Definicje
O niepłodności mówimy, gdy kobieta nie może zajść w ciążę po roku regularnego współżycia płciowego (średnio 3 – 4 stosunki tygodniowo), bez stosowania żadnych metod antykoncepcyjnych. Znacznie rzadziej od niepłodności występuje bezpłodność, czyli całkowita niezdolność do poczęcia dziecka. W Polsce wyróżnia się dwa rodzaje niepłodności:- sterilitas, czyli niemożność zajścia w ciążę,
- infertilitas – niemożność donoszenia ciąży.
- prawdopodobieństwo ciąży po jednym cyklu płciowym oraz
- prawdopodobieństwo urodzenia żywego dziecka po jednym cyklu płciowym.
Niepłodność jako choroba
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zdrowie to stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko brak choroby lub niedołęstwa. Wskazuje to, że zdrowie nie oznacza wyłącznie braku choroby, lecz również poczucie doznawania szczęścia we wszystkich aspektach życia. Definicja ta podlega krytyce, jako niemożliwa do spełnienia dla każdego przez cały czas. Jednak uświadamia ona, że nawet wówczas gdy masz się dobrze, zaspokojone są wszelkie Twoje potrzeby materialne, znajdujesz się w szczęśliwych relacjach partnerskich i przyjacielskich, lecz brakuje w Twoim życiu zaspokojenia jakiegoś upragnionego elementu i nie jesteś całkowicie szczęściwa(y), to stan taki poczytywany jest za brak dobrostanu i zdrowia. W przypadku wielu ludzi takim brakującym elementem jest niemożność posiadania dziecka.Trochę statystyk
W Polsce nie przeprowadzono dotychczas szczegółowych badań epidemiologicznych dotyczących częstości występowania niepłodności, dlatego określa się ją jedynie szacunkowo. Wiedząc, że w Polsce żyje około 9 milionów kobiet w wieku rozrodczym i że na podobnych obszarach cywilizacyjnych problemy z rozrodem ma 12 – 15% par, czyli co 6. para, to z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, iż w naszym kraju jest ponad milion niepłodnych par (pesymistyczne opracowania szacują, że w Polsce aż 20% par jest niepłodnych). Ze względu na faktu dużego zasięgu, niepłodność jest traktowana jako choroba społeczna.Przyczyny niepłodności
Niepłodność może mieć charakter pierwotny lub wtórny. Z niepłodnością pierwotną mamy do czynienia wówczas, gdy nigdy nie udało Ci się zajść w ciążę, natomiast o niepłodności wtórnej mówimy wówczas, gdy udało Ci się zajść w ciążę w przeszłości (choć mogło nawet dojść do poronienia bądź do szczęśliwego rozwiązania). Przyczyny niepłodności są bardzo zróżnicowane i nie zawsze łatwe do jednoznacznego rozpoznania.Wiadomo doskonale, jak dochodzi do ciąży, natomiast znacznie trudniej odpowiedzieć na pytanie, dlaczego dana kobieta nie może zajść w ciążę. Szacuje się, że za 35% niepłodności odpowiada partnerka i za tyle samo, z trendem wzrostowym, partner, że u 10% niepłodnych par nieprawidłowości diagnozuje się u obojga partnerów i wreszcie, że u około 20% nie można znaleźć żadnej jednoznacznej przyczyny. Mówimy wówczas o niepłodności idiopatycznej (o niewyjaśnionej etiologii).
Najczęstszymi przyczynami niepłodności są zmniejszona liczba plemników oraz ich nieprawidłowa ruchomość i niewłaściwa budowa, zaburzenia funkcji jajników i patologie jajowodów, a także inne czynniki (np. czynnik maciczny, szyjkowy itp.).
Czynniki środowiskowe a niepłodność u kobiet
Podkreśla się czytelne trendy populacyjne dotyczące płodności i rozrodu. Kobiety później podejmują dziś decyzję o ciąży i porodzie. Coraz częstszy jest taki model życia kobiety, w którym ona najpierw studiuje, doskonali swoje umiejętności, robi karierę zawodową, organizuje życie prywatne i zwiedza świat, a dopiero potem pragnie zostać matką. Może się wtedy okazać, że kobieta jest już w pierwszej fazie przekwitania, która manifestuje się przede wszystkim malejącą zdolnością do rozrodu. Nie bez wpływu na płodność jest coraz częstsze zjawisko palenia papierosów. I choć nie można traktować palenia jako metody antykoncepcyjnej, to ograniczenie zdolności rozrodczych jest ewidentne.Czynniki środowiskowe a niepłodność u mężczyzn
U mężczyzn wpływ czynników środowiskowych na funkcję nabłonka plemnikotwórczego jest bardziej wyraźny. Funkcję tę upośledzają czynniki: chemiczne (między innymi ropa naftowa i jej pochodne, lakiery, gazy spawalnicze, pestycydy stosowane przy opryskach), fizyczne (praca w zasięgu silnych pól elektromagnetycznych i radiolokacyjnych, wysokie temperatury), a także np. noszenie obcisłych spodni z wciskaniem jąder do kanałów pachwinowych. Bardzo wyraźnie obrazuje to zmieniająca się liczba plemników na przestrzeni lat. I tak w 1940 roku w 1 ml nasienia średnio znajdowało się około 113 milionów plemników, zaś obecnie jest to zaledwie około 60 mln plemników.Piśmiennictwo
G. Bręborowicz. Położnictwo i ginekologia. PZWL, Warszawa 2008, t. 2.
P. Kaye. Płodność, niepłodność, bezpłodność. PZWL, Warszawa 2007
