Zdjęcie: Trace Meek
Dna moczanowa jest chorobą atakującą stawy. Charakteryzuje się występowaniem napadowego silnego bólu stawów, wraz z ich obrzmieniem. Ostre zapalenie stawów w przebiegu dny częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet. U mężczyzn po raz pierwszy napad bólu występuje zazwyczaj po 40-50 roku życia, kobiety zwykle chorują po menopauzie. Według danych statystycznych choruje od 5 do 28 na 1000 mężczyzn oraz od 1 do 6 na 1000 kobiet.Dna moczanowa - inaczej skaza moczanowa, artretyzm
Dna moczanowa to choroba metaboliczna, dotyczącą przemian kwasu moczowego. Kwas moczowy jest pochodną zasad purynowych. Są to związki będące cegiełkami, budującymi nasz materiał genetyczny - DNA. W naszym organizmie codziennie giną miliony komórek, w miejsce których powstają nowe. Tkanki mają zdolność do ciągłej odnowy. Stare, "zużyte komórki" stają się źródłem kwasu moczowego, ponieważ DNA znajdujące się w ich wnętrzu, jest rozkładany kolejno m.in. na zasady purynowe, które następnie na drodze wielu przemian chemicznych przekształcane są w kwas moczowy.
Ponadto człowiek jest zdolny do wewnątrzustrojowej syntezy, wcześniej wspomnianych już zasad purynowych. Są one potrzebne do budowy DNA dla nieustannie odnawiających się komórek w naszych tkankach. Jednak te niewykorzystane, wyprodukowane w nadmiarze, wchodzą bezpośrednio w szlak wielu przemian chemicznych, na drodze których przekształcane są w kwas moczowy.
Musimy sobie zdać sprawę, że spożywając mięso, również dostarczamy naszemu organizmowi znacznych ilości materiału genetycznego, pochodzącego od zwierząt. DNA zwierzęce nie różni się pod względem budowy od ludzkiego. Zatem powyżej opisany schemat rozkładu kwasów nukleinowych powtarza się, prowadząc do uwolnienia znacznych ilości kwasu moczowego.
Jak zatem nasz ustrój radzi sobie z tak znaczna ilością kwasu moczowego?
Około 75 procent kwasu moczowego jest wydalane przez nerki z moczem (średnio 500 mg kwasu moczowego w ciągu doby). Natomiast pozostałe 25 procent przechodzi do przewodu pokarmowego i jest rozkładane przez bakterie jelitowe.Dlaczego napady dny moczanowej są tak bolesne?
Bolesność stawów w dnie moczanowej jest związana, z odkładaniem się dużych ilości kryształów kwasu moczowego. Jak już zostało wspomniane wcześniej kwas moczowy jest głównie usuwany z organizmu przez nerki. Jeśli jednak w krwioobiegu znajduje się duża ilość tego kwasu (stan określany mianem hiperurykemią), zaczyna on odkładać się w stawach w postaci ostrych kryształów, wywołując silny stan zapalny, obrzęk, a co za tym wszystkim idzie, dość znaczną bolesność.Ataki bólu często pojawiają się nagle, w środku nocy. Choroba najczęściej atakuje duży palec u nogi, ta postać dny określana jest jako podagra. Rzadziej zdarza się zajęcie, przez kryształy kwasu moczowego innych stawów np.: któregoś ze stawów ręki (chiragra), stawu kolanowego (gonagra) lub stawu barkowego (omagra).
Bardzo duże znaczenie w przypadku dny moczanowej odgrywa diagnostyka
W przypadku przewlekłych bólów stawów, koniecznie należy zasięgnąć porady lekarza. Rozpoznanie opiera się na wynikach badań laboratoryjnych krwi i moczu, często obserwowane jest zwiększone stężenie kwasu moczowego, jednak nie we wszystkich przypadkach! Zgodnie z normami laboratoryjnymi, stężenie kwasu moczowego we krwi osób zdrowych wynosi 150-475 ?mol/l (2,5-8 mg/dl).Dlatego ważnym etapem w diagnostyce dny moczanowej jest wykonanie prześwietlenia stawów lub pobranie próbki płynu maziowego otaczającego stawy, by rzeczywiście stwierdzić czy chorobą, która nas dotknęła jest dna moczanowa.
Walka z dną moczanową
Artretyzm jest chorobą ściśle związaną z dietą. Jeżeli jej przebieg jest łagodny (o czym poinformuje nas lekarz prowadzący), można ją wyleczyć za pomocą zmiany nawyków żywieniowych.1. Wyeliminujmy z naszej diety produkty bogate w zasady purynowe
o których wspomniano powyżej, wiemy że są one przekształcane w naszym organizmie do kwasu moczowego. Dlatego unikajmy następujących produktów:Należy unikać spożywania alkoholu, ponieważ utrudnia on wydalanie kwasu moczowego przez nerki, ponadto może przyczynić się do wystąpienia napadu.
2. Włączmy w naszą dietę:
Środki ziołowe:
- Winorośl właściwa i Borówka amerykańska - zawierają silne przeciwutleniacze, zwane procyjanidami, które neutralizują wolne rodniki w stawach i działają jak naturalne środki przeciwzapalne. Dostępne preparaty: BLUE BERRY.
- Kurkuma długa (inaczej ostryż długi) - główny składnik to kurkumina, mająca właściwości przeciwutleniające oraz przeciwzapalne, ponadto łagodzi sztywność i ból towarzyszący dnie moczanowej. Dostępne preparaty: LYCOPOM, ANTIOXIDANTS, TUMERIN.
- Czarci pazur - od stuleci stosowany jako naturalny środek przeciwzapalny oraz przeciwbólowy, zapobiega gromadzeniu się kwasu moczowego! Dostępne preparaty: ARTROBON, REUMAPHYT, REUMAHERBS, CZARCI PAZUR ŻEL lub MAŚĆ.
Suplementy diety:
- Kwas foliowy - zmniejsza ilość powstającego w naszym organizmie kwasu moczowego. Dostępne produkty: SOLGAR KWAS FOLIOWY, KWAS FOLIOWY VITA, BIO-KWAS FOLIOWY.
UWAGA! Podczas samodzielnej suplementacji nie należy przekraczać dawki: 1 tabletka na dobę, ponieważ może to prowadzić paradoksalnie do niedokrwistości lub do zwiększenia podatności naszego organizmu na zakażenia bakteryjne!
- Kwas alfa-liponowy - silne działanie przeciwzapalne, hamujące obrzęk i bolesność stawów. Dostępne produkty: SOLGAR KWAS ALFA LIPONOWY, LIPONEX, ALANERV.
- Kwasy tłuszczowe omega-3 oraz omega-6 - występują w oleju rybim, oleju z nasion lnu lub wiesiołka. Wykazują silne działanie przeciwzapalne, hamujące obrzęk i bolesność stawów. Dostępne produkty: OEPAROL, OMEGA FORTE, OMEGA ARTRE, SOLGAR OMEGA.
- Bromelina - enzym pochodzący z ananasa jest skutecznym środkiem przeciwzapalnym. Dostępne preparaty: MOBIZYM, VITACOM BROMELAINA, ENZYVIT.
3. Które leki mogą przyczynić się do wystąpienia ataku dny moczanowej?
Leki moczopędne przyjmowane w związku z istniejącym nadciśnieniem tętniczym. Wspomagają usuwanie płynów z organizmu, obniżając tym samym ciśnienie krwi, ale ich działaniem niepożądanym jest zatrzymywanie kwasu moczowego w organizmie.
Niacyna i kwas nikotynowy - często zapisywane przy podwyższonym stężeniu cholesterolu we krwi, mogą prowadzić do hamowania wydalania przez nerki kwasu moczowego. W przypadku stosowania powyżej opisanych leków i zaobserwowania u siebie nadmiernej oraz długotrwałej bolesności stawów, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza prowadzącego!
4. Co robić w przypadku napady dny moczanowej?
Pod żadnym pozorem nie sięgaj po ASPIRYNĘ, ponieważ hamuje ona wydalanie kwasu moczowego przez nerki, co dodatkowo nasila objawy napadu. Lepszym rozwiązaniem jest ibuprofen (dostępne preparaty: IBUPROM, IBUFEN, IBUM), ponieważ nie wpływa on na stężenie kwasu moczowego we krwi. Dodatkowo możemy sięgnąć po zimne okłady.Jak zatem widzimy istnieje wiele sposobów, ażeby ustrzec się dny moczanowej lub zmniejszyć częstość i siłę występowania jej napadów. Warto zatem zastanowić się nad zmianą swojego codziennego menu oraz możliwością suplementacji diety w składniki hamujące rozwój choroby lub jej postęp. Nie leczona prowadzi do: uszkodzenia nerek, ubytków kostnych oraz w ostateczności do "przebijania się" skupisk kryształów kwasu moczowego tzw. guzków dnawych, przez skórę.
Anna Machura
Konsultacja: mgr farm. Aleksandra Uruszczak
