Zdjęcie: Sarah-Rose
Dziś podstawą leczenia choroby wrzodowej jest wyeliminowanie leżącej u podłoża przyczyny, co oczywiście następuje dopiero po jej ustaleniu przez lekarza. Możliwe jest jednak także leczenie objawowe lekami, które w większości dostępne są bez recepty. Pomocna może być także zmiana stylu życia.Leki zobojętniające kwas
Do leków zobojętniających kwas solny należą preparaty glinu oraz połączenia glinu, wapnia i magnezu. Są one dostępne bez recepty. Stosowanie średnich, bądź dużych dawek tych związków powoduje wygojenie wrzodu skuteczniej niż zażywanie placebo (substancji pozbawionej działania leczniczego) i równie skutecznie, jak leczenie H2-blokerami (patrz dalej).Leki zobojętniające należy przyjmować często, a dawki stosowane na noc mogą działać krótko, ze względu na szybkie opróżnianie żołądka. Ich długotrwałe stosowanie może powodować poważne działania niepożądane (m.in. niewydolność nerek, rozmiękanie kości, czy uszkodzenie mózgu). Z tego powodu nie są to leki I wyboru w leczeniu choroby wrzodowej.
H2-blokery
Do antagonistów receptora H2 dla histaminy dostępnych w Polsce należy ranitydyna oraz famotydyna. Małe dawki tych leków, w małych opakowaniach można zakupić w aptece bez recepty, natomiast dawki większe lub większe opakowania – wyłącznie na receptę. Substancje te stosuje się 2 razy dziennie bądź 1 raz wieczorem, gdyż większość wrzodów najlepiej goi się, gdy zahamowane jest nocne wydzielanie kwasu solnego. Typowe dawki tych leków stosowane przez 4 tygodnie powodują wygojenie 70 – 80% wrzodów.H2-blokery są bardzo bezpieczne i wolne od poważnych działań niepożądanych.
Inhibitory pompy protonowej
Leki te w zasadzie dostępne są na receptę (jedynie najmniejsze dawki niektórych preparatów dostępne są bez recepty). Należą tu takie związki jak omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol, rabeprazol i esomeprazol. Inhibitory pompy protonowej powodują szybkie ustąpienie dolegliwości i szybkie wygojenie wrzodu (szybciej niż H2-blokery). Małe lub średnie dawki powodują wygojenie 80 – 100% wrzodów w trakcie 4-tygodniowej terapii.Leki te działają najlepiej, gdy stosuje się je rano, przez śniadaniem.
Działania niepożądane występują wyjątkowo rzadko, nawet przy długotrwałym stosowaniu, i są niegroźne.Leczenie wspomagające wrzodów
Dieta
Powinniśmy spożywać posiłki regularnie i omijać te potrawy, które nasilają dolegliwości. Staramy się unikać kawy i mocnych alkoholi.Niepalenie papierosów
Dym tytoniowy nie tylko utrudnia gojenie wrzodów, lecz także zwiększa ryzyko nawrotu choroby.Unikanie niektórych leków
Jeśli tylko istnieje taka możliwość, nie powinniśmy stosować niesteroidowych leków przeciwzapalnych, ani sterydów.Leczenie zakażenia H. pylori
Należy leczyć wszystkich zakażonych tą bakterią. Najczęściej stosowanym schematem leczenia jest kombinacja trzech leków: inhibitora pompy protonowej oraz dwóch spośród trzech antybiotyków: klarytromycyny, amoksycyliny i metronidazolu. Wszystkie te leki podaje się dwa razy dziennie przez 7 dni. Skuteczność takiej terapii ocenia się na 90%. Gdy dolegliwości ustąpią, nie ma konieczności oceny skuteczności leczenia. Wyjątek stanowią osoby, u których obserwowało się krwawienie z wrzodu. W razie nieskuteczności terapii stosuje się schemat z czterema lekami.Leczenie operacyjne
Leczenie operacyjne stanowi ostateczność i wykonuje się je, gdy:• leki są nieskuteczne
• wystąpiły powikłania choroby wrzodowej (przedziurawienie, krwotok lub zwężenie w miejscu połączenia żołądka z dwunastnicą)
Lek. Kamil Kowalczyk
Piśmiennictwo:
DiMarino, S. Benjamin. Gastrointestinal disease: an endoscopic approach. Slack Incorporated, Thorafare 2002
Choroby wewnętrzne pod red. A. Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2005, t.1
