Kilka słów o nietrzymaniu moczu

NTM, nietrzymanie moczu, inkontynencja, słaby pęcherz - wszystkie te określenia odnoszą się do przypadłości, która dla wielu jest tematem tabu ? zupełnie niepotrzebnie.

Nietrzymanie moczu to trudna, krępująca i często bolesna dolegliwość, która dotyka ok. 10% każdego rozwiniętego społeczeństwa. W Polsce cierpi na nie ok. 4mln osób. Nie dziwi zatem fakt, że Światowa Organizacja Zdrowia zaklasyfikowała nietrzymanie moczu jako chorobę społeczną.

Czym jest i na czym polega nietrzymanie moczu?

Nietrzymanie moczu (NTM) zwane inaczej inkontynencją, definiuje się jako niekontrolowane, bezwiedne, mimowolne (bez udziału świadomości) oddawanie (lub wyciekanie) moczu przez cewkę moczową. Może być ono objawem wielu różnych schorzeń lub samo w sobie stanowić trudną dolegliwość . Zwykle bezpośrednią przyczyną nietrzymania moczu jest nieprawidłowa praca mięśni dna miednicy (tzw. mięśni Kegla).

Jakie wyróżnia się rodzaje NTM?

Istnieje wiele podziałów nietrzymania moczu, gdyż są one dokonywane na podstawie różnych kryteriów. Zwyczajowo lekarze wyróżniają dwa podstawowe typy NTM i trzeci - pośredni między nimi. Są to :

wysiłkowe nietrzymanie moczu (fachowo określane też jako inkontynencja stresowa) - problem ten związany jest głównie z osłabieniem mięśni miednicy, w wyniku czego dochodzi do niekontrolowanego wycieku moczu podczas wysiłku fizycznego takiego jak choćby kichanie, kaszlenie, biegania, skakanie czy nawet zmiana pozycji ciała, a także w sytuacjach stresowych. Jest to najpowszechniej występujący typ nietrzymania moczu - dotyka 49% pacjentów spośród wszystkich cierpiących na NTM. Głównie cierpią na nie kobiety oraz mężczyźni po usunięciu prostaty. W ramach wysiłkowego nietrzymania moczu wyróżnia się 2 podtypy (które niestety często współistnieją): anatomiczny (nadmierna ruchomość pęcherza i cewki moczowej) oraz zwieraczowy (osłabienie mięśnia zwieracza cewki)

nietrzymanie moczu z parć naglących (tzw. inkontynencja parcia) - jest to również niekontrolowany wyciek moczu, któremu towarzyszy lub poprzedza uczucie silnego parcia na mocz. Może ono przebiegać w postaci małych wycieków lub całkowitego mimowolnego opróżnienia pęcherza. Problem ten dotyka 22% spośród pacjentów cierpiących na NTM.

mieszane nietrzymanie moczu (inkontynencja mieszana) - stanowi kombinację dwóch wyżej wymienionych. Jest to także niekontrolowany wyciek moczu podczas wysiłku fizycznego, przy którym także występuje uczucie silnego parcia na mocz. Szacuje się, że na tę postać NTM cierpi ok. 29% wszystkich osób z nietrzymaniem moczu.

Ponadto wyróżnia się inne typy nietrzymania moczu, takie jak:

moczenie o charakterze sytuacyjnym
moczenie nocne
ciągłe nietrzymanie moczu
pozacewkowe nietrzymanie moczu
niesklasyfikowane nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu może być w różnym stopniu nasilone. W związku z tym podzielono je na trzy stopnie w zależności od zaawansowania:

Stopień I: wypływ moczu podczas kaszlu, śmiechu, kichania

Stopień II: wypływ moczu podczas normalnej pracy fizycznej, biegania, wchodzenia po schodach

Stopień III: wypływ moczu podczas stania

Często również korzysta się z orientacyjnej klasyfikacji nietrzymania moczu, biorąc pod uwagę ilość moczu wydalonego w ciągu 4 godzin w niekontrolowany sposób, co można przedstawić w postaci poniższej tabelki:

Statystycznie najwięcej pacjentów cierpi na lekkie nietrzymanie moczu.

Kto zwykle cierpi na nietrzymanie moczu?

Nietrzymanie moczu dotyka osób w różnym wieku - począwszy od dzieci aż do osób w podeszłym wieku, bez względu na ich płeć czy pochodzenie społeczne.

Statystyki jednak są przykrym dowodem na to, że dolegliwość ta dotyczy w szczególności kobiet. Prawie co czwarta kobieta (24%) pomiędzy 18. a 48. rokiem życia cierpi na wysiłkowe nietrzymanie moczu. Ok. 37% w wieku 35 - 54 lata doświadczyło jego objawów, a ok. 39% kobiet po ukończeniu 55 lat. Mimo, że schorzenie to kojarzone jest zwykle z płcią piękną, to wcale nie rzadko dotyka także mężczyzn. Według statystyk na nietrzymanie moczu cierpi co ósmy dorosły mężczyzna.

Dlaczego częściej chorują kobiety?

Przede wszystkim ma to swoje uzasadnienie w anatomii - kobiety posiadają znacznie krótszą cewkę moczowa aniżeli mężczyźni. Ponadto w dużej mierze głównymi przyczynami wysiłkowego nietrzymania moczu u kobiet są:

ciąża i poród - nietrzymanie moczu dotyczy aż 30% kobiet spodziewających się dziecka. W ciąży zwiększa się zarówno częstość oddawania moczu, jak i jego dobowa objętość. Tymczasem objętość pęcherza uciskanego przez macicę stopniowo się zmniejsza, a tym samym zwiększa się ilość moczu zalegającego w moczowodach.

Nietrzymanie moczu w ciąży to przeważnie wysiłkowe nietrzymanie moczu, pojawiające się w III trymestrze ciąży, kiedy macica jest największa. Dodatkowo noszone pod sercem dziecko z czasem coraz bardziej rozpycha się i kopie, trafiając niekiedy w pęcherz moczowy, wówczas może się zdarzyć, że osłabione naciskiem mięśnie zwieraczy puszczą i zdarzy się wyciek moczu. Dodatkowo, pęcherz ma pod naciskiem macicy niewiele miejsca, więc już przy jego niewielkim wypełnieniu moczem ciężarna odczuwa parcie. Ciąża to także okres znacznych zmian w śluzówce dróg moczowo-płciowych, przez co kobieta jest bardziej podatna na infekcje układu moczowo- płciowego, a te mogą także sprzyjać epizodom nietrzymania moczu.

Sam poród także często bywa przyczyną nietrzymania moczu. Przeciskanie się dziecka przez kanał rodny może uszkodzić struktury nerwowo-mięśniowe dna miednicy, a tym samym doprowadzić do rozwarstwienia tzw. powięzi, na której spoczywa cewka moczowa. W efekcie cewka otwiera się nawet przy niewielkim wysiłku, co prowadzi do wyciekania moczu.

Zwykle ewentualne objawy nietrzymania moczu ustępują w ciągu 3 miesięcy od porodu, nieco później u kobiet rodzących wielokrotnie i tych, które urodziły dzieci o masie ponad 4kg. W przypadku, gdy nietrzymanie moczu nie ustępuje po ok. 6 miesiącach od porodu należy zwrócić się z tym do ginekologa lub urologa.

Każda kolejna ciąża i poród osłabiają mięśnie dna miednicy i choć powrót do formy jest trudniejszy, to nie niemożliwy, a na pewno pomocne są w tym ćwiczenia Kegla (o których będzie mowa w kolejnej częściach artykułu) wykonywane systematycznie już w ciąży oraz w czasie połogu.

Ponadto wystąpieniu nietrzymania moczu sprzyjają: