Kilka słów o testach owulacyjnych
Można je stosować, jako metodę ułatwiającą zaplanowanie poczęcia, szczególnie u kobiet mających problemy z zajściem w ciąże. Pomagają wyznaczyć dni płodne u kobiety z 2-3 dniowym wyprzedzeniem, co umożliwia podjęcie stosunku płciowego w terminie wielokrotnie zwiększającym prawdopodobieństwo poczęcia.
Polecane szczególnie kobietom, u których długość, a zatem i przebieg cyklu nie są jednakowe każdego miesiąca, co może wystąpić w wyniku przebytych infekcji, narażenia na intensywne emocje, stres, po zakończeniu stosowania hormonalnej antykoncepcji, tzw. antykoncepcji "po stosunku", otyłości lub zbyt niskiej masy ciała.
Długotrwała (powyżej 6 miesięcy) niemożność zajścia w ciąże może być efektem schorzenia i w takim wypadku należy zgłosić się na wizytę u lekarza ginekologa.
Wyznaczenie dni płodnych poprzez obserwację śluzu, czy też pomiary temperatury jest metodą żmudną, wymagającą systematyczności, wprawy, a rezultaty takiego postępowania nie zawsze dają jednoznaczne wyniki. Zastosowanie testów owulacyjnych w szybki i jednoznaczny sposób umożliwia ustalenie czasu owulacji.
Test przydatny jest także, jako forma naturalnej antykoncepcji, jednak należy pamiętać, iż nie zapobiega całkowicie przed możliwym zapłodnieniem, ponieważ okres przeżycia plemników w drogach rodnych kobiety wynosi najczęściej do 72 godzin.
Przebieg cyklu miesięcznego
Cykl miesięczny kobiety wynosi przeważnie 28 dni. W tym czasie w organizmie zachodzi szereg zmian regulowanych hormonalnie przez czynność gruczołów wewnątrzwydzielniczych takich jak przedni płat przysadki, jajniki. Przebieg tych procesów możemy obserwować na podstawie zarówno zmian poziomu hormonów, jak i innych wtórnych zmian ogólnoustrojowych.
Pewnym sposobem wyznaczenia okresu płodnego kobiety jest wyznaczenie terminu owulacji (uwolnienia dojrzałej komórki jajowej z jajnika). Proces ten poprzedzony jest nagłym wzrostem stężenia hormonu luteinizującego (LH) w moczu, co ma miejsce na 24-48 godzin przed owulacją. Samą owulację rozpoznać możemy po nagłym wzroście temperatury ciała, mierzonej w pochwie, systematycznie, w godzinach porannych . Po uwolnieniu z jajnika komórka jajowa zdolna jest do zapłodnienia przez okres do 24 godzin.
Rodzaje testów owulacyjnych
TEST PASKOWY - zaletami są: łatwość wykonania, przystępna cena. W czystym suchym pojemniku (nie jest on dołączony do zestawu, można skorzystać z niejałowego pojemnika na mocz lub plastikowego kubeczka jednorazowego użytku) umieszczamy mocz, a następnie zanurzamy w nim test (w formie paska) do zaznaczonego linią poziomu. Rezultat odczytujemy po kilku minutach. Problemem przy stosowaniu jest możliwość zabrudzenia moczem testu powyżej zaznaczonej linii, na obszarze odczytu wyniku.
TEST STRUMIENIOWY - zaletami testu są: łatwiejsze wykonanie od testu paskowego, przy jednocześnie nieznacznie wyższej cenie oraz obecność plastikowego zabezpieczenia na teście, co utrudnia jego przypadkowe zamoczenie podczas stosowania. Test w formie obudowanego plastikową nakładką paska umieszczamy na kilka sekund w strumieniu moczu, jednak tak, aby nie zanieczyścić okienka, w którym pojawić ma się wynik testu. Test można także wykonać tak jak test paskowy, zanurzając w pojemniku z moczem. Rezultat odczytujemy po kilku minutach.
TEST KASETKOWY - najtrudniejszy w wykonaniu, cena najwyższa. Problem w wykonaniu może stanowić właściwe naniesienie próbki moczu pobranej uprzednio do czystego, suchego pojemnika (zazwyczaj jest on dołączony do zestawu, można także skorzystać z niejałowego pojemnika na mocz lub plastikowego kubeczka jednorazowego użytku) na płytkę zawierającą test. Naniesienie moczu na wyznaczony obszar następuje przy użyciu pipety dołączonej do zestawu. Wynik odczytujemy po kilku minutach.
Dostępne są również testy, których wyniki odczytujemy na specjalnym monitorze. Do zestawu dokupujemy jednorazowe płytki, które zadaje się moczem. Urządzenie umożliwia zapis, przetwarzanie oraz interpretacje wyników uzyskanych przez okres kilku miesięcy. Pozwala na ustalenie przebiegu cykli.
Jak stosować testy owulacyjne
Stosowanie testów owulacyjnych pozwala w szybki, prosty i wiarygodny sposób określić dni płodne cyklu menstruacyjnego kobiety, może stanowić składową naturalnej metody antykoncepcji.
Przed przystąpieniem do wykonania testu należy zaznajomić się z treścią ulotki dołączonej do opakowania i stosować się do zaleceń producenta odnośnie przeprowadzenia próby.
Pojedynczy test przeznaczony jest do jednokrotnego użytku. W zależności od rodzaju testu należy umieścić go bezpośrednio w strumieniu moczu (test strumieniowy), zanurzyć w pojemniku z moczem (test paskowy) lub nanieść mocz za pomocą pipety (test płytkowy).
Próbę należy przeprowadzać na dwa dni przed przewidywaną połową cyklu, zalecany czas to godziny od 10 do 20. Nie należy korzystać z pierwszego porannego moczu, gdyż może to prowadzić do uzyskania fałszywie pozytywnego wyniku. Jako rozpoczęcie cyklu należy przyjąć dzień, w którym wystąpiło krwawienie. W przypadku nieregularnych menstruacji za przewidywaną połowę cyklu zalecane jest przyjęcie dnia odpowiadającego połowie najkrótszego z zaobserwowanych w przeciągu roku cykli.
Przykład:
cykl 28 dniowy - testy rozpoczynamy 12 dnia cyklu
cykl 30 dniowy - testy rozpoczynamy 13 dnia cyklu
cykl 30 dniowy - testy rozpoczynamy 13 dnia cyklu
W razie uzyskania negatywnego wyniku, próby należy przeprowadzać przez kolejne dni o tej samej porze, aż do uzyskania próby dodatniej oznaczającej rozpoczęcie okresu płodnego.
Przeciwwskazane jest spożywanie dużej ilości płynów na 2 godziny przed planowanym przeprowadzeniem testu, ponieważ otrzymany wynik może zostać zafałszowany w wyniku nadmiernego rozcieńczenia moczu.
Interpretacja wyniku testów
Otrzymanie pozytywnego wyniku testu (wyraźny wzrost stężenia LH w moczu) oznacza wysokie prawdopodobieństwo poczęcia w wyniku podjęcia współżycia w przeciągu 24-48 godzin.
Zazwyczaj na płytce znajdują się dwa obszary (kontrolny oraz testowy), na których odczytujemy wynik testu. Wyniki testu można uznać za wiarygodne jedynie, jeżeli na obszarze kontrolnym zaobserwujemy pojawienie się barwnego paska. Pojawienie się na obszarze testowym paska o barwie równej lub intensywniejszej niż pasek kontrolny oznacza wynik pozytywny. Dopuszczalne jest pojawienie się zabarwienia tła płytki, nie dyskwalifikuje to poprawności wykonanego badania.
Wynik uznaje się za wiarygodny jedynie, gdy interpretacji wyników dokonano po zalecanym czasie odczytu (zazwyczaj 5 minut), czas ten nie powinien być skracany, ani wydłużany. Obserwacja zabarwienia po czasie 10 minut wskazująca na pozytywny wynik testu, jest w rzeczywistości fałszywa, powinna być przyjęta za próbę negatywną.
Wiarygodność testów owulacyjnych
Wiarygodność dostępnych na rynku testów waha się w granicach 94-99%.
Uzyskany wynik można jednak uznać za prawdziwy jedynie po prawidłowym, zgodnym z zaleceniami producenta wykonaniu testu. Czułość metody wynosi zazwyczaj powyżej 25 mIU/ml.
Wynik testu może być zafałszowany w wyniku jego nieprawidłowego wykonania (zabrudzenie płytki przed wykonaniem próby jak i w czasie jej trwania, zalanie moczem zbyt dużej powierzchni lub położenie testu na wilgotnej powierzchni w trakcie oczekiwania, odczyt wyniku po niewłaściwym czasie, nadmierne spożycie płynów tuż przed wykonaniem testu, zbyt długa ekspozycja testu na mocz) oraz na skutek przyjmowania leków hormonalnych, ciąży, karmienia piersią, przy zespole policystycznych jajników. Spożycie alkoholu nie wpływa na otrzymany rezultat badania.
