w zwalczaniu łupieżu. Posiada także właściwości przeciwzapalne i regulujące pracę gruczołów łojowych. Niestety długotrwałe stosowanie może prowadzić do wystąpienia świądu oraz przesuszania bądź przetłuszczania włosów. Znane są także przypadki nadwrażliwości na promienie UV.

Pirytionian cynku (szampon Prolab, Klorane, Fructis, Head&Shoulders, Ocerin PTZ) działa stosunkowo słabo grzybobójczo i bakteriobójczo, wymaga więc częstego stosowania. Łagodne działanie na skórę głowy sprawia, że może być używany przez długi czas.

Oktopiroks (szampon H-Sebopurin, Farmona FarMed, Ocerin OPX) również działa na grzyba Malassezia furfur, przywracając równowagę mikroflory naskórka.

Siarczki selenu (szampon Selsun Blue, Vichy Dercos) w stężeniach 1 - 2,5 % zmniejsza zaczerwienienie, świąd i złuszczanie i namnażanie grzyba. Długotrwałe stosowanie może jednak nasilać łojotok. Warto też pamiętać, że szampony z tą substancją mogą powodować odbarwianie jasnych, siwych lub farbowanych włosów, dlatego należy przestrzegać zaleceń stosowania i dokładnie spłukać włosy po każdym użyciu.

Olejek z drzewa herbacianego (szampon Subrina Recept Intensive) w stężeniu 5% wykazuje działanie grzybobójcze i bakteriobójcze. Jest stosunkowo dobrze tolerowany, ale czasem może powodować alergię.

Ichtiol (szampon-żel Puri-Ichtilium) zmniejsza podrażnienia i działa przeciwświądowo oraz spowalnia proces złuszczania się naskórka.

Oprócz substancji podstawowych część preparatów posiada substancje pomocnicze, poprawiające kondycję włosów i skóry np:

Kwas salicylowy, mocznik regulujące procesy złuszczania się naskórka,
Witaminy A, E, PP, regenerujące naskórek i pobudzające syntezę kolagenu, mikrokrążenie i produkcję ochronnych lipidów skóry,
Witamina B3 zmniejszająca łojotok,
Witamina B5 (pantenol) działająca odżywczo i kojąco na skórę głowy,
Gliceryna nawilżająca skórę głowy oraz włosy,
Kompleks glinki pozwalający na delikatne usunięcie komórek nabłonka i wchłonięcie nadmiaru łoju skórnego.

Jak stosować przeciwłupieżowe szampony lecznicze?

Stosowanie szamponów przeciwłupieżowych zależy od substancji w nich zawartych, dlatego zawsze należy zapoznać się z ulotką, dołączoną do opakowania. Generalnie szampony lecznicze stosuje się 2 do 3 razy w tygodniu, pozostawiając preparat na włosach przez 3 do 5 minut przez okres 2 do 4 tygodni. Profilaktycznie kontynuujemy kurację raz w tygodniu (Pirolam) lub też raz na 2 tygodnie (Nizoral, Noell, Zoxin). Pamiętajmy, że preparat ten mimo swojej nazwy nie jest kosmetykiem ale lekiem, dlatego wystarczy już niewielka ilość (optymalnie 5 -10 ml) wmasowana w skórę głowy.

Niektóre szampony lecznicze nie posiadają substancji dodatkowych, wspomagających pielęgnację włosów, powodując trudności z rozczesywaniem, przesuszanie się bądź nadmierne przetłuszczanie (Nizoral, Noell, Selsun Blue, Stieprox). W momencie wyboru tych preparatów powinno się naprzemiennie stosować szampon leczniczy i szampon pielęgnacyjny o łagodnym działaniu przeciwłupieżowym (np. zawierający ekstrakty roślinne) z dodatkowym komponentem nawilżającym i kojącym.

Czy można stosować szampony przeciwłupieżowe w czasie ciąży oraz u małych dzieci?

Podczas ciąży łupież pojawia się dosyć często w związku ze zmianą równowagi hormonalnej i bakteryjnej. W tym wypadku można zastosować łagodne szampony przeciwłupieżowe, dostępne w drogeriach, a w łupieżu tłustym i przy osłabieniu włosów pomocne będą wyciągi roślinne z czarnej rzepy i pokrzywy. Silniejsze preparaty (typu Nizoral, Noell, Zoxin) nie są zalecane w ciąży.

U małych dzieci i noworodków (najczęściej 3 -4 tydzień) może pojawić się łuszczenie naskórka, zwane ciemieniuchą. Nie jest to łupież. Skóra na główce malucha robi się sucha, pojawiają się żółtawe łuski. Zmiany te mogą występować również w okolicach noska, brwi i za uszami oraz w fałdkach skóry. W tym wypadku można skorzystać z odpowiedniego preparatu z apteki (np. Ojeluszka z serii Skarb Matki).

Czy z czasem nie słabnie skuteczność szamponów przeciwłupieżowych?

Należy zaznaczyć, że całkowite wyleczenie łupieżu nie jest możliwe, gdyż żaden z wymienionych preparatów nie pozwala na całkowite pozbycie się uporczywego grzyba. Dlatego kurację przeciwłupieżową trzeba powtarzać, aplikując preparaty z odpowiednią częstotliwością. Czasami podczas długotrwałej terapii jednym szamponem dochodzi do zmniejszenia skuteczności działania. W tym wypadku należy zmienić szampon na zawierający inną substancję grzybobójczą.

mgr farm. Paulina Oszajca