Jesteś tutaj:

Hipotonia, czyli niskie ciśnienie tętnicze – dobre czy może szkodliwe?

Od dawna wiadomo, że nadciśnienie tętnicze jest niebezpieczne i prowadzić może do rozwoju wielu groźnych dla życia powikłań jak uszkodzenie nerek, zawał serca czy udar mózgu. A jak wygląda sprawa z niskim ciśnieniem tętniczym? Czy osoby cierpiące na hipotonię powinny się leczyć?

Hipotonia, czyli niskie ciśnienie tętnicze – dobre czy może szkodliwe?

Zdjęcie: Bytemarks

Od dawna wiadomo, że nadciśnienie tętnicze jest niebezpieczne i prowadzić może do rozwoju wielu groźnych dla życia powikłań jak uszkodzenie nerek, zawał serca czy udar mózgu. A jak wygląda sprawa z niskim ciśnieniem tętniczym? Czy osoby cierpiące na hipotonię powinny się leczyć?

Czym jest hipotonia?

Wartości prawidłowe ciśnienia skurczowego i rozkurczowego wynoszą średnio 120/80mmHg. Hipotonia (niedociśnienie, podciśnienie) występuje, gdy ciśnienie tętnicze skurczowe spada poniżej 100mmHg, a rozkurczowe poniżej 60mmHg.

Rodzaje hipotonii

Główny podział obejmuje hipotonię samoistną i ortostatyczną. Pierwsza z nich występuje częściej i zazwyczaj nie ma konkretnej przyczyny. Często dotyczy osób mało aktywnych, w okresie dojrzewania oraz tych, u których niskie ciśnienie występowało w rodzinie. Druga wiąże się z krótkotrwałym, ale silnym spadkiem ciśnienia w ciągu kilku minut po zmianie pozycji na stojącą (ciśnienie skurczowego > 20mmHg lub ciśnienie rozkurczowego > 10mmHg).

Co więcej hipotonia ortostatyczna może występować nawet u osób z nadciśnieniem tętniczym (!) i wiąże się ze stosowaniem zbyt dużych dawek leków hipotensyjnych.

Wizyta u lekarza i wykonanie prostych testów (24-godzinny monitoring ciśnienia metodą Holtera i test pomiaru ciśnienia podczas zmiany pozycji metodą Schellonga) pozwala zdiagnozować rodzaj niedociśnienia. Co ciekawe, osoby z hipotonią ortostatyczną mają nocne ciśnienie spoczynkowe wyższe niż to, zarejestrowane w ciągu dnia (u osób zdrowych sytuacja jest odwrotna).

Mam niskie ciśnienie. Czy muszę się leczyć?

Niskie ciśnienie nie jest samo w sobie wskazaniem do leczenia. Większość badaczy sądzi nawet, że ma korzystny wpływ na serce i naczynia. Z drugiej strony dolegliwości związane z hipotonią, szczególnie te, które przeszkadzają nam w codziennym życiu mogą kwalifikować do terapii.

Osoby z niskim ciśnieniem często uskarżają się na nadmierną senność, osłabienie, omdlenia, zmniejszoną wydolność fizyczną, szybką męczliwość, trudności w koncentracji, bóle głowy, szumy uszne, zawroty głowy i mroczki przed oczami, a także niepokój i nastroje depresyjne, zaburzenia snu, ziębnięcie kończyn i wreszcie objawy sercowe jak kołatanie, bóle i uczucie ucisku w okolicy mostka. Niskociśnieniowcy odczuwają nieprzyjemne objawy szczególnie podczas zmian pogody, dlatego objawy hipotonii nasilają się w okresie przesileń (wiosennym i jesiennym).

Spadek ciśnienia podczas wstawania, czyli hipotonia ortostatyczna

Chwilowe osłabienie przy gwałtownym wstawaniu może się przytrafić każdemu i jest związane ze spadkiem ciśnienia spowodowanym nagłym odpływem krwi do kończyn. Podczas zmiany pozycji na stojącą duże ilości krwi (ok. 0,5-0,7litra) gromadzą się w żyłach kończyn dolnych, przez co mniejsza jej ilość dopływa do serca. U ludzi zdrowych organizm szybko radzi sobie z tą sytuacją poprzez uwalnianie neuroprzekaźników i hormonów, a w konsekwencji zwężenie naczyń żylnych. Dodatkowo wzrost napięcia mięśni kończyn w pozycji stojącej przetłacza krew z powrotem w kierunku serca.

Skąd się bierze hipotonia ortostatyczna?

Hipotonia ortostatyczna pojawia się podczas niewłaściwej reakcji organizmu przy przejściu do pozycji pionowej. Statystycznie najczęściej dotyka młode dziewczęta w okresie rozwoju oraz osoby starsze. Może też być związana z chorobami serca (np. zawał, arytmia, wady serca, zmiany miażdżycowe), zaburzeniem któregoś z mechanizmów regulacji, albo czynnikami takimi jak ciąża czy długotrwałe unieruchomienie. Część może mieć przyczynę w chorobach metabolicznych (np. cukrzyca), endokrynologicznych (np. niewydolność nadnerczy, niedoczynność przysadki), albo też układu nerwowego (np. choroba Parkinsona). Hipotonia ortostatyczna może się pojawić przy anemii, zaburzeniach elektrolitowych albo w następstwie działań niepożądanych i interakcji stosowanych leków (hipotensyjnych, antyarytmicznych i psychotropowych).

Objawy hipotonii ortostatycznej

Podczas wstawania dochodzić może do zaburzeń widzenia, chwilowej dezorientacji, osłabienia, bólów i zawrotów głowy albo omdlenia. Utrata przytomności, szczególnie u osób starszych może prowadzić do groźnych urazów i złamań, które, w wyniku powikłań, mogą przejść w stan zagrażający życiu.

Profilaktyka hipotonii samoistnej i ortostatycznej

Postępowanie w omdleniu ortostatycznym polega na ułożeniu chorego na wznak z uniesieniem nóg, które pozwoli na powrót zalegającej w kończynach krwi do serca.

Zalecenia dla osób z niskim ciśnieniem i hipotonią ortostatyczną obejmują ponadto: przyjmowanie dużych ilości płynów (co najmniej 2 litry w ciągu doby), zwiększanie spożycia soli w diecie, unikanie obfitych posiłków, powolne wstawanie, szczególnie po dłuższym spoczynku, unikanie dłuższego stania oraz gorących kąpieli, noszenie pończoch uciskowych, zrezygnowanie z palenia papierosów i picia alkoholu (można za to pić kawę) oraz, w miarę możliwości, umiarkowane zwiększanie aktywności fizycznej.

Należy jednocześnie pamiętać, że zbyt gwałtowny wysiłek i duży stres mogą spowodować wystąpienie omdlenia ortostatycznego, a dieta bogata w sól nie będzie wskazana dla osób z nadciśnieniem, które jednocześnie skarżą się na omdlenia ortostatyczne.

Leczenie hipotonii samoistnej i ortostatycznej

Lekarz może zdecydować o leczeniu farmakologicznym jeśli działania profilaktyczne nie przyniosły zadowalających efektów. W hipotonii stosuje się leki, które w różnych mechanizmach działania prowadzą do wzrostu ciśnienia tętniczego. Do najczęściej przepisywanych przepisywanych przez lekarzy substancji należą midodrin oraz fluorokortyzon, ergotamina, czy fenylefryna.

Leki dostępne bez recepty zawierają natomiast niketamid, który przyspiesza akcję serca i zwiększa częstość oddechów. Jest obecny między innymi w kroplach Cardiamid oraz tabletkach do ssania Glucardiamid z glukozą.



W przeciwieństwie do nadciśnienia, niskie ciśnienie jest ciągle tematem mało poznanym i rzadko poruszanym w literaturze. Mimo że średnia długość życia osoby z hipotonią jest większa niż osoby z nadciśnieniem trzeba pamiętać o ryzyku groźnych dla życia powikłań, szczególnie u osób starszych (głównie w wyniku omdleń) oraz o tym, że niskie ciśnienie może być następstwem chorób metabolicznych i zaburzeń hormonalnych, towarzyszyć zespołowi Downa, chorobie Alzhaimera i Parkinsona, demencji albo depresji.

mgr farm. Paulina Oszajca

Ukończyła studia na Wydziale Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Poza etatem w aptece ogólnodostępnej, pracuje na Katedrze Farmakognozji Wydziału Farmaceutycznego CM UJ.

Źródła:

Golatowski M. Hipotonia ortostatyczna. Medycyna Rodzinna 4/2004, s. 175-177

Banach M. Aktualny stan wiedzy na temat hipotonii. Medycyna Rodzinna 6/2004, s. 246-250






Spodobał Ci się artykuł?

Chcesz wiedzieć więcej?

Polecamy zaglądnąć do darmowego Poradnika Domzdrowia.pl "10 skutecznych sposobów na obniżenie cholesterolu"


Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także