Zdjęcie: Jonas Ahrentorp
Jod - niezbędny pierwiastek w życiu człowiekaJod jest pierwiastkiem występującym naturalnie w przyrodzie, jednak dość rzadko. W większych stężeniach występuje w okolicach nadmorskich. Niektóre organizmy morskie (np. morszczyn) pobierają jod z wody i gromadzą wewnątrz komórek.
Współcześnie żywność jest sztucznie wzbogacana w jod, by nie dopuścić do wystąpienia niedoborów tego pierwiastka u osób zamieszkujących tereny ubogie w ten pierwiastek. W Polsce dotyczy to szczególnie obszarów górskich.
W jod jest wzbogacana sól kuchenna (jodek potasu). Niekiedy jod dodawany jest też do chleba. Wszystkie te zabiegi wykonuje się po to, by umożliwić prawidłową pracę tarczycy - gruczołu, dla którego jod jest szczególnie ważny.
W jod jest wzbogacana sól kuchenna (jodek potasu). Niekiedy jod dodawany jest też do chleba. Wszystkie te zabiegi wykonuje się po to, by umożliwić prawidłową pracę tarczycy - gruczołu, dla którego jod jest szczególnie ważny.
Dzienne normy spożycia jodu przedstawiono w tabeli poniżej.
Rola tarczycy i jej hormonów
Tarczyca, to niewielki gruczoł otaczający tchawicę. Wydziela hormony: tyroksynę (lewotyroksynę, T4), trójjodotyroninę (liotyroninę, T3) oraz kalcytoninę.
Hormony tarczycy T3 i T4 wpływają na przemianę materii. W normalnych warunkach
Hormony tarczycy - tyroksyna i trójjodotyronina w fizjologicznych warunkach zwiększają zużycie tlenu przez organizm, produkcję ciepła i wytwarzanie energii.
Hormony tarczycy T3 i T4 wpływają na przemianę materii. W normalnych warunkach
- biorą udział w przemianie węglowodanów - wzmagają działanie insuliny i wykorzystanie glukozy
- pobudzają przemianę tłuszczy - zwiększają ich wykorzystanie i pozyskiwanie z nich energii
- działają anabolicznie - czyli wzmagają budowę białek
- wpływają również na metabolizm witamin.
Hormony tarczycy - tyroksyna i trójjodotyronina w fizjologicznych warunkach zwiększają zużycie tlenu przez organizm, produkcję ciepła i wytwarzanie energii.
Właśnie do syntezy tych dwóch hormonów niezbędny jest jod. Brak dostatecznej ilości jodu w diecie, może doprowadzić do rozwoju tzw. wola obojętnego, czyli powiększenia objętości tarczycy. Wole może pojawić się również w wyniku innych zaburzeń pracy tarczycy. Jeżeli gruczoł ten nie wytwarza prawidłowej ilości hormonów - mówimy o niedoczynności tarczycy. Gdy gruczoł ten wytwarza za dużo hormonów - zjawisko to nazywamy nadczynnością tarczycy.
Każde zaburzenie w wydzielaniu hormonów tarczycy ma bardzo niebezpieczne konsekwencje zdrowotne, ze względu na ich wpływ na cały organizm.
Nieprawidłowa praca tarczycy powinna być jak najszybciej poddana terapii, dlatego w przypadku stwierdzenia u siebie niepokojących objawów, powinniśmy jak najszybciej udać się do lekarza.
- Niedoczynność tarczycy objawia się ogólnym zmęczeniem, apatią, trudnością w koncentracji, przybieraniem na wadze, suchością skóry, obrzękami, łamliwością włosów, odczuwaniem i wrażliwością na zimno.
- Nadczynności tarczycy towarzyszy: pobudzenie, kołatanie serca, uczucie gorąca, apetyt połączony z utratą wagi, pocenie się, zaburzenia cykli miesiączkowych, i inne.
Nieprawidłowa praca tarczycy powinna być jak najszybciej poddana terapii, dlatego w przypadku stwierdzenia u siebie niepokojących objawów, powinniśmy jak najszybciej udać się do lekarza.
Jod w naszej diecie
W celu zapobiegania niedoborom jodu w diecie, nasza żywność jest sztucznie wzbogacana w ten pierwiastek. Dotyczy to np. soli kuchennej jodowanej. W największej ilości jod występuje w rybach morskich takich jak: dorsz, łosoś, czy makrela. Ponadto dobrym źródłem jodu są morszczyny czy algi morskie.
Warto zwrócić uwagę, że niektóre warzywa hamują wchłanianie jodu. Są to należące do rodziny Brassicaceae (kapustowate): kapusta, brukselka, gorczyca, kalafior, i inne. Osoby mające problem z tarczycą powinny ograniczyć spożycie tych warzyw.
Jod i wspomaganie odchudzania
Przyjmowanie jodu w celu zwiększenia efektywności kuracji odchudzającej powinno być konsultowane z lekarzem.
Suplementacja jodem powoduje zwiększenie produkcji hormonów tarczycy, a tym samym nasila metabolizm ustroju - zwiększa wykorzystanie energii z tłuszczów, nasila metabolizm glukozy.
Działanie układu hormonalnego podlega nieustannej regulacji. Przyjmowanie jodu przez dłuższy czas w ilości większej niż dobowe zapotrzebowanie może doprowadzić do nadczynności lub niedoczynności tarczycy.
Bezpieczniejsze wydaje się zwiększenie przyjmowania jodu, poprzez zwiększenie spożycia pokarmów naturalnie bogatych w jod - np. ryb morskich. Ponadto jod można też wdychać - nad morzem lub w grotach solnych.
Bezpieczeństwo suplementacji jodem
Decyzja o dodatkowym przyjmowaniu jodu powinna zostać podjęta po zasięgnięciu opinii lekarza.
Kobiety w ciąży i karmiące bezwzględnie powinny w tej kwestii zapytać o poradę lekarza, podobnie osoby cierpiące z powodu chorób tarczycy.
Osoby stosujące lek przeciwarytmiczny: amiodaron, również powinny zasięgnąć porady lekarza przed rozpoczęciem suplementacji jodem.
Jod nie powinien wykazywać interakcji ze środkami antykoncepcyjnymi.
Kobiety w ciąży i karmiące bezwzględnie powinny w tej kwestii zapytać o poradę lekarza, podobnie osoby cierpiące z powodu chorób tarczycy.
Osoby stosujące lek przeciwarytmiczny: amiodaron, również powinny zasięgnąć porady lekarza przed rozpoczęciem suplementacji jodem.
Jod nie powinien wykazywać interakcji ze środkami antykoncepcyjnymi.
mgr farm. Aleksandra Uruszczak
Spodobał Ci się artykuł?
Chcesz wiedzieć więcej?
Więcej na temat witamin dowiesz się z darmowego Poradnika Domzdrowia.pl
