Jaki ciśnieniomierz wybrać i jak prawidłowo mierzyć ciśnienie?

Regularne pomiary ciśnienia są konieczne u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, pomagają monitorować skuteczność leczenia. U osób zdrowych natomiast kontrola ciśnienia jest ważnym elementem profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych. W trosce o zdrowie warto, zatem mieć w domu ciśnieniomierz. Jak wybrać aparat oraz jak badać ciśnienie by pomiar był łatwy, szybki i precyzyjny?

Czy mieścisz się w normie? - klasyfikacja ciśnienia tętniczego

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą społeczną. Występuje u ok. 29 % osób w Polsce, a tylko u połowy z nich leczenie jest skuteczne.

Kontrolując ciśnienie tętnicze, warto znać obowiązujące normy w tym zakresie by wiedzieć, kiedy szukać pomocy lekarza.

Niektóre ciśnieniomierze posiadają automatyczną funkcję klasyfikacji stopnia nadciśnienia, o czym informują za pomocą odpowiednich symboli graficznych (np. AUND UA-631).

Nadgarstkowy czy naramienny, automatyczny czy półautomatyczny?

Aparaty automatyczne i półautomatyczne dokonują pomiaru ciśnienia metodą oscylometryczną - na podstawie uderzeń fali krwi o ściany naczyń w trakcie jej przepływu, a detekcja poszczególnych tonów odbywa się przy użyciu mikrofonu.

Ciśnieniomierze nadgarstkowe badają ciśnienie na tętnicy promieniowej. Cechują się mniejsza dokładnością i nie są wskazane u osób ze zdiagnozowanym nadciśnieniem. Nie są też polecane osobom starszym szczególnie ze zmianami miażdżycowym w obrębie naczyń może to powodować zaniżenie wyników. Mogą być jednak przydatne dla osób zdrowych szczególnie w młodym wieku oraz w warunkach zmiennych: w pracy czy w podróży.

Dokładniejsze wyniki dają aparaty z mankietem naramiennym i te są zalecane przez lekarzy w celu optymalnej kontroli ciśnienia w domu. Automatyczny ciśnieniomierz jest wygodny szczególnie dla osób starszych. Umożliwia on, po prawidłowym założeniu mankietu, szybki i łatwy pomiar przy użyciu jednego przycisku (aparat sam pompuje, a następnie odprowadza powietrze z mankietu). Aparaty półautomatyczne wymagają samodzielnego napompowania mankietu do odpowiednich wartości. Nowsze urządzenia same sygnalizują, gdy w mankiecie jest zbyt niskie ciśnienie, zapobiega to zafałszowaniu pomiaru. Aparaty automatyczne z zaawansowaną funkcją Intellisence (np. firmy Omron M2, M3, M6) same dobierają prawidłowy ucisk mankietu.

Wyniki - ciśnienie oraz puls - pokazywane są na wyświetlaczu. Istnieje możliwość ich zapisania w pamięci urządzenia (w zależności od modelu i firmy średnio 30-100 pomiarów) uwzględniając datę i godzinę badania. Niektóre modele mają także opcję uśredniania 3 ostatnich pomiarów.

Czy ciśnieniomierz mechaniczny to już przeżytek?

Do ciśnieniomierzy mechanicznych (ręcznych) zaliczamy aparaty: zegarowy i rtęciowy. Pomiar w tych warunkach odbywa się tzw. metodą Korotkowa. Po napompowaniu mankietu, podczas gdy powietrze jest powoli wypuszczane, badający przy pomocy stetoskopu osłuchuje tętno. Z chwilą pojawienia się pierwszego tonu należy odczytać wartości na zegarze lub słupku rtęciowym - jest to wartość ciśnienia skurczowego. Natomiast ostatni słyszalny ton wskazuje na ciśnienie rozkurczowe. Obecnie pomiar ten zalecany jest wyłącznie w gabinetach lekarskich. Subiektywna interpretacja zjawisk akustycznych sprawia, że prawidłowe odczytanie wyników wymaga odpowiedniej wiedzy i doświadczenia. W warunkach domowych lepsze są urządzenia automatyczne i półautomatyczne.

Na co jeszcze zwrócić uwagę przy wyborze ciśnieniomierza?- dodatkowe funkcje

osoby starsze - ważne by ciśnieniomierz był łatwy w obsłudze by miał duży, czytelny wyświetlacz
dodatkowy zasilacz w zestawie eliminuje ciągłą wymieniane baterii
wielkość mankietu, standardowo 12cm x 30-35 cm dla osób dorosłych, większy mankiet dla pacjentów otyłych (12 cm x 40cm), dzieci i osoby bardzo szczupłe -12 cm x 18 cm. Nieprawidłowy dobór mankietu może dawać błąd pomiaru rzędu nawet do 15 mmHg. W większości przypadków element ten można dokupić. Dostępne są także aparaty z mankietem uniwersalnym (Microlife BP A130, Omron M6)
Gwarancja producenta. Na ogól 2-3 lata, ale nawet do 5 lat (firmy Microlife). Niektóre firmy dają dodatkowo gwarancję na mankiet - około roku.
Dla osób niedowidzących - ciśnieniomierze z głosowym komunikatorem pomiarów (w 6 językach w tym także polski - Microlife BP A130)
Skuteczność i niezawodność powinna być potwierdzona badaniami klinicznymi na przykład przez: Amerykańskie Towarzystwo na Rzecz Rozwoju Aparatury Medycznej (ANSI/AAMI), Brytyjskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego (BHS) czy przez Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego (ESH)
Alarm przypominający o pomiarze dla osób zapominalskich lub zapracowanych (Microlife BP A130)

Pomiar ciśnienia a arytmia?

Arytmia serca (nieregularna praca serca) może powodować zakłócenia pomiaru ciśnieniomierzem automatycznym i półautomatycznym. Nowsze aparaty posiadają funkcję wykrywania nieregularnego bicia serca i sygnalizują nieprawidłowy wynik graficznie lub za pomocą dźwięku. Wówczas badanie należy powtórzyć.

Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie?

1. Przed pomiarem należy odpocząć około 3-5 minut najlepiej w cichym, spokojnym pomieszczeniu

2. Pomiaru dokonujemy w pozycji siedzącej z podpartymi plecami. Tylko w wyjątkowych przypadkach np. u osób ciężko chorych lub mających problemy z poruszaniem się i wstawaniem można dokonywać pomiaru na leżąco przy użyciu przystosowanego do tego ciśnieniomierza np. BEUER BM 20

3. Na co najmniej 30 minut wcześniej nie powinno się pić alkoholu i palić papierosów - podnoszą ciśnienie

4. Odczekaj około godziny by zmierzyć ciśnienie po obfitym posiłku w przeciwnym razie wyniki mogą być zaniżone

5. Mankiet zakładamy bezpośrednio na ramię 1,4-2,5 cm od stawu łokciowego, podwijając rękaw bluzki lub swetra warto zwrócić uwagę by dodatkowo nie uciskał on ramienia gdyż może to spowodować zawyżenie wyników

6. Ciśnienie mierzymy na kończynie, na której stwierdziliśmy wyższe wartości ciśnienia. Powinna ona być podparta (np. o blat stołu), rozluźniona, a mankiet znajduje się na wysokości serca. Dłoń ustawiona wewnętrzna stroną ku górze.

7. W przypadku aparatów mechanicznych i półautomatycznych pompujemy powietrze do wartości około 20-30 mmHg powyżej wartości spodziewanej.

8. Podczas pomiaru starajmy się nie rozmawiać i nie ruszać

9. Dokonujemy 2 pomiarów w odstępie czasu nie krótszym niż 2-3 minuty. Tylko bardzo wysokie wartości ciśnienia (III stopień) po jednorazowym pomiarze dają natychmiastowe rozpoznanie i wymagają niezwłocznego leczenia

Czy kawa podnosi ciśnienie?

Kofeina zawarta w kawie i innych napojach energetycznych powoduje chwilowy wzrost ciśnienia, zatem nie należy spożywać tego typu napojów 30 minut przed badaniem.

Niemniej jednak sama kawa nie wywołuje nadciśnienia u osób zdrowych. Wręcz przeciwnie, jest bogata w związki z grupy przeciwutleniaczy (tzw. polifenole), które korzystnie wpływają na elastyczność ścian naczyń i biodostępność substancji ochronnych (np. tlenek azotu). Umiarkowane picie kawy (2 filiżanki dziennie) jest uznawane za ilości bezpieczne przez organizacje prozdrowotne (American Heart Association).

mgr farm. Aneta Kocoł