Kręgosłup jest najbardziej obciążony na odcinku pięciu kręgów lędźwiowych. Już prawidłowe stanie "obarcza" odcinek lędźwiowo-krzyżowy ciężarem 100 kilogramów, a siedzenie 140 kg. Najbardziej narażony jest odcinek L4 - L5 tj. między czwartym a piątym kręgiem lędźwiowym i tu najczęściej pojawia się problem.
Rodzaj bólu może wskazywać na źródło problemu
Ból zlokalizowany w jednym miejscu, nasilający się przy dotyku może świadczyć o zmianach zwyrodnieniowych. Ból promieniujący sugeruje, że coś uciska lub drażni wypadnięty dysk lub korzenie nerwowe. Najczęściej ból promieniuje przez pośladek do nogi. Gdy nasila się przy siedzeniu, kaszlu, kichaniu świadczy o dyskopatii. Gdy jest bardziej uciążliwy przy chodzeniu może sugerować problemy z naczyniami krwionośnymi.
Co jest bezpośrednią przyczyną bólu?
Nieprawidłowa postawa ciała czy dźwiganie ciężkich przedmiotów wymusza jeszcze większy nacisk na kręgi i spajające je krążki międzykręgowe. Wspomniane krążki międzykręgowe, zwane również dyskami są bardzo sprężyste. Mają umożliwiać ruchy we wszystkich kierunkach oraz amortyzować wstrząsy. Dyski to chrząstki zbudowane z włóknistego pierścienia, który otacza galaretowate jądro miażdżyste. Przy zbyt dużym nacisku na krążek, jądro wysuwa się z otaczającego go pierścienia i uwypukla. Gdy w pobliżu przebiega nerw, manifestuje się to bólem. Utrzymujący się przewlekle stan przesunięcia jądra nosi nazwę dyskopatii lub choroby dyskowej.
Bezpośrednią przyczyną bólu jest również stan zapalny w obrębie stawu międzykręgowego i wytwarzane w tym miejscu tak zwane mediatory stanu zapalnego.
Bezpośrednią przyczyną bólu jest również stan zapalny w obrębie stawu międzykręgowego i wytwarzane w tym miejscu tak zwane mediatory stanu zapalnego.
Inne choroby, które mogą imitować bóle odcinka lędźwiowo-krzyżowego. to guzy w obrębie kręgosłupa, osteoporoza, choroby reumatologiczne, zmiany naczyniowe, półpasiec, zapalenie trzustki, kolka nerkowa, zapalenie przydatków.
Po jakie leki sięgnąć w razie bólu pleców?
Leki przeciwbólowe
Z leków dostępnych bez recepty można sięgnąć po środki przeciwbólowe doustne z paracetamolem lub tzw. niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ) jak:
Ze stosowaniem NLPZ wiąże się jednak zagrożenie działań niepożądanych głównie ze strony przewodu pokarmowego i nerek. Szczególnie należy unikać ich u osób starszych z nadciśnieniem, przy chorobie wrzodowej.
Paracetamol jest bezpieczniejszy od pozostałych leków przeciwbólowych, ale nie powinny go zażywać osoby nadużywające alkoholu i ze schorzeniami wątroby. Paracetamol łagodzi lekki i umiarkowany ból. Nie wpływa jednak, jak wymienione NLPZ, na przebieg procesu zapalnego, który też często bywa przyczyną bólu.
Leki przeciwbólowe są dostępne w formie doustnej, w postaci czopków oraz preparatów do wcierania w skórę.
Nie należy ich łączyć, gdyż siła działania niewiele się zwiększa, a rośnie ryzyko działań ubocznych.
Gdy ból nie ustępuje pod wpływem środków dostępnych bez recepty, zażywanych w odpowiedniej dawce, lekarz może przepisać leki z grupy opioidów.
Leki rozkurczowe
Ból spowodowany jest często przez nadmierne napięcie mięśni przykręgosłupowych, stąd warto sięgnąć po leki rozkurczowe (np. No-Spa, Vegantalgin H).
Jak dodatkowo złagodzić ból?
Leczenie zimnem lub ciepłem.
We wczesnej fazie leczenia skuteczniejsze są zimne kompresy lub okłady z lodu. Okład przyłożony na 20-30 min., 3-4 razy dziennie zmniejszy natężenie bólu i stan zapalny.
Leczenie ciepłem można przeprowadzić w formie:
- ciepłych okładów, przy użyciu plastrów (np. Fastplast, Kapsiplast, Prel Red, Ketonal Termo, Voltaren Termal)
- maści rozgrzewających (np. Neo-Capsiderm, maść końska rozgrzewająca, Ben-Gay).
Skład preparatów opiera się na głównie na kapsaicynie, mentolu, kamforze, które przez drażnienie skóry i pobudzenia krążenia, wywołują efekt rozgrzewający.
Plastrów nie należy stosować na podrażnioną, uszkodzoną skórę oraz bezpośrednio po urazie, gdyż mogą zwiększyć obrzęk i opuchliznę. Niewskazane są również dla kobiet w ciąży, ze względu na ryzyko nadmiernego przekrwienia narządów miednicy.
Między przyklejeniem kolejnych plastrów najlepiej zachować przerwę 2-3 dni.
Borowina
W dolegliwościach bólowych pochodzenia reumatycznego oraz w rwie kulszowej pomocna bywa borowina. Można stosować ją w formie plastrów borowinowych, maści czy żeli (np. Reumogel).Borowina jest naturalną substancją mineralną pochodzenia roślinnego, bogatą w kwasy huminowe o działaniu przeciwzapalnym. Oprócz zmniejszenia stanu zapalnego, powoduje przekrwienie mięśni, zwiększa w nich przemianę materii i obniża ich napięcie. Osiąga się dzięki temu efekt przeciwbólowy.
Medycyna alternatywna
Do walki z ostrym bólem sugeruje zastosowanie akupunktury, a przy bólu przewlekłym - "nastawianie" kręgosłupa przez kręgarza. Należy jednak podchodzić do tego ostrożnie, gdyż nieumiejętne "prostowanie" grozi mikrozwichnięciami stawów międzykręgowych.
Gdy zaskoczy Cię ból dolnej partii pleców, staraj się zachować aktywność fizyczną i nie leż dłużej w łóżku. Bezruch ma szkodliwy wpływ na tkankę kostną, osłabia mięśnie i pracę serca.
Dlaczego warto skonsultować się z lekarzem?
Nie zwlekaj z wizytą u lekarza jeśli ból nie ustępuje mimo podjętego leczenia, gdy utrzymuje się przez miesiąc czasu lub gdy pojawiają się objawy porażenia mięśni. Często skuteczność leków maleje z czasem trwania dolegliwości.
Podstawa leczenia to prawidłowa diagnoza. Lekarz wybierze dalszy sposób postępowania na podstawie czasu trwania bólu, jego charakteru i skłonności do nawrotów. Ważne jest poznanie czynników, które łagodzą i nasilają ból. Uzupełnieniem badania lekarskiego są badania obrazowe kręgosłupa: zdjęcie radiologiczne oraz dokładniejsza tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. Jako metodę walki z bólem lekarz może zalecić rehabilitację czy fizykoterapię. Konieczna może okazać się wizyta u ortopedy lub neurochirurga.
Oprócz leków przeciwbólowych i rozluźniających mięśnie, lekarz może przepisać leki przeciwdepresyjne oraz leczenie miejscowe wykorzystujące leki sterydowe lub tzw. blokadę. Blokada polega na wstrzyknięciu w okolice stawów lub korzeni nerwowych leku miejscowo znieczulającego.
Oprócz leków przeciwbólowych i rozluźniających mięśnie, lekarz może przepisać leki przeciwdepresyjne oraz leczenie miejscowe wykorzystujące leki sterydowe lub tzw. blokadę. Blokada polega na wstrzyknięciu w okolice stawów lub korzeni nerwowych leku miejscowo znieczulającego.
Leczenie operacyjne podejmuje się przy przewlekłym zespole bólowym o typie rwy, któremu towarzyszy osłabienie siły mięśni i postępujące niedowłady.
mgr farm. Dorota Gruszka
