Jak skutecznie leczyć nietrzymanie moczu?

Zdjęcie: Brian

Mówi się, że z niektórymi chorobami trzeba nauczyć się żyć? Na szczęście nie należy do nich nietrzymanie moczu.

Obecnie istnieje szereg sposobów na skuteczną walkę z tą przykrą dolegliwością. Począwszy od tych nieinwazyjnych, które wymagają systematycznej jedynie pracy pacjenta, po te bardziej skomplikowane, wiążące się z interwencją chirurgiczną. Ważne jest jak w przypadku każdego schorzenia, by diagnoza była trafna , a leczenie podjęte jak najwcześniej. Drugą połową sukcesu jest silna wola i zdyscyplinowanie pacjenta w wypełnianiu zaleceń lekarza.

Jak diagnozuje się nietrzymanie moczu?

Odpowiednia diagnostyka nietrzymania moczu jest niezbędna nie tylko ze względu na rozpoznanie samego problemu z utrzymaniem moczu, ale ewentualnie towarzyszącej choroby i na tej podstawie późniejsze dobranie odpowiednich metod leczenia.

Na prawidłową pełną diagnostykę NTM składają się: wywiady lekarzy specjalistów z pacjentem (w tym wywiad urologiczny i ginekologiczny), kompleksowa diagnostyka urologiczna i ginekologiczna często z wykonaniem badań specjalistycznych takich choćby jak badanie ultrasonograficzne narządów rodnych, badanie urodynamiczne, badania hormonalne, a także analiza laboratoryjna moczu. Czasem wykonuje się także tzw. cystouretroskopię - jest to badanie obrazujące cewkę oraz pęcherz moczowy pozwalające na dokładne wykluczenie patologii, które mogą powodować podrażnienia (nowotwory, kamica, ciało obce, zwężenie cewki).

Co to jest i na czym polega badanie urodynamiczne?

Badanie urodynamiczne jest jednym z elementów diagnostyki przy wykrywaniu zaburzeń w utrzymaniu moczu. Pod tym pojęciem kryje się kilka różnych testów mających na celu ocenę czynności narządów dolnych dróg moczowych, które odpowiadają za utrzymanie moczu i właściwe wypróżnienie pęcherza podczas mikcji.

Badanie to polega na ocenie czynności narządów dolnych dróg moczowych, które odpowiadają za utrzymanie moczu i właściwe wypróżnienie pęcherza podczas mikcji.

Badanie urodynamiczne wymaga założenia pacjentowi cewnika do cewki moczowej oraz odbytnicy, a także elektrod do pochwy lub odbytnicy, co jest dość nieprzyjemne. W trakcie badania dzięki wprowadzonym urządzeniom oraz napełnieniu pęcherza moczowego solą fizjologiczną lub wodą destylowaną, rejestrowane są ciśnienia w pęcherzu i odbytnicy w spoczynku, jak i podczas oddawania moczu oraz czynność mięśni zwieraczy w tych samych stanach.

Jak można leczyć nietrzymanie moczu?

Obecnie istnieje możliwość zachowawczego (nieinwazyjnego) oraz operacyjnego nietrzymania moczu. W ramach tego pierwszego stosuje się:

farmakoterapię - czyli przepisane prze lekarza urologa lub ginekologa lekarstwa, począwszy od leków antycholinergicznych po hormonalna terapię zastępczą, która cieszy się coraz większą skutecznością u pacjentek w okresie menopauzalnym.

Jeśli zaś chodzi o preparaty dostępne bez recepty to szczególnie godny polecenia jest preparat Femurin (30 lub 60 tabletek). Jest to specyfik pochodzenia naturalnego. Zawiera fitoestrogeny sojowe i dyni, które naśladują hormony kobiece (estrogeny), dzięki czemu Femurin znacząco redukuje zarówno przyczyny jak i objawy nietrzymania moczu i poprawia komfort życia pacjentek.

fizykoterapię - czyli elektrostymulację oraz zabiegi z wykorzystaniem pola magnetycznego. Elektrostymulacja jest szczególnie wskazana u pacjentów ciężko chorych, z opóźnioną reakcją nerwowo-mięśniową, u których niemożliwy jest wysiłek fizyczny (stąd nie są w stanie wykonywać samodzielnie ćwiczeń). Zabiegi te polegają na pobudzaniu do skurczów wybranych mięśni poprzez wysyłane przez elektrostymulator bodźce elektryczne. Zaletą tych urządzeń jest możliwość korzystania z nich w domu pod opieką terapeuty lub samodzielnie.

kinezoterapia - ćwiczenia mające na celu wzmocnienie mięśni miednicy, gdyż zapobiegają one opuszczaniu się narządów i wysiłkowemu nietrzymaniu moczu, wspomagają funkcjonowanie cewki i odbytu oraz dodatkowo zwiększają satysfakcję seksualną obojga partnerów. Ćwiczenia te zaleca się jako profilaktykę oraz w lekkim i średnim nietrzymaniu moczu.

Najpierw zaleca się opanować sztukę napinania mięśni poprzez ćwiczenie tzw. mięśni Kegla, które polegają na zaciskaniu mięśni pochwy i odbytu na ok. 8-10 sekund i powtarzaniu tej czynności w krótkich odstępach czasu przez co najmniej 20 minut. W zależności od tego jak słabe są mięśnie miednicy wykonuje się odpowiednią liczbę powtórzeń - na początku wskazana jest do 50, z czasem powinno się dążyć do 120 (chyba, że mięśnie szybko się męczą i występuje ból - wówczas trzeba zwolnić tempo powtórzeń).

Równolegle można stosować urządzenia dopochwowe wspomagające funkcjonowanie pęcherza i cewki moczowej.

Utrzymanie odpowiedniej sprawności jest możliwe dzięki stałemu, systematycznemu wykonywaniu ćwiczeń. Powrót kondycji i uzyskanie odpowiedniego napięcia mięśni nie jest procesem trwałym. Wymaga stałego treningu, dyscypliny i systematyczności.

Szczególną odmianą ćwiczeń jest interaktywna metoda Biofeedback, która polega na kontrolowanym, zarówno przez lekarza, jak i pacjenta ćwiczeniu skurczów dna miednicy, dzięki zastosowaniu specjalnej aparatury. Pozwala to na ocenę postępu leczenia oraz na świadome kurczenie właściwych grup mięśni dna miednicy. Najistotniejsza w ćwiczeniach jest systematyczność i dyscyplina, gdyż tylko one są gwarancją powrotu do dobrej kondycji i odzyskania odpowiedniego napięcia mięśni.

trening pęcherza - polegający na świadomym odraczaniu momentu oddawania moczu, połączonym z zapisywaniem parć naglących i mikcji w specjalnym dzienniczku. Istotne jest także kontrolowanie ilości i częstości przyjmowanych płynów. W ramach treningu pęcherza wykonuje się również ćwiczenia ze specjalnymi ciężarkami w kształcie stożka, które kobieta cierpiąca na nietrzymanie moczu powinna utrzymać w pochwie przez okres 30 minut. Po kilkukrotnym wykonaniu takiego ćwiczenia poprawnie powinno się zamienić ciężarek na cięższy. Obecnie na rynku aptecznym dostępne są specjalne systemy i urządzenia służące do treningów pęcherza, takie jak Aquaflex, Colpexin, EPINO Libra.

Z kolei leczenie operacyjne jest alternatywą dla wyżej wymienionych metod. Niestety operacja nie działa przyczynowo, stąd efekt leczenia nie utrzymuje się długo.

Najczęściej wykonywane interwencje chirurgiczne polegają to:

podwieszeniu szyi pęcherza (przede wszystkim operacja Burcha)
wzmocnieniu przedniej ściany pochwy
laparoskopowej operacji pętlowej
wzmocnieniu przedniej ściany pochwy
TVT i TOT (rodzaj taśm syntetycznych umieszczanych w drogach moczowych) - ok. 90% skuteczność metody!
iniekcjach i implantach około cewkowych uszczelniających szyję pęcherza
założeniu sztucznego zwieracza (u kobiet i u mężczyzn)

W przypadkach ciężkiego wysiłkowego nietrzymania moczu operacje są

wykonywane dość często i z dużym powodzeniem. Natomiast w przypadku parć naglących zabiegi chirurgiczne są rzadkością

Co to jest dziennik mikcji?

Dziennik mikcji to rodzaj bardzo prywatnej dokumentacji, w którym zapisujemy wszystkie informacje dotyczące naszego problemu, a które są istotne w wywiadzie lekarskim. Taki dziennik (zeszyt) pozwala zgromadzić i usystematyzować informacje takie jak:

ilość oddawanego dziennie moczu
częstotliwość niekontrolowanych mikcji, okoliczności, w jakich do nich dochodzi i ewentualne dolegliwości temu towarzyszące
ilość bezwiednie oddawanego moczu
częstotliwość oddawania moczu w nocy
używane środki chłonne

Prowadzenie dziennika mikcji szczególnie przez kilka dni przed pierwszą wizytą u lekarza pozwala przedstawić rzetelny obraz swojej dolegliwości lekarzowi. Dzięki niemu nie zapomnimy o żadnych istotnych informacjach i jesteśmy w stanie odpowiedzieć szczegółowo na pytania lekarza, co w efekcie jest pierwszym krokiem do prawidłowej diagnozy i dobrze dobranej terapii.

Dlaczego nie wolno bagatelizować problemów z utrzymaniem moczu?

Lekceważone nietrzymanie moczu może prowadzić do:

infekcji narządów moczowo - płciowych
nasilenia objawów i rozwinięcia choroby do stadium, w którym niezbędny jest zabieg chirurgiczny
dyskomfortu psychicznego, unikania podróży czy wyjścia z domu
rezygnacji ze zbliżeń z partnerem w obawie przez nietrzymaniem moczu
zaburzeń lękowych, nerwicy

Patrycja Jankowska

Konsultacja: mgr farm. Aleksandra Uruszczak