Jesteś tutaj:

Czym jest oporność bakterii?

Narastającym problemem współczesnego leczenia zakażeń bakteryjnych jest brak oczekiwanej skuteczności antybiotykoterapii. Zjawisko to, określane jest mianem oporności bakterii może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia chorego.

Czym jest oporność bakterii?

Oporność bakterii oznacza wytworzenie przez bakterie własnego mechanizmu obronnego na stosowany antybiotyk i objawia się brakiem skuteczności leczenia, mimo prawidłowo stosowanej antybiotykoterapii.

Brak wrażliwości bakterii na włączony do terapii lek może skutkować wystąpieniem bardziej uporczywych objawów, znacznego pogorszenia się samopoczucia oraz dalszego rozwoju infekcji, mogącego prowadzić do wystąpienia niebezpiecznych powikłań.

Jakie są mechanizmy powstawania oporności bakterii na działanie antybiotyków?

Bakterie chcąc za wszelką cenę przeżyć i namnażać się w organizmie chorego, potrafią wykształcić mechanizmy oporności, minimalizujące bakteriobójcze lub bakteriostatyczne działanie antybiotyków.

Istnieją cztery podstawowe mechanizmy oporności bakterii:

  • hydroliza enzymatyczna cząsteczki antybiotyku - drobnoustroje wytwarzając odpowiednie enzymy (np. ?-laktamazy) powodują hydrolizę leku i osłabienie lub zahamowanie jego działania;
  • enzymatyczna modyfikacja cząsteczki antybiotyku - enzymy produkowane przez bakterie zmieniają strukturę chemiczną antybiotyku i zmniejszają jego skuteczność antybakteryjną;
  • tzw. efflux -mechanizm oporności, polegający na aktywnym usuwaniu antybiotyku z komórki bakteryjnej, przy pomocy wyspecjalizowanych pomp,
  • reakcja by-pass - drobnoustroje wytwarzają alternatywny szlak metaboliczny, umożliwiający im przeżycie, mimo stosowanego antybiotyku.
Niebezpiecznym zjawiskiem jest możliwość przekazywania sobie przez bakterie nawzajem informacji genetycznej, zakodowanej w tzw. plazmidach, nadającej drobnoustrojom umiejętność wykształcenia mechanizmów oporności. Przekazywanie (transfer) genów ma w praktyce nieograniczony zasięg, zachodzi między różnymi szczepami bakterii, prowadząc do wytworzenia u drobnoustrojów nawet oporności wielolekowej.

Jakie są przyczyny oporności?

Przyczyn antybiotykooporności jest wiele. Należy je upatrywać przede wszystkich po stronie pacjentów, jednak niewłaściwe decyzje podejmują również lekarze, nie rzadko działając pod presją osoby chorej.

1.Częste stosowanie antybiotyków.

Powszechnym zjawiskiem jest przede wszystkim nadmierne przyjmowanie antybiotyków, przepisywanych przez lekarza bez uzasadnionych wskazań, często pod presją pacjenta, który nalega na wystawienie recepty na konkretny antybiotyk

2.Przyjmowanie niewłaściwego leku na daną chorobę.

Brak dokładnego wywiadu lekarskiego, brak właściwej diagnozy często skutkują wprowadzeniem niewłaściwej terapii farmakologicznej.

Należy pamiętać, że antybiotyki leczą choroby o podłożu bakteryjnym, a stosowane nieprawidłowo - w celu leczenia infekcji wirusowej - nie poprawiają stanu zdrowia chorego.

Nieleczona odpowiednio choroba, z dnia na dzień może wywoływać silniejsze objawy i powodować pogorszenie stanu zdrowia.

Długoterminowe skutki przyjmowania niewłaściwego leku - antybiotyku to przede wszystkim ryzyko braku skuteczności antybiotykoterapii w przyszłości, kiedy zaistnieje konieczność jej zastosowania w celu wyleczenia infekcji bakteryjnej.

3.Zbyt krótko prowadzona antybiotykoterapia.

Do powstania oporności bakterii na stosowany antybiotyk może przyczynić się również nieprzestrzeganie przez pacjenta zaleceń lekarza i przerwanie terapii na własną rękę - po ustąpieniu najbardziej uporczywych objawów.

Zbyt wczesne odstawienie leku może skutkować niepowodzeniem antybiotykoterapii, gdyż bakterie obecne w organizmie mają szansę nadal się rozwijać i wytwarzać mechanizmy oporności.

4.Za małe dawki antybiotyku.

Podobny negatywny efekt występuje podczas leczenia chorego zbyt małymi dawkami antybiotyków, co uniemożliwia osiągnięcie odpowiedniego stężenia terapeutycznego leku we krwi, niezbędnego do eliminacji drobnoustrojów chorobotwórczych. W konsekwencji bakterie nadal mogą się namnażać i wykształcać mechanizmy oporności na stosowane antybiotyki.

Jak można uchronić się przed opornością bakterii na działanie antybiotyków?

Oporność bakterii na działanie antybiotyków skutkuje przede wszystkim brakiem wyleczenia choroby bakteryjnej. Chcąc zapobiec temu niekorzystnemu zjawisku należy pamiętać, aby:
  • nie stosować antybiotyku na własną rękę, bez konsultacji z lekarzem; przyjmowanie niewłaściwego leku lub brak wskazań do stosowania danego preparatu sprzyjają wystąpieniu oporności bakterii na podawany lek,
  • udzielać dokładnego wywiadu lekarzowi, co ułatwi postawienie prawidłowej diagnozy oraz wprowadzenie właściwego leczenia,
  • nie domagać się przepisania antybiotyku w przypadku, gdy lekarz prowadzący nie uważa tego za konieczne; nie wszystkie infekcje leczone są antybiotykami,
  • stosować leki tak długo, jak zalecił lekarz, nie przerywać leczenia po ustąpieniu uporczywych objawów.

Kiedy należy zasięgnąć porady lekarza?

Jeśli pomimo prawidłowo stosowanej antybiotykoterapii, po 2-3 dniach objawy choroby zamiast ustępować, nadal narastają, należy poinformować lekarza o braku skuteczności leczenia.

Warto zdawać sobie sprawę, że antybiotyki pomimo swojej wysokiej skuteczności leczenia infekcji bakteryjnych, nie są jednocześnie obojętne dla organizmu, a ich niewłaściwe lub niepotrzebne stosowanie może przynieść więcej szkody, niż pożytku.

Małgorzata Kruk

Konsultacja: mgr farm. Aleksandra Uruszczak
Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także