Wrzód jest głębokim ubytkiem w ścianie żołądka, natomiast choroba wrzodowa jest przewlekłym stanem zapalnym górnego odcinka przewodu pokarmowego, charakteryzującym się powstawaniem owrzodzeń, spowodowanych samostrawieniem ściany przez kwas solny oraz pepsynę.
Kiedy podejrzewać u siebie chorobę wrzodową?
Głównym objawem choroby wrzodowej jest ból, typowo lokalizujący się w nadbrzuszu. Warto zaznaczyć, że ból brzucha jest mało swoisty dla tej choroby i w 50% przypadków przyczyną jest inne schorzenie. Niekiedy, zwłaszcza u osób starszych, choroba może przebiegać bezobjawowo, a rozpoznanie następuje przypadkowo w trakcie badania gastroskopowego lub radiologicznego, wykonanego z innej przyczyny.Cechą charakterystyczną choroby wrzodowej jest jej cykliczność, z nawrotami trwającymi zwykle 1 – 2 tygodnie i remisjami o długości 1 – 6 miesięcy. Zazwyczaj wrzody nawracają 4 razy w roku. Uważa się, że dolegliwości typowo pojawiają się wiosną i jesienią, jednak przyczyna tego zjawiska pozostaje nieznana.
Wrzód dwunastnicy
Choroba wrzodowa dwunastnicy objawia się bólem lub pieczeniem w nadbrzuszu, pojawiającym się zazwyczaj wiele godzin po jedzeniu (są to tzw. „bóle głodowe”), często wybudzającym nas w nocy oraz ustępującym po jedzeniu lub przyjęciu leku zobojętniającego kwas solny. U części osób ból może promieniować do pleców.Wrzód żołądka
Objawem wrzodu żołądka również jest ból w nadbrzuszu, lecz w przeciwieństwie to choroby wrzodowej dwunastnicy, pojawia się wkrótce po jedzeniu, a w rzeczywistości może być nawet wywołany przez pokarmy. Z tego powodu u części pacjentów następuje utrata apetytu.Jakie są przyczyny choroby wrzodowej?
Zdecydowanie najczęstszą przyczyną choroby wrzodowej jest zakażenie spiralną bakterią – Helicobacter pylori. Drugim co do częstości czynnikiem sprawczym jest stosowanie tak zwanych niesteroidowych leków przeciwzapalnych – leków, które w swoim składzie zawierają na przykład diklofenak, ibuprofen, naproksen czy ketoprofen.Inne, rzadsze przyczyny wywołujące chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy to między innymi:
• nowotwór produkujący substancję zwiększającą wydzielanie kwasu solnego (zespół Zollingera-Ellisona)
• stosowanie kortykosteroidów (potoczne zwanych sterydami) w skojarzeniu z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi
• idiopatyczne – o nieznanej przyczynie
Stres a choroba wrzodowa
Osoby palące papierosy częściej chorują na wrzody, mają częstsze nawroty, a wrzody goją się u nich trudniej. Alkohol i dieta nie wpływają na powstawanie owrzodzeń. Nie udowodniono również wpływu stresu na powstawanie choroby wrzodowej, niemniej jednak może on zaostrzyć przebieg choroby już rozwiniętej.Czy możemy sami rozpoznać zakażenie H. pylori?
Istnieje wiele testów służących do wykrywania zakażenia H. pylori. Część z nich można wykonać jedynie w trakcie badania gastroskopowego, pozostałe zaś metody są nieinwazyjne. Obecnie w sprzedaży dostępne są testy komercyjne do wykrywania obecności zakażenia H. pylori, a właściwie do wykrywaniu swoistych przeciwciał IgG skierowanych przeciwko tej bakterii, znajdujących się we krwi. Można je z łatwością samodzielnie wykonywać w domu. Po prostu nanosimy na płytkę testową odrobinę krwi, po czym dodajemy dostępny w zestawie diluent (rozpuszczalnik). Wynik testu odczytujemy już po kilkunastu minutach.Czy testy do wykrywania zakażenia H. pylori dostępne w aptece są wiarygodne?
Przeciwciała IgG skierowane przeciwko tej bakterii występują u 90% osób zakażonych. Między innymi ten fakt jest przyczyną tego, że czułość badania wynosi 85%. Oznacza to, że gdy przebadamy takim testem 100 osób zakażonych H. pylori, wynik dodatni uzyskamy u 85 z nich (u 15 osób wynik będzie fałszywie ujemny). Należy wyraźnie podkreślić, że testy te nie nadają się do oceny skuteczności leczenia, gdyż zmniejszanie ilości przeciwciał we krwi po skutecznym wyleczeniu zakażenia jest zmienne i trudne do przewidzenia u poszczególnych osób.lek. Kamil Kowalczyk
Piśmiennictwo:
DiMarino, S. Benjamin. Gastrointestinal disease: an endoscopic approach. Slack Incorporated, Thorafare 2002
Solnica B. Badania laboratoryjne. Diagnostyka laboratoryjna zakażenia Helicobacter pylori. Medycyna Praktyczna 2011; 1: 72-75
Choroby wewnętrzne pod red. A. Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2005, t.1
