Jesteś tutaj:

Mniej znane metody antykoncepcji hormonalnej

Mówiąc o antykoncepcji hormonalnej najczęściej mamy na myśli tabletki antykoncepcyjne, rzadziej tabletki po stosunku. Nie można zapominać, że istnieje jeszcze, co najmniej kilka innych sposobów zapobiegania ciąży, z zastosowaniem terapii hormonalnej.

Mniej znane metody antykoncepcji hormonalnej

Zdjęcie: ParentingPatch

Mówiąc o antykoncepcji hormonalnej najczęściej mamy na myśli tabletki antykoncepcyjne, rzadziej tabletki po stosunku. Nie można zapominać, że istnieje jeszcze, co najmniej kilka innych sposobów zapobiegania ciąży z zastosowaniem terapii hormonalnej.

Antykoncepcja postkoitalna

Inaczej określana mianem antykoncepcji doraźnej, lub antykoncepcji po stosunku. Główną cechą odróżniającą antykoncepcję postkoitalną od innych metod antykoncepcji jest czas jej zastosowania. Jak sama nazwa wskazuję, tę formę antykoncepcji stosuje się po odbytym stosunku płciowym. Równocześnie należy zaznaczyć, iż nie jest to rodzaj zapobiegania ciąży, który może być stosowany w sposób ciągły. Przyjmowanie tabletki postkoitalnej powinno się ograniczać (nie częściej niż 1 w tygodniu, a zaleca się jak najrzadziej), ze względu na liczne działania niepożądane.

Tabletka postkoitalna zawiera w swoim składzie lewonogestrel, charakteryzujący się złożonym mechanizmem działania. Jeżeli kobieta przyjmując tabletkę, znajduje się w fazie przedowulacyjnej (przed uwolnieniem komórki jajowej z jajnika) wówczas dochodzi do zablokowania owulacji i zmiany konsystencji śluzu na nieprzepuszczalny dla plemników. Jeżeli natomiast u kobiety nastąpiła już owulacja (faza poowulacyjna), wówczas mechanizm działania tabletki postkoitalnej polega na zmianie stężenia hormonu regulującego cykl miesięczny (LH) oraz czasu trwania fazy lutealnej, w wyniku czego zagnieżdżenie zarodka (zapłodnionej komórki jajowej) jest utrudnione.

Tabletkę postkoitalną należy przyjąć nie później niż 72 godziny po odbytym bez zabezpieczenia stosunku.

Dlaczego ustalono taki czas? Odpowiedź kryje się w mechanizmie zapłodnienia. W momencie opuszczenia jajnika, komórka jajowa wędruje jajowodem w kierunku macicy i wówczas jest zdolna do połączenia z plemnikiem. Czas tej wędrówki to około 72 godzin. Po tym czasie, jeżeli doszło do zapłodnienia, zarodek może zagnieździć się w ścianie macicy. Przyjmując zatem za ostateczny termin 72 godziny, mamy możliwość powstrzymania implantacji, co wynika z wspomnianego wyżej mechanizmu działania lewonogestrelu.

Dopochwowa antykoncepcja estrogenowo – progestagenowa

Ta metoda antykoncepcji zakłada, że pacjentka umieszcza w pochwie pierścień (który jest elastyczny, miękki, przeźroczysty) i nosi go przez trzy tygodnie. Następnie usuwa pierścień i przez kolejny tydzień nie zakłada nowego. Tym sposobem zapewnia się możliwość wystąpienia krwawienia. Dopuszcza się także stosowanie pierścieni w sposób ciągły. Mechanizm działania pierścienia polega na stałym uwalnianiu hormonów (stężenie pozostaje na stałym poziomie przez 35 dni). Nie rzadko jednak pacjentki odstawiają ten sposób antykoncepcji, przede wszystkim ze względu na dyskomfort w pochwie, wypadanie pierścienia, czy trudności w trakcie współżycia.


Plastry antykoncepcyjne

W ostatnich latach w Polsce zyskały dużą popularność. Być może ze względu na fakt łatwego ich zastosowania oraz brak konieczności codziennego pamiętania o tabletce antykoncepcyjnej. Plaster umieszcza się na skórze raz w tygodniu (zawsze w ten sam dzień tygodnia, ale nie koniecznie o tej samej godzinie), przez trzy tygodnie. Następnie zapewnia się tygodniową przerwę. Ze względu na fakt, że kolejnego plastra nie powinno się umieszczać w tym samym miejscu, w którym znajdował się poprzedni, wyznaczono kilka miejsc, na które w sposób naprzemienny można przyklejać plaster. Są to: podbrzusze, górna ale zewnętrzna powierzchnia ramienia, pośladki, górna część tułowie.

Nie wolno natomiast przyklejać plastra na piersi!

Implanty antykoncepcyjne

Implanty podskórne stanowią dogodną formę antykoncepcji dla kobiet aktywnych seksualnie, oczekujących długotrwałej ochrony antykoncepcyjnej. Efekt działania implantu rozpoczyna się już po 8 godzinach od jego umiejscowienia pod skórą i utrzymuje się do trzech lat. Mechanizm działania wynika z właściwości uwalnianych z implantu hormonów - progestagen hamuje jajeczkowanie (owulację) i powoduje zagęszczenie śluzu szyjkowego. Dodatkowo hamuje dojrzewanie endometrium (błony śluzowej macicy).

Iniekcje

Metoda ta polega na podawaniu podskórnie lub domięśniowo preparatu antykoncepcyjnego co jeden, dwa lub trzy miesiące. Mechanizm działania polega na zagęszczaniu śluzu szyjkowego oraz wprowadzeniu zmian w obrębie endometrium (błony śluzowej macicy). Równocześnie hamowane jest jajeczkowanie. Skuteczność tej metody antykoncepcji zależy od dnia cyklu, w którym lek zostanie wstrzyknięty (iniekcję należy wykonać w ciągu pierwszych pięciu dni cyklu miesięcznego).

Wewnątrzmaciczne wkładki antykoncepcyjne

Istnieje kilka rodzajów wkładek wewnątrzmacicznych:

• wkładki obojętne

zawierające miedź

uwalniające hormon

Mechanizm każdej z nich jest nieco odmienny. Działanie antykoncepcyjne wkładek pozbawionych hormonu polega na wywołaniu jałowego stanu zapalnego, jako reakcji macicy na obecność ciała obcego. Jałowa reakcja zapalna skutkuje miejscowym uszkodzeniem tkanek, powodującym równocześnie działanie plemnikobójcze.

Wkładki uwalniające miedź powodują zwiększoną produkcję komórek stanu zapalnego (prostaglandyn) i cząsteczek działających destrukcyjnie na komórki.

Wkładka zawierająca hormon, dodatkowo powoduje zagęszczenie śluzu szyjkowego i zmiany w obrębie endometrium (błony śluzowej macicy).

Skuteczność powyższych metod antykoncepcji

O skuteczności danej metody antykoncepcji informuje wartość współczynnika Pearla. Współczynnik Pearla informuje ile kobiet spośród 100 stosujących przez jeden rok daną metodę antykoncepcji zaszło w ciążę. Im wartość współczynnika jest niższa tym skuteczność danej metody jest lepsza.

Wartości współczynnika Pearla dla poszczególnych metod antykoncepcji:

• antykoncepcja postkoitalna: 0,4 – 2,4

• dopochwowa antykoncepcja: 0,25 – 1,75

• plastry: 0,9

• iniekcje hormonalne: 0,3

• wkładki wewnątrzmaciczne: 0,1

Pigułki antykoncepcyjne dla mężczyzn?

Obecnie coraz bardziej prawdopodobne wydaje się stworzenie antykoncepcji hormonalnej skierowanej dla panów. Celem wyprodukowanych preparatów antykoncepcyjnych ma być zahamowanie produkcji plemników na określony czas (miesiąc, lub kilka miesięcy). Forma jaką sugerują badacze jest podobna jak w przypadku form antykoncepcji hormonalnej dla kobiet – tabletki oraz iniekcje. Oczywiście stosowane hormony nie koniecznie będą jednakowe. W przypadku mężczyzn innowacją było zastosowanie niskich dawek testosteronu w formie iniekcji. Efektem było pozbawienie nasienia plemników (co jest równoznaczne z brakiem możliwości zapłodnienia komórki jajowej), przy równoczesnym zachowaniu libido (zachowaniem popędu seksualnego). Kolejną proponowaną metodą antykoncepcji dla mężczyzn są tabletki zawierające lewonogestrel w połączeniu z iniekcjami, w skład których wchodziłby testosteron.



Wprowadzenie antykoncepcji hormonalnej dla pacjentów płci męskiej jest ogromnym wyzwaniem. Należy nie tylko zadbać o bezpieczeństwo stosowania nowych leków, ale również uwzględnić kwestię męskości, popędu seksualnego, dogodności w stosowaniu i możliwości powrotu do płodności.

mgr farm. Kinga Dziwisz
Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także