Zdjęcie: Phil Scoville
Prezentujemy pierwszy z cyklu artykułów dotyczących wstydliwego problemu - nadpotliwości.Czym jest nadpotliwość i co leży u jej podłoża?
Nadpotliwość (nadmierna potliwość) to stan kliniczny, w którym stwierdzamy nadmierną produkcję potu w stosunku do zapotrzebowania organizmu wynikającego z regulacji temperatury. Trudno jest określić fizjologiczną normę ilości wydalanego potu (przyjmuje się, że przeciętnie nasz organizm produkuje ok. 800 ml potu dziennie), dlatego rozpoznanie choroby często opieramy na subiektywnym odczuciu pacjenta. Najczęściej objawy choroby lokalizują się w okolicy twarzy, dłoni i stóp.Pacjenci z nadpotliwością narażeni są często na ogromne napięcie ze względu na uciążliwość tej dolegliwości i ograniczenia, jakie stwarza w ich życiu osobistym i zawodowym. Często towarzyszy temu nerwica lękowo-depresyjna oraz natręctwa ruchowe.
Wyróżnia się dwa główne rodzaje nadpotliwości:
- miejscową - dotyczącą stóp, dłoni, pach i rzadziej twarzy.
- uogólnioną - dotyczącą całego ciała i najczęściej wtórną, spowodowaną współistniejącą chorobą np. infekcją, cukrzycą, gruźlicą lub nadczynnością tarczycy. Nadmierna potliwość zazwyczaj zanika pod wpływem leczenia podstawowej choroby.
Ze względu na przyczyny powstania tej dolegliwości wyróżniamy:
- nadpotliwość pierwotną (idiopatyczną, samoistną) o podłożu genetycznym, która powoduje nieadekwatną odpowiedz na bodźce środowiskowe i wewnętrzne np.:
- gorący klimat lub dużą wilgotność powietrza,
- wysiłek fizyczny,
- emocje, stres,
- spożywanie niektórych przypraw, mocnej kawy, herbaty, czekolady, alkoholu.
- nadpotliwość wtórną, która najczęściej jest wynikiem choroby lub stosowania leków np.:
- zaburzeń hormonalnych (nadczynności tarczycy, cukrzycy, menopauzy u kobiet lub andropauzy u mężczyzn) i neurologicznych (choroby Parkinsona),
- infekcji przebiegających z wysoką gorączką, gruźlicy,
- niektórych typów nowotworów (guza nadnerczy),
- otyłości,
- zatruć (pestycydami),
- leków (przeciwbólowych - fentanyl, metadon, morfina, naproxen, oxycodon, tramadol; antybiotyków i leków przeciwwirusowych - acyklowir, ciprofloksacyna, tazobaktam; nasercowych i przeciwnadciśnieniowych - digoksyna, enalapril, losartan, metoprolol, werapamil; endokrynologicznych - kalcytonina, insulina, l-tyroksyna, prednisolon, testosteron, wazopresyna; neurologicznych - amitryptylina, fluoksetyna, haloperidol, lewodopa)
Czy nieleczona nadpotliwość może być niebezpieczna?
Poza poczuciem wstydu, towarzyszącą depresją i ograniczeniem kontaktów z innymi ludźmi, nieleczona nadmierna potliwość może prowadzić do maceracji skóry, zmian troficznych, wtórnych zakażeń oraz schorzeń skóry takich jak potówki i ropnie pach.
Wizyta u lekarza jest konieczna, gdy nadmiernemu poceniu towarzyszy:
- gorączka,
- zaburzenia krążenia lub wyczerpanie fizyczne,
- szybka utrata wagi,
- zaczerwienienie, łuszczenie i swędzenie skóry,
- ból,
- chęć izolacji od otoczenia i ogólne zniechęcenie.
W jaki sposób diagnozuje się nadpotliwość?
Rozpoznanie nadpotliwości opiera się najczęściej na zebraniu przez lekarza dokładnego wywiadu, obserwacji pacjenta i określeniu rozmiaru problemu. Konieczne jest także ustalenie ewentualnych przeciwwskazań do leczenia. Dostępnych jest kilka metod bezwzględnego pomiaru ilości wydzielanego potu (m.in. metoda grawimetryczna, hydrometryczna, kolorymetryczna), jednak w praktyce najczęściej wykonuje się tzw. test Minora, czyli próbę jodowo-skrobiową. W próbie tej na miejsca o nadmiernej potliwości nanosi się jodynę, a następnie skrobię, która barwi się na kolor ciemnogranatowy w kontakcie z potem i pozwala określić wielkość powierzchni skóry o nadmiernym poceniu.
mgr farm. Dominika Froehlich-Jeziorek
