Gdy cukier niebezpiecznie rośnie

Zdjęcie: Quinn Dombrowski

Cukrzyca, określana nieraz mianem pandemii, dotyczy coraz młodszych osób. O chorobie najczęściej dowiadujemy się przez przypadek, przy okazji badań okresowych czy innych dolegliwości. Tymczasem ryzyko zachorowania można znacznie zmniejszyć dbając głównie o dobrą kondycję i zawartość talerza.

Zaburzenie gospodarki węglowodanowej w organizmie często przebiega bezobjawowo, a podwyższony poziom glukozy we krwi (tzw. hiperglikemia) może występować latami niezauważony. Tymczasem utrzymujący się stan hiperglikemii niesie ze sobą ryzyko uszkodzenia oczu, nerek, serca i naczyń krwionośnych, nerwów.

Za stan ten odpowiada zaburzone wydzielanie lub działanie hormonu insuliny. Gdy trzustka nie jest w stanie produkować wystarczającej ilości insuliny w odpowiedzi na podwyższone stężenie glukozy, mówimy o cukrzycy typu I. Stan związany z nieprawidłowym działaniem hormonu i zużyciem glukozy w komórkach to cukrzyca typu II. Tej łatwiej zapobiec, bo często winowajcą jest niezdrowy styl życia i zła dieta.

Alarmujące objawy

Gdy cukier utrzymuje się na wyższym poziomie od prawidłowego, organizm zaczyna wysyłać niespecyficzne sygnały. Często są one bagatelizowane, przypisywane zwykłemu przemęczeniu. Oprócz osłabienia, apatii czy rozdrażnienia, alarmujących jest też kilka innych objawów:

zmniejszenie masy ciała
wzmożone pragnienie i apetyt
częstsze oddawanie moczu
osłabiona odporność, podatność na infekcje
problemy skórne, w formie ropnych krost, świądu
nawracające stany zapalne układu moczowo-płciowego
pogorszenie wzroku

Objawów cukrzycy nie można lekceważyć. Im szybciej postawi się odpowiednią diagnozę i podejmie leczenie, tym mniej szkód wyrządzi w organizmie wysoki poziom cukru.

Grupy ryzyka

Ponieważ cukrzyca rozwija się podstępnie i często bezobjawowo, osoby szczególnie narażone na wystąpienie choroby powinny być pod okresową kontrolą lekarzy.

O kim mowa?

ryzyko cukrzycy wzrasta wraz z wiekiem - osoby po 45 roku życia powinny maksymalnie co 3 lata sprawdzać poziom cukru
osoby z nadwagą (BMI od 25 kg/m2) i niską aktywnością fizyczną
osoby obciążone genetycznie, u których w rodzinie pojawiała się cukrzyca
kobiety, które urodziły dziecko o masie ciała powyżej 4 kg lub przechodziły w ciąży tak zwaną cukrzycę ciężarnych
osoby ze schorzeniami układu sercowo - naczyniowego, z zaburzeniami gospodarki lipidowej, z nadciśnieniem tętniczym (powyżej 140/90 mm Hg)
kobiety z zespołem jajników policystycznych

Osoby z grup ryzyka powinny kontrolować poziom glukozy każdego roku.

Jak naturalnie zwalczyć podwyższony cukier?

Podwyższone stężenie cukru we krwi nie zawsze świadczy o rozwiniętej cukrzycy. Może być jedynie znakiem ostrzegawczym, sugerującym potrzebę zmiany stylu życia.

Więcej ruchu

Aby zwalczyć podwyższone stężenie glukozy we krwi, jako pierwszy krok warto podjąć redukcję masy ciała i zwiększoną aktywność fizyczną.

Najlepsze efekty dają regularne ćwiczenia, codziennie po 30 min lub przynajmniej 2-3 razy w tygodniu po godzinie czasu. Pływanie, bieganie, jazda na rowerze, taniec, długie spacery - każda aktywność jest równie skuteczna.

Odpowiednia dieta

Cukrzyca jest zaliczana do chorób związanych ze złym żywieniem. Prawidłowy sposób odżywiania się może spowolnić tempo rozwoju cukrzycy i jej powikłań.

W jadłospisie warto ograniczyć posiłki bogate w skrobię i sacharozę - ziemniaki, białe pieczywo, słodycze, bakalie, dżemy na korzyść świeżych owoców i warzyw. Powinno zrezygnować się z bogatych w sól i tłuszcz fast foodów, dań gotowych i większych ilości alkoholu. Pragnienie najlepiej gasić wodą mineralną zamiast słodzonymi sokami i innymi napojami.

Pomocne zioła i preparaty

Alternatywna droga zapobiegania rozwojowi cukrzycy to oparte na tradycjach ludowych ziołolecznictwo. Surowce roślinne regulują gospodarkę węglowodanową przez pobudzenie wydzielania insuliny z trzustki lub poprawę zużycia glukozy na poziomie komórek. Mogą spowalniać również wchłanianie cukrów w przewodzie pokarmowym.

O jakich ziołach mowa?

Tak zwane działanie hipoglikemizujące wykazują między innymi liście borówki, kłącze perzu, strąki fasoli, kwiaty jasnoty białej, nasiona kozieradki, liście pokrzywy, kłącze cykorii, liście szałwii. Napary można przygotowywać samemu lub sięgnąć po gotowe mieszanki np. Diabetosan, Diabetovit.

Kolejny popularny środek ziołowy ograniczający wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego to liście morwy białej. Odpowiadają za to zawarte w nich cukry złożone hamujące działanie określonych enzymów. Morwa biała dostępna jest w formie tabletek doustnych w preparacie Morwa biała i Zuccarin, Topinulin Diabetes. Ten ostatni preparat zawiera bulwy topinambura, zwanego również słonecznikiem bulwiastym. Bulwy są bogatym źródłem inuliny - złożonego cukru, który nie wchłania się z przewodu pokarmowego. Inulina utrudnia również przyswajanie innych składników odżywczych, między innymi tłuszczów i cukrów przez co obniża kaloryczność potraw. Dodatkowo pozostawia na dłużej uczucie sytości, ograniczając tym samym podjadanie.

Udowodnione działanie hipoglikemizujące ma również kora z cynamonowca wonnego. Obecny w niej związek naśladuje działanie insuliny. Działając przez receptory usprawnia metabolizm cukrów i przyswajanie glukozy przez komórki. Kora cynamonowca dostępna jest w m.in. preparatach Dialevel i Doppel Herz Na poziom cukru. Zwarty w nich chrom również odgrywa znaczącą rolę w regulacji poziomu glukozy. Mikroelement wspomaga syntezę i uwalnianie insuliny z trzustki. Zapobiegając wahaniom poziomu glukozy, chrom ogranicza apetyt i chęć podjadania słodyczy.