Zdjęcie: Erik1980
Zespół stopy cukrzycowej to jedno z najpoważniejszych powikłań, jakie mogą wystąpić u pacjenta cierpiącego na cukrzycę. Zespołem stopy cukrzycowej zagrożonych jest około 400-500 tysięcy osób z wysokim poziomem glukozy we krwi.Przyczyny rozwoju zespołu stopy cukrzycowej
Cukrzyca jest chorobą, która uszkadza układ krążenia. Sprzyja to rozwojowi wielu powikłań, wśród których jest m.in. zespół stopy cukrzycowej. Ryzyko wystąpienia zespołu wzrasta, jeśli hiperglikemia jest nieprawidłowo leczona. Przyczyną tego może być zbyt mała dawka leku obniżającego stężenie glukozy, nieodpowiednio dobrany lek, a nawet oporność pacjenta na dany rodzaj insuliny.
Kolejnym aspektem jest niestosowanie się pacjenta do zaleceń lekarza prowadzącego, nieregularna kontrola stężenie glukozy we krwi, a przede wszystkim niedbałość o swoje stopy. Najmniejsze otarcie lub zadrapanie może przekształcić się w znacznie większą, trudno gojącą się ranę, co zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu stopy cukrzycowej.
Rozpatrując dokładny mechanizm rozwoju tego schorzenia, należy zwrócić uwagę, że u osoby cierpiącej na cukrzycę, poziom glikemii (czyli stężenie glukozy we krwi) jest znacznie podwyższony, aniżeli u osoby zdrowej. Glukoza w znacznych ilościach krążąc we krwi, ulega częściowemu przekształceniu do sorbitolu (jest to alkohol wielowodorotlenowy, będący metabolitem glukozy), który powoduje kaskadę (szereg następujących po sobie zjawisk) reakcji w naczyniach krwionośnych, które prowadzą w ostateczności do uszkodzenia ich wewnętrznej powierzchni na tyle, że zaczyna w zaskakującym tempie rozwijać się miażdżyca!
Odkładające się stopniowo złogi miażdżycowe w świetle naczyń krwionośnych (zarówno w tętnicach jak i żyłach) sukcesywnie prowadzi do ich zarastania. Zjawisko to nazwane zostało mikroangiopatią w odniesieniu do naczyń krwionośnych o średnicy do 100 nm, natomiast makroangioptią dla naczyń większych.
Jeśli świeża krew nie dopływa do pewnej części stopy, zaczyna stopniowo rozwijać się martwica.
Inny czynnik sprzyjający niedotlenieniu stopy to zwiększona lepkość krwi i skłonność płytek krwi do agregacji (zlepiania) u cierpiących na cukrzycę, co sprzyja tworzeniu zakrzepów i zatorów.
Nie lekceważ objawów!
1.Chory z zespołem stopy cukrzycowej może mieć obniżone czucie bólu
Dzieje się tak na skutek zbyt małego zaopatrzenia w glukozę komórek nerwowych, odpowiedzialnych za odczuwanie uczucia bólu (tzw. proprioreceptory). Zjawisko to, jest wynikiem niedoboru insuliny, co skutkuje upośledzeniem przenikania glukozy do komórek nerwowych odpowiedzialnych za odczuwanie bólu. Nieodżywione, nie potrafią prawidłowo reagować na bodźce płynące ze środowiska.Należy zaznaczyć, że zaburzenia w unerwieniu występują równolegle z zaburzeniami unaczynienia. Objawy te określane są mianem znieczulenia skarpetkowego.
2. Występują kurcze mięśni, uczucie mrowienia i kłucia.
3. Skóra stopy staje się cieńsza, sucha, łuszcząca się, pięta i inne wystające miejsca pełne są pęknięć, owrzodzeń, występują ogniska martwicy.
4. Chorzy mają również zwiększone ryzyko rozwoju grzybic paznokci oraz skóry stóp
Powyżej wymienione objawy, mogą sugerować rozwój zespołu stopy cukrzycowej. Jeżeli zauważymy, któreś z nich u siebie, powinniśmy skontaktować się z naszym lekarzem prowadzącym.
Zapobiegaj!
Przede wszystkim należy przestrzegać terapii lekami obniżającymi poziom glukozy we krwi. Leki należy przyjmować zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego.
Należy regularnie kontrolować poziom glikemii.
Poziom glukozy w organizmie powinien być zbliżony do normy, na czczo wartość ta wynosi: 80 - 120 mg/dl, w godzinę po jedzeniu: 160 mg/dl, przed snem: 100 - 140 mg/dl.
Poziom glukozy w organizmie powinien być zbliżony do normy, na czczo wartość ta wynosi: 80 - 120 mg/dl, w godzinę po jedzeniu: 160 mg/dl, przed snem: 100 - 140 mg/dl.
Pacjenci chorzy na cukrzycę powinni regularnie kontrolować wartość ciśnienia tętniczego, reagować w przypadku jego zwiększenia.
Osoby młode zmagające się z cukrzycą powinny mieć ciśnienie krwi poniżej 120/80 mm Hg, starsze - poniżej 130/85 mm Hg, po 60. roku życia - poniżej 140/90 mm Hg. Unormowanie ciśnienia tętniczego niweluje ryzyko powikłań w postaci zespołu stopy cukrzycowej, bądź spowalnia ich postęp.
Osoby młode zmagające się z cukrzycą powinny mieć ciśnienie krwi poniżej 120/80 mm Hg, starsze - poniżej 130/85 mm Hg, po 60. roku życia - poniżej 140/90 mm Hg. Unormowanie ciśnienia tętniczego niweluje ryzyko powikłań w postaci zespołu stopy cukrzycowej, bądź spowalnia ich postęp.
Utrzymujmy cholesterol na prawidłowym poziomie: cholesterol poniżej 200 mg/dl, trójglicerydy poniżej 170 mg/dl.
Profilaktyka zespołu stopy cukrzycowej obejmuje również zdrowy tryb życia, należy spożywać pokarmy bogate w witaminy A, C, E oraz niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (tran lub olej z wiesiołka, oliwa z oliwek, olej z pestek winogron), co może uchronić tętnice przez uszkodzeniami o charakterze miażdżycowymi.
Ponadto należy: zwiększyć aktywność fizyczną, zrzucić nadmiar kilogramów i unikać nadmiaru alkoholu oraz odstawić papierosy.
"Higiena" stóp!
- woda do mycia stóp nie może być wyższa od 37°C
- czas mycia stóp nie powinien przekraczać 5 minut
- należy stosować łagodne mydło (np. mydła hipoalergiczne lub szare mydło), miękką gąbkę (po umyciu stóp należy ją wypłukać i wysuszyć)
- kierunek mycia - od palców do góry, okrężnymi ruchami
- po umyciu dokładnie osuszyć stopy miękkim ręcznikiem, uwzględniając przestrzenie między palcami
- stosowanie kremów/maści zaleconych przez lekarza (nie smaruje się przestrzeni między palcami, owrzodzeń i zranień)
- nie wolno przekłuwać samemu pęcherzy, stosować preparatów na odciski ani naklejać plastra bezpośrednio na skórę
- czas mycia stóp nie powinien przekraczać 5 minut
- należy stosować łagodne mydło (np. mydła hipoalergiczne lub szare mydło), miękką gąbkę (po umyciu stóp należy ją wypłukać i wysuszyć)
- kierunek mycia - od palców do góry, okrężnymi ruchami
- po umyciu dokładnie osuszyć stopy miękkim ręcznikiem, uwzględniając przestrzenie między palcami
- stosowanie kremów/maści zaleconych przez lekarza (nie smaruje się przestrzeni między palcami, owrzodzeń i zranień)
- nie wolno przekłuwać samemu pęcherzy, stosować preparatów na odciski ani naklejać plastra bezpośrednio na skórę
W celu zapewnienia większej ochrony naszym stopom, możemy skorzystać z dostępnych w aptece tzw. skarpet antyuciskowych. Są one zaprojektowane w taki sposób, aby nie zmniejszać dopływu krwi do stopy, czego nie zapewnią nam zwykłe skarpety. Ma to szczególnie duże znaczenie u cierpiących na cukrzycę, ponieważ jak wiemy choroba ta upośledza drożność naszych naczyń krwionośnych.
Podsumowując:
należy używać wygodnego obuwia, starać się zapobiegać otarciom, zadrapaniom, etc. Trzeba natłuszczać chorą skórę stosując odpowiedni krem, nie forsować stopy, nie moczyć jej nadmiernie oraz nie nagrzewać. Powinno się bardzo ostrożnie obcinać paznokcie i delikatnie usuwać skórki, ponieważ każda rana sprzyja infekcjom. W przypadku wykrycia jakiejkolwiek zmiany na stopie, należy zdezynfekować ją wodą utlenioną, bądź jodyną.Pamiętajmy, aby dbać o swoje stopy. Kontrolujmy poziom glukozy we krwi, stosujmy się do zaleceń lekarza. Prowadźmy zdrowy styl życia. Stosując te czynności, możemy bowiem uniknąć tak poważnego powikłania cukrzycy, jakim jest zespół stopy cukrzycowej!
Anna Machura
Konsultacja: mgr farm. Aleksandra Uruszczak
