Jesteś tutaj:

Jak wybrać najlepszy tran dla siebie i Twojego dziecka?

Tran od wielu lat stosowany jest z powodzeniem zarówno u osób dorosłych jak i dzieci. Ten naturalny środek zajmuje jedno z czołowych miejsc wśród preparatów wzmacniających odporność, przyspieszających okres rekonwalescencji, stosowanych profilaktycznie w chorobach układu sercowo-naczyniowego. Chcąc zaopatrzyć naszą domową apteczkę w tran stajemy przed zasadniczym pytaniem: po który preparat sięgnąć? Pragniemy przybliżyć Państwu co należy brać pod uwagę, wybierając tran dla siebie lub swojego dziecka.

Jak wybrać  najlepszy tran dla siebie i Twojego dziecka?

Zdjęcie: Adrian Wold

Czym jest tran i jak działa na organizm człowieka?
Tran to ciekły tłuszcz otrzymywany ze świeżej wątroby ryb z rodziny dorszowatych - jest to produkt naturalny, czasami wzbogacany witaminami, substancjami zapachowymi lub smakowymi. Często "tranem" określa się ciekłe tłuszcze z innych gatunków ryb (m.in. z wątroby rekina) jednak w ścisłym znaczeniu określenie to zastrzeżone jest dla oleju pozyskanego z wątroby ryb dorszowatych.
Za lecznicze właściwości tranu odpowiedzialna jest obecność poniższych składników:
    • witaminy A (akseroftolu) niezbędnej do prawidłowego przebiegu procesu widzenia, wzrostu i regeneracji ustroju. Witamina A jest efektywnym przeciwutleniaczem, pomaga również w utrzymaniu prawidłowego stanu skóry, włosów i paznokci. Niedobór witaminy A objawia się zaburzeniem widzenia (ślepota zmierzchowa i zmiany w rogówce), suchością i łuszczeniem się skóry, łamliwością włosów i paznokci, zwiększeniem częstości infekcji i stanów zapalnych oskrzeli.
    • witaminy D (kalcyferolu) wspomagającej przyswajanie wapnia i fosforu, wpływającej na kształtowanie się kości i zębów oraz funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego. Witamina D łagodzi stany zapalne skóry, wspomaga funkcje obronne organizmu, zapobiega tworzeniu się komórek nowotworowych oraz reguluje produkcję insuliny. Jej niedobór powoduje upośledzenie odporności, krzywicę u dzieci i młodzieży, a u dorosłych może powodować osteoporozę, zniekształcenie sylwetki i zwyrodnienia układu kostnego oraz przyspieszać wypadanie zębów.
    • witaminy E (tokoferolu) będącej silnym przeciwutleniaczem chroniącym komórki organizmu przed wolnymi rodnikami, odpowiedzialnymi za większość objawów starzenia. Witamina E obniża podwyższony poziom lipidów w surowicy krwi i chroni przed miażdżycą oraz pobudza produkcję substancji przeciwzakrzepowych, zmniejszając ryzyko rozwoju schorzeń naczyń krwionośnych. Uczestniczy w procesach odtruwania, chroni komórki przed stłuszczeniem, i odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu mięśniowego. Witamina E jest niezbędna u mężczyzn do prawidłowej produkcji spermy, a u kobiet do podtrzymania ciąży, dlatego jej niedobór może prowadzić do bezpłodności. Brak witaminy E może spowodować pogorszenie wzroku, szybsze starzenie się skóry, gorsze gojenie się ran, zaburzenia funkcjonowania i osłabienie mięśni szkieletowych (dystrofia), niedokrwistość u niemowląt i dzieci.
Witamina E dodawana jest do preparatów zawierających nienasycone kwasy tłuszczowe w celu ich ochrony przed utlenieniem i powstaniem szkodliwych wolnych rodników tlenowych w naszym organizmie.
    • niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (głównie omega-3: EPA kwas eikozapentaenowy i DHA kwas dokozaheksaenowy) koniecznych dla prawidłowego przebiegu szeregu procesów biochemicznych zachodzących w organizmie człowieka i stanowiących jeden z niezbędnych składników budulcowych komórek (w tym tkanki mózgowej). Nie są one syntetyzowane w organizmie ludzkim, dlatego nazywane są niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi (NNKT) i muszą być dostarczane z pożywieniem. Biorą udział w metabolizmie cholesterolu i triglicerydów, hamują agregację płytek krwi, rozszerzają naczynia krwionośne powodując obniżenie ciśnienia krwi, regulują wydalanie sodu z organizmu. Wpływają na funkcjonowanie układu odpornościowego i nerwowego. Są niezbędne dla prawidłowego rozwoju dzieci w różnym wieku. Ich niedobór może powodować zmniejszenie odporności organizmu, podwyższenie poziomu cholesterolu, osłabienie, przygnębienie, zmniejszenie zdolności koncentracji oraz pogorszenie stanu skóry, włosów i paznokci. Kwasy tłuszczowe omega-3 są również jednym z kluczowych składników diety wspomagającej odchudzanie. U osób systematycznie spożywających zalecaną dawkę kwasów omega-3 stwierdza się ubytek masy tłuszczowej ciała i zmniejszenie wskaźnika BMI (body mass index - wskaźnik masy ciała. Jego oznaczanie ma znaczenie w ocenie zagrożenia chorobami związanymi z nadwagą i otyłością, np. cukrzycą, chorobą niedokrwienną serca, miażdżycą).
Jakie składniki zawiera olej z wątroby rekina?
    • alkiloglicerole (AKG) - są wytwarzane przez organizm człowieka (znajdujemy je między innymi w wątrobie, śledzionie, szpiku kostnym oraz w mleku matki). To właśnie alkiloglicerole, zawarte w mleku matki, uczestniczą w uruchamianiu systemu odpornościowego niemowlęcia. Stymulują one układ odpornościowy i poprawiają funkcjonowanie szpiku kostnego (wpływają na wytwarzanie czerwonych i białych krwinek oraz biorą udział w procesie krzepnięcia krwi). Łagodzą również alergie pokarmowe, zmniejszają niekorzystne objawy astmy oskrzelowej oraz skutecznie neutralizują aktywność wolnych rodników uważanych obecnie za jedną z głównych przyczyn starzenia się.
    • skwalen - jest również produkowany przez nasz organizm. Najwięcej skwalenu zawierają komórki skóry oraz komórki tętnic doprowadzających krew do mózgu. Jest on bardzo silnym przeciwutleniaczem, posiada silne właściwości przeciwzapalne i ochronne. Aktywuje i wspomaga pracę układu immunologicznego, chroniąc organizm przez infekcjami. Przyspiesza proces gojenia się ran oraz działa bakteriobójczo. Skwalen reguluje produkcję cholesterolu w wątrobie i zapobiega powstawaniu kamieni żółciowych.
    • niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3.
Kiedy warto sięgnąć po olej z wątroby rekina/tran?
Ze względu na zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych, skwalenu i aklilogliceroli olej z wątroby rekina polecany jest:
    • w profilaktyce infekcji wirusowych i bakteryjnych, jako środek stymulujący układ odpornościowy,
    • w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego (również u osób z cukrzycą) m.in. miażdżycy, nadciśnienia, choroby zakrzepowej,
w profilaktyce zaburzeń lipidowych m.in. podwyższonego poziomu cholesterolu i tri glicerydów,
    • jako środek wzmacniająco-regenerujący stosowany w okresie rekonwalescencji,
    • jako element leczenia nadwagi i otyłości (w połączeniu z odpowiednią dietą i aktywnością fizyczną).
    • jako element diety wspomagający prawidłowy rozwój i wzrost dzieci i młodzieży.

Ze względu na zawartość witamin, tran poza powyższymi wskazaniami, może być z powodzeniem stosowany:
    • w profilaktyce i wspomagająco w leczeniu niedoborów witamin A i D, zwłaszcza u dzieci (wzmacnia kości i zęby, poprawia stan skóry i narządu wzroku),
    • w zapobieganiu krzywicy,
    • w łagodzeniu skutków menopauzy takich jak osteoporoza, atrofia skóry i błon śluzowych,
    • w celu poprawy kondycji skóry, włosów i paznokci.
Jakie są ewentualne działania niepożądane/interakcje związane ze stosowaniem tranu/ oleju z wątroby rekina?
    • zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (mdłości, wzdęcia, luźne stolce)
    • hiperwitaminoza A i D (nadmiar witamin magazynowany jest w organizmie i prowadzi do wystąpienia efektów ubocznych),
    • zmniejszenie krzepnięcia krwi i nasilenie krwawień (szczególnie podczas terapii lekami przeciwzakrzepowymi takimi jak warfaryna, heparyny, aspiryna, klopidogrel),
    • zmniejszenie ciśnienia krwi (szczególnie podczas terapii lekami na nadciśnienie takimi jak kaptopril, enalapril, walsartan, amlodypina).
Kiedy nie należy stosować tranu/oleju z wątroby rekina bez konsultacji z lekarzem?
    • w okresie intensywnego nasłonecznienia - latem oraz podczas wyjazdów do ciepłych krajów (organizm wytwarza wówczas witaminę D w ilościach pokrywających codzienne zapotrzebowanie),
    • w czasie podawania preparatów multiwitaminowych (VIGOR, CENTRUM, VITARAL, FALVIT, ELEVIT, KLARIN, BODYMAX, CEBION MULTI), suplementacji witaminami A, D, E (np. CAPIVIT A+E, VIGANTOL, VitaD, DEVIKAP, CALCENATO) oraz stosowania preparatów zawierających kwasy omega-3 i omega-6 (KIDABION, GAL OMEGA 3, NATURELL OMEGA 3).
    • u osób z hemofilią lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe (możliwość krwotoków),
    • u osób zażywających leki na nadciśnienie (możliwość omdleń spowodowanych gwałtownym spadkiem ciśnienia),
    • u kobiet w ciąży i karmiących nie powinno stosować się preparatów zawierających olej z wątroby rekina lub kwasy omega,
    • u dzieci poniżej 2 roku życia.
Jak stosować preparaty zawierające tran/olej z wątroby rekina?
    • zawsze należy przeczytać dołączoną do preparatu ulotkę i zastosować się do informacji w niej zawartych.
    • preparaty najlepiej spożywać podczas posiłków, co pomaga eliminować ewentualne zaburzenia ze strony układu pokarmowego.
    • dla uzyskania efektów konieczne jest regularne przyjmowanie tranu/ oleju z wątroby rekina przez okres co najmniej 2-3 miesięcy.
    • w celu stymulacji układu odpornościowego można zamiennie (ale nie równocześnie), stosować tran (GAL, LYSI, MOLLER?S) i olej z wątroby rekina (ISKIAL, ECOMER, PREVENTIC) lub stosować go równocześnie z preparatami typu CERUVIT JUNIOR, RUTINACEA, NOVORUTIN C, BIOARON C.
    • ze względu na zawartość witaminy D, tran polecany jest w okresie zimowym natomiast olej z wątroby rekina może być stosowany cały rok (za wyjątkiem preparatu BIOMARINE 570, który jest wzbogacony witaminą D)
    • preparaty zawierające kwasy omega (GAL OMEGA, OMEGA-3, OMEGA CARDIO) mogą być stosowane przez cały rok, jednak nie poleca się ich łączenia z tranem (ze względu na możliwość hiperwitaminozy A i D).
Jaki tran/olej z wątroby rekina wybrać?
1. płynny czy w kapsułkach
Dzienna dawka składników aktywnych jest porównywalna w obu rodzajach preparatów, więc wybór uzależniony jest od osobistych preferencji.
Dla małych dzieci, kobiet w ciąży i karmiących najkorzystniejsze są preparaty płynnego tranu (zwłaszcza te o smaku naturalnym lub cytrynowym, np. LYSI, MOLLER?S) i w miarę możliwości warto jest przy nich pozostać. Nie zawierają one sztucznych domieszek (poza płynnymi tranami o smaku lub aromacie owocowym) i są łatwo wchłaniane z układu pokarmowego. Płynny tran jest również wskazany dla osób starszych, mających problemy z przełykaniem.
Interesującą alternatywą są preparaty tranu i oleju z wątroby rekina w żelkach (MIO BIO ALASKAN) oraz produkty zawierające olej rybi w postaci kapsułek do żucia (KIDABION, OMEGA KINDER) dostępne dla dzieci od 3 roku życia.

2. zapachowy, smakowy czy naturalny
Trany smakowe i zapachowe występują głownie w postaci płynnej. Zawartość składników jest porównywalna w obrębie preparatów od jednego producenta, więc wybór uzależniony jest od osobistych preferencji. Tran owocowy (LYSI, MOLLER?S) może być podawany dzieciom od 3 roku życia podczas gdy cytrynowy, miętowy i naturalny już od 6 tygodnia życia (MOLLER?S).

3. dla dzieci
Dla małych dzieci (poniżej 3 roku życia) polecane są trany płynne. Tran w kapsułkach i tran owocowy można podawać dzieciom od 3 roku życia. Jeśli w ulotce nie podano konkretnego wieku, od którego dany preparat może być podawany, wskazane jest przyjęcie wieku 7 lat jako dolnej granicy.
Oleje z wątroby rekina przeznaczone są dla dzieci powyżej 3 roku życia (wyjątek stanowi REKINAL, który można podawać dopiero od 5 roku życia).
Nowością na rynku są preparaty tranu i oleju z wątroby rekina w żelkach (MIO BIO ALASKAN) oraz produkty zawierające olej rybi w postaci kapsułek do żucia (KIDABION, OMEGA KINDER) dostępne dla dzieci od 3 roku życia.

4. dla kobiet w ciąży i karmiących
W III trymestrze ciąży i w okresie karmienia piersią powinno się uzupełniać dietę w NNKT. W tym celu można zastosować połączenie klasycznych preparatów witaminowych (PRENATAL CLASSIC, FALVIT MAMA, ELEVIT PRONATAL) z preparatami zawierającymi kwasy omega (PRENATAL DHA, tran MOLLER?S w płynie lub w kapsułkach, syrop OMEGA KINDER) lub zastosować preparaty kompleksowe (FEMINATAL METAFOLIN 400 + DHA, CENTRUM MATERNA + DHA).
Dla matek karmiących odpowiedni jest tran MOLLER?S lub syrop OMEGA KINDER. Innym źródłem kwasów omega-3 mogą być preparaty typu FEMINATAL METAFOLIN 400 + DHA lub CENTRUM MATERNA + DHA.

5. na odporność
6. na wzmocnienie układu kostnego
7. w celu poprawy kondycji skóry, włosów i paznokci
8. w profilaktyce i wspomagająco w leczeniu chorób układu krążenia, cukrzycy
przed podaniem tranu osobie z chorobą serca lub cukrzycą konieczne jest skonsultowanie się z lekarzem prowadzącym.
9. wspomagająco podczas odchudzania
ze względu na brak danych dotyczących ewentualnych interakcji między suplementami diety stosowanymi w odchudzaniu (m.in. zawierającymi chrom, L-karnitynę, zieloną herbatę lub ekstrakty z jabłek czy ananasów) i tranem, warto zrobić przynajmniej 2-godzinną przerwę między zażyciem tych preparatów.
Podczas wybierania preparatu warto również zwrócić uwagę na jego cenę, której wysokość związana jest z miejscem pochodzenia tranu (Islandia, Norwegia), zawartością składników (w tym dodatków smakowych i zapachowych) i sposobem oczyszczania. Nie oznacza to, że tańsze preparaty nie będą skuteczne, ale zazwyczaj zawierają mniej składników (np. niektóre trany nie są wzbogacane w witaminę E) lub mniejsze ich stężenie, co w konsekwencji wpływa na zmianę dawkowania i konieczność dodatkowej suplementacji brakującego składnika. Poza tym, w celu uzyskania preparatu najwyższej jakości konieczne jest jego dokładne oczyszczanie z resztek organicznych i toksyn obecnych w wątrobie ryb. Jest to proces kosztowny, mający bezpośredni wpływ na cenę produktu. Ponieważ zanieczyszczenia zawarte w tranie odpowiadają również za jego walory smakowe i zapachowe, ich usunięcie wpływa na lepszą tolerancję preparatu.

W jakich warunkach należy przechowywać preparaty zawierające tran/olej z wątroby rekina/kwasy omega-3?
Dla zachowania jakości i pełnej aktywności składników preparaty z tranem należy przechowywać w temperaturze pokojowej od 15?C do 25?C. Nie zamrażać. Należy również ograniczyć dostęp światła i wilgoci. Po otwarciu, preparaty płynne powinny być przechowywane w chłodnym miejscu i zużyte w ciągu 3 miesięcy.
mgr farm. Dominika Froehlich
Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także