Rozwiąż problemy z pęcherzykiem żółciowym

Zdjęcie: KGH

Dokucza Ci często niestrawność? Gdy zjesz coś tłustego, od razu odzywa się ból w nadbrzuszu, męczą Cię wzdęcia i odbijanie? Być może to pęcherzyk żółciowy woła o pomoc.

Pęcherzyk, zwany potocznie woreczkiem żółciowym, to narząd położony tuż obok wątroby. Jego rola polega na zagęszczaniu spływającej z wątroby żółci i regulowaniu jej odpływu do jelita.

Żółć - mieszanka wody, lipidów, w tym cholesterolu oraz kwasów i barwników żółciowych produkowana jest głównie w wątrobie, ale jej magazyn stanowi właśnie pęcherzyk żółciowy. Podczas jedzenia pęcherzyk obkurcza się i uwalnia żółć do dwunastnicy. Z żółcią wydalane są z organizmu nadmierne ilości cholesterolu, kwasów żółciowych, a także leki i trucizny. Co więcej żółć warunkuje prawidłowe trawienie i wchłanianie tłuszczów oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (witaminy A, D, E i K). Zawarte w niej kwasy żółciowe rozbijają tłuszcze na małe cząsteczki (tak zwana emulgacja) i ułatwiają trawienie przez kolejne enzymy.

Opróżnianie pęcherzyka żółciowego sterowane jest na drodze hormonalnej i nerwowej. Gdy któryś z tych mechanizmów zawiedzie pojawia się problem określany nazwą dysfunkcji pęcherzyka żółciowego.

1. Dysfunkcja pęcherzyka żółciowego

Określana jest również jako dyskineza i wiąże się z osłabioną lub nadmierną aktywnością skurczową pęcherzyka żółciowego.

Przyczyna problemu może leżeć w zaburzonym stężeniu hormonów przewodu pokarmowego lub regulacji nerwowej.

Co predysponuje do pojawienia się dyskinezy?

otyłość
cukrzyca
podwyższone stężenie cholesterolu we krwi
zaburzenia emocjonalne i sytuacje stresujące
infekcje pasożytnicze przewodu pokarmowego i stany zapalne jelit
ciąża i okres przekwitania, ze względu na towarzyszące im zmiany hormonalne
błędy dietetyczne - przejadanie się, zbyt duże odstępy między posiłkami

Jak rozpoznać dysfunkcję?

Nieprawidłowo pracujący pęcherzyk manifestuje nawracającymi bólami w prawym nadbrzuszu, które mogą promieniować pod łopatkę. Przy osłabionych skurczach bóle trwają godzinami. Nasilone skurcze mają charakter napadowy, krótkotrwały. Atakom mogą towarzyszyć wymioty, nudności i uczucie goryczy w ustach.

Dysfunkcja pęcherzyka wpływa również na sferę emocjonalną i psychiczną życia. Chorzy skarżą się na zaburzenia snu, apetytu, stałe zmęczenie, towarzyszy im lęk, uczucie drętwienia rąk i niemiarowej pracy serca.

Jak wspomóc pracę pęcherzyka żółciowego?

Na podstawie wyników badań krwi i badania ultrasonograficznego (USG) lekarz może zalecić leki nasilające lub osłabiające motorykę mięśni gładkich pęcherzyka żółciowego.

Osłabioną pracę pęcherzyka wspomagają środki żółciopędne - olejek z mięty pieprzowej, korzeń z mniszka, ziele drapacza i piołunu, kwiatostan kocanki, kurkuma, boldyna (preparaty Boldaloin, Boldovera, Artecholin N, Raphacholin, Terpichol).

Ból towarzyszący skurczom łagodzą środki rozkurczowe z drotaweryną (np. NO-SPA, Galospa) lub hioscyną (np. Buscopan).

2. Kamica żółciowa

Zaburzenia w odpływie i zmiany w składzie żółci mogą skutkować powstawaniem kłopotliwych kamieni żółciowych. Dominującym typem choroby jest kamica cholesterolowa (obok barwnikowej), gdy nadmiar cholesterolu wytrąca się w postaci kryształków, które narastają do ziaren i kamieni nawet wielkości orzecha włoskiego.

Jak się objawia kamica żółciowa?

Kamica może przebiegać wiele lat niezauważona, do czasu gdy przesuwający się wraz z żółcią kamień zatka przewód żółciowy lub uszkodzi pęcherzyk żółciowy. Atak kolki przy zatkaniu przewodów żółciowych, pojawia się najczęściej po obfitych posiłkach lub pod wpływem silnego stresu. Początek bólu bywa gwałtowny i bardzo ostry, odczuwany jest w formie kłucia lub ucisku promieniującego z nadbrzusza pod prawą łopatkę lub w dół, aż do pachwiny. Ból jest trudny do zniesienia i nierzadko powala z nóg. Ciężko złagodzić do środkami przeciwbólowymi, ale pomocne bywają ciepłe okłady.

Zablokowanie odpływu żółci może wywołać tak zwaną żółtaczkę mechaniczną. Białka oczu są zażółcone, skóra swędzi, a mocz przybiera ciemniejszą barwę.

Kto jest narażony na kamienie żółciowe?

Kamica żółciowa rozwija się często jako konsekwencja chorób jelit z ograniczonym wchłanianiem kwasów żółciowych, które są potrzebne do rozpuszczenia cholesterolu. Czynnikiem ryzyka jest niedoczynność tarczycy, cukrzyca, okres ciąży, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych oraz tłusta dieta.

Czy kamienie żółciowe wymagają leczenia?

Kamica żółciowa, która nie daje objawów nie wymaga przeważnie leczenia. Konieczna jest jednak kontrola choroby, ponieważ powikłania są bardzo poważne. Wśród nich: zapalenie pęcherzyka żółciowego, wodniak, ropniak i przebicie ściany pęcherzyka, a nawet zmiana nowotworowa.

Przemieszczające się kamienie żółciowe mogą zatykać przewody żółciowe, powodować zastój żółci i wywoływać bardzo bolesne kolki. Ostre ataki bólu leczy się silnymi lekami przeciwbólowymi z przepisu lekarza, można sięgnąć również po pyralginę i środki rozkurczowe.

Najskuteczniejszą metodą leczenia kamicy jest operacja usunięcia pęcherzyka żółciowego metodą tradycyjną lub laparoskopową, która wymaga tylko niewielkich nacięć skóry.

Alternatywne metody polegają na doustnym podawaniu środków rozpuszczających kamienie lub rozbijaniu kryształów za pomocą fali ultradźwiękowej. I te nie są pozbawione wad. Terapia doustna jest bardzo kosztowna i czasochłonna, ma wiele przeciwwskazań zdrowotnych, a nawroty choroby są częste.

Drobne kamienie żółciowe można rozpuszczać domowymi sposobami z użyciem soku żurawinowego, soku jabłkowego, soli gorzkiej. Dobre efekty mogą dać produkty bogate w witaminy E, F, PP, które naturalnie obniżają stężenie cholesterolu we krwi - olej z oliwek i inne oleje roślinne, kiełki pszenicy, ziarna zbóż, orzechy.

Z preparatów aptecznych warto sięgnąć po środki żółciopędne oraz działające odkażająco w obrębie dróg żółciowych (np. Cholamid, Rowachol, Cholitol).

3. Zapalenie pęcherzyka żółciowego

Dysfunkcja pęcherzyka żółciowego, kamica żółciowa prowadzą w konsekwencji do rozwijania się stanów zapalnych. Zastój żółci predysponuje do rozwoju infekcji bakteryjnych i zapaleń. Ostremu zapaleniu towarzyszą wysoka gorączka, silne dreszcze, przeszywające bóle kolkowe.

Zapalenie pęcherzyka żółciowego wymaga wdrożenia antybiotyków i bardzo łagodnej diety.

Uciążliwe problemy z pęcherzykiem żółciowym wymagają konsultacji lekarskiej. Do czasu diagnozy warto zwrócić szczególną uwagę na dietę.

Dieta w problemach z pęcherzykiem żółciowym

Pęcherzyk żółciowy magazynuje żółć w okresach międzytrawiennych, by uwolnić ją po posiłkach. Dlatego zbyt długie przerwy między posiłkami powodują zastój żółci. Optymalny jadłospis powinien zawierać około 5 dań przyjmowanych co 3-4 godziny.

Tłuste, pikantne potrawy nadwyrężają pracę pęcherzyka żółciowego. Przy kłopotach z pęcherzykiem trzeba przejść na dietę niskotłuszczową i dodatkowo ograniczyć ilość błonnika.

Zrezygnuj z:

potraw smażonych, odgrzewanych, tłustych mięs, ryb i wędlin, jajek, śmietany, majonezu, czekolady, ostrych przypraw, alkoholu, kawy.

Wybieraj:

odtłuszczone produkty nabiałowe, białe pieczywo.

Unikaj:

niektórych warzyw - roślin strączkowych, kapusty, kalafiora, cebuli, czosnku, świeżych ogórków. Nie jedz kwaśnych i niedojrzałych owoców.

Przy ostrych atakach kolki i w zapaleniu pęcherzyka żółciowego pij wodę, niesłodzoną słabą herbatę lub napary ziołowe z mięty, rumianku, melisy. Powoli wprowadzaj do jadłospisu lekkostrawne kaszki, suchary, gotowaną marchew. Później ryż, soki warzywne, chude gotowane lub duszone mięso.