Zaparcia - jak radzić sobie z tym problemem

Uczucie pełnego brzucha, uciążliwa niemożność w wypróżnieniu, ociężałość, czasem nawet ból brzucha - te objawy są znane każdej osobie, która choć raz w swoim życiu doświadczyła problemu zaparcia.

Zaparcie to stan, w którym oddawanie stolca następuje raz na trzy dni, lub nawet rzadziej, a wypróżnianie następuje z dużym wysiłkiem. W dzisiejszych czasach, na zaparcia cierpi bardzo wiele osób. Szacuje się, że problem ten dotyka ok. 10 % dorosłych osób, a odsetek osób starszych cierpiących na zaparcia sięga 20-30%. Na zaparcia cierpi trzykrotnie więcej kobiet niż mężczyzn, a wśród kobiet w ciąży - co piąta skarży się na tę dolegliwość.

Powszechność występowania zaparć może świadczyć o wielu przyczynach tej dolegliwości.

• nieodpowiednia dieta

Jeżeli już jakiś czas cierpimy na zaparcie i nie możemy sobie z nim poradzić, warto w pierwszej kolejności zastanowić się nad naszą dietą. Niestety - unikanie jedzenia warzyw i owoców, otrębów, nasion oraz orzechów, a spożywanie produktów oczyszczonych (takich jak biały chleb, łuskany ryż, biała mąka) sprzyja zaparciom. Zwiększona podaż błonnika w diecie ułatwia wypróżnianie. A błonnik - znajdziemy w świeżych warzywach, owocach, otrębach, orzechach, nasionach. Zwiększając spożycie błonnika - pamiętajmy o piciu odpowiedniej ilości płynów w ciągu dnia - czyli co najmniej 2 litrów.

• spożycie niewielkiej ilości płynów

Przyczyna obstrukcji (czyli zaparcia) może kryć się w zbyt małej ilości wypijanej wody. Szczególnie często dotyczy to osób starszych - nie odczuwających pragnienia, a dodatkowo unikających picia ze względu na częstą potrzebę oddawania moczu. Pamiętajmy, że odpowiednie nawodnienie organizmu jest dla nas ważne nie tylko ze względu na chronienie przed zaparciami, lecz również dla naszego zdrowia i wyglądu.

• brak aktywności fizycznej

W ułatwieniu oddawaniu stolca pomocne jest zachowanie aktywności fizycznej. Ruch i pozycja pionowa pomagają w pracy jelit. Ponadto - dobrze wytrenowane mięśnie brzucha to podstawa działania tzw. tłoczni brzusznej, która pracuje w czasie wypróżniania.

• stosowane leki

Niestety, stosowanie niektórych leków niesie za sobą ten przykry skutek uboczny: wapno (stosowane pomocniczo przy przeziębieniach i alergii), aluminium (częsty składnik preparatów na zgagę), NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne - stosowane w bólu, gorączce i stanie zapalnym), preparaty żelaza, niektóre środki przeciwkaszlowe (np. Acodin), leki przeciwdepresyjne, opiaty (silne środki przeciwbólowe).

• stres

Jest częstym powodem problemów z przewodem pokarmowym objawiającym się: albo zaparciem, albo biegunką.

• ciąża

W czasie ciąży wiele kobiet cierpi na zaparcia. Wynika to z wpływu hormonów na mięśniówkę przewodu pokarmowego.

• choroby

Niektóre choroby mogą objawiać się zaparciami. Do chorób tych zaliczymy: cukrzycę, chorobę Parkinsona, udar, niedoczynność tarczycy, niektóre nowotwory, i inne. Warto mieć na uwadze, że jeżeli przewlekłe zaparcie pojawiło się bez konkretnej przyczyny (tzn. dana osoba nie zmieniła w drastyczny sposób diety, nie zmieniła swojego tryby życia, a do tej pory nie cierpiała na zaparcia) - problem może okazać się większy, niż tylko przejściowa niemoc w toalecie. Należy udać się niezwłocznie do lekarza, by wykluczyć możliwe choroby.

Tak - powinniśmy zgłosić się do lekarza, kiedy zauważymy u siebie pewne niepokojące objawy. Należą do nich: czas trwania zaparcia jest dłuższy niż 7 dni, bez wyraźniej przyczyny; ból odczuwany przy oddawaniu stolca; wiek ponad 40 lat i nagłe pojawienie się problemów z wypróżnieniem; krew w stolcu.

Zanim sięgniemy po leki, warto spróbować domowych sposobów w walce z zatwardzeniem.
Sposobem takim jest np. picie szklanki letniej wody rano - przed śniadaniem. Wodę tę można dodatkowo osłodzić miodem.
Skuteczne bywa jedzenie suszonych owoców: śliwek, fig, daktyli, rodzynek.
Sprawdzone i bezpieczne jest picie siemienia lnianego. Siemię to nic innego jak nasiona lnu, które przygotowuje się zalewając letnią wodą i odstawiając na ok. piętnaście minut. Ten czas wystarcza, by z nasion uwolniły się śluzy, które spożyte ułatwią oddawanie stolca. W tym miejscu pragnę nadmienić, że nasion lnu nie trzeba gotować, by je przygotować (mimo, ze często na opakowaniach jest podana mylna informacja o konieczności gotowania).

Niezależnie od powyższych metod - pamiętajmy również o aktywności fizycznej i odpowiedniej diecie.

Jeżeli wszystkie domowe sposoby zawiodły, i zaparcie nie jest spowodowane przez chorobę, a stało się na tyle uciążliwe, że utrudnia nam funkcjonowanie - czas udać się po pomoc do apteki.

Preparaty przeczyszczające, pomagające w walce z zaparciami, możemy podzielić na kilka grup:

• Leki pochodzenia roślinnego drażniące jelito grube

Do tej grupy zaliczymy wszystkie zioła zawierające tzw. antrachinony - związki mające silny wpływ na motorykę jelita grubego. Są to: kora kruszyny, korzeń rzewienia, liście i strąki senesu, alona. Efekt ich działania następuje po upływie ok. 6 godzin, stąd stosowanie zalecane jest na noc. Zioła te można dostać pod postacią herbatek do zaparzania (Hipokrates Fix, Liść senesu fix,), jako tabletki (Alax, Agiolax, Bekunis Depuran, Laxocaps, Radirex, Senalax K, Senefol, Sollievo, Tabulettae laxantes, Tabulattae Rhei, Xenna, Xenna extra), tabletki do żucia (Regulax), granulaty (Agiolax), syropy (Apinorm, Rhelax, Senalax).

Niestety, preparaty te są często nadużywane, i stosowane przez długi okres czasu. Warto wiedzieć, że skutkuje to zaparciami nawykowymi, czyli takim "rozleniwieniem" jelita grubego, które bez zastosowania środka przeczyszczającego już nie pracuje. Jest to bardzo nieprzyjemny objaw, który zwalcza się potem bardzo długo. Ponadto działaniem niepożądanym antrachinonów mogą być bóle brzucha.
Uwaga - produkty te są przeciwwskazane dla kobiet w ciąży, gdyż mogą spowodować nawet poronienie!

• Środki pochodzenia roślinnego drażniące jelito cienkie

W tym miejscu należy wymienić - olej rącznikowy (Oleum Ricini) otrzymywany z nasion rącznika (Ricinus communis). Jego działanie następuje po upływie ok. 4-6 godzin. Ze względu na swoje drażniące właściwości nie należy stosować go zbyt często.

• Środki chemiczne drażniące jelito grube

Do grupy tej zaliczymy glicerol - podawany doodbytniczo pod postacią Czopków Glicerynowych. Zaletą jest szybkie działanie tego preparatu - wypróżnienie następuje już po upływie 15 - 30 minut. Można go stosować zarówno u dorosłych jak i dzieci. Ponadto do grupy tej zaliczymy Bisacodyl, bez recepty dostępny jako tabletki (czopki tylko na receptę).

• Środki poślizgowe

Zaliczamy do nich - parafinę ciekłą (Mentho Paraffinol), nasiona babki płesznik, oraz wspomniane przy domowych sposobach radzenia sobie z zaparciami - siemię lniane. Środki takie działają niczym smar, ułatwiając przesuwanie się mas kałowych. Przy ich stosowaniu należy pamiętać o utrudnionym wchłanianiu innych leków. Ponadto parafina hamuje wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

• Osmotyczne środki przeczyszczające

Znalazłszy się w jelicie, środki te odciągają wodę ze światła jelita, a tym samym rozrzedzają masy kałowe, które rozciągając jelito ułatwiają wypróżnienie. Działanie takich środków następuje szybko, bo już po upływie 1-2 godzin. Do preparatów tych zaliczymy: środki stosowane doustnie (Doculax, Duphalac, Fortrans, Forlax, Lactulol, Lactuloza, Laxopol, Normalac) oraz wlewki doodbytnicze (Enema, Rectanal).

Warto zmienić dietę, o czym wspominano wcześniej. Jeżeli dieta została zmieniona, a problem z zaparciami powraca - warto pomyśleć o probiotykach. Te przyjazne bakterie - poza ochroną naszego organizmu przed chorobotwórczymi bakteriami, mogą mieć też swój pozytywny udział w prawidłowym wypróżnianiu. Być może zaparcia to objaw zaburzenia równowagi flory bakteryjnej jelita grubego. Warto o tym pomyśleć - i nie zaszkodzi wprowadzić do swojej codziennej diety: jogurtu czy kefiru.

Można sięgnąć również po preparaty z probiotykami - najlepiej te w połączeniu z błonnikiem (Colon C). Będą wywierać podwójne działanie - z jednej strony dostarczać przyjaznych bakterii, z drugiej - błonnika, który korzystnie reguluje pracę przewodu pokarmowego. Przy stosowaniu tych preparatów pamiętajmy o przyjmowaniu dużej ilości wody.

Polecamy zaglądnąć do darmowego Poradnika Domzdrowia.pl
"Jak leczyć zaparcia? Szybko - Skutecznie - Bez bólu"