Preparaty chroniące wzrok

Przegląd najważniejszych składników występujących w popularnych preparatach chroniących nasze oczy - jakie mają działanie i dla kogo są przeznaczone?

Jakie substancje aktywne wchodzą w skład preparatów dla oczu?

Preparaty chroniące wzrok zawierają przede wszystkim związki o charakterze przeciwutleniaczy oraz barwniki, które zabezpieczają komórki oka przed szkodliwym promieniowaniem UV.

Należą do nich:

A. Luteina i zeaksantyna (np. Olimp Luteina, Ocuvite Lutein, Vitavision, Nutrof, Maxivision, Bioluteina)

To tak zwane ksantofile, które należą do grupy barwników zwanych karotenoidami. Występują w siatkówce, chroniąc ją przed szkodliwym promieniowaniem świetlnym. Nie są produkowane przez nasz organizm i muszą być dostarczane z zewnątrz. Szczególnie bogate w ksantofile są rośliny zielone (szpinak, brukselka, boćwinka, rzeżucha, gorczyca, papryka zielona, sałata, brokuły, groszek zielony) oraz kukurydza.

Zalecane dzienne spożycie wynosi 6 mg/dzień, z pożywienia zaś dostarczane jest średnio 1-2 mg ksantofili.

B. Mikroelementy (m.in. cynk, selen, miedź, mangan) (np. MaxiVision, Nutrof Total, SuperOptic)

Są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania układu antyoksydacyjnego. Szczególnie cynk, którego skuteczność w zmniejszeniu ryzyka rozwoju chorób oczu (na przykładzie zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem) badano naukowo (uczestnicy testów przyjmowali 80 mg cynku dziennie przez 2 lata). Jednocześnie trzeba pamiętać że większe ilości cynku hamują wchłanianie miedzi i żelaza, pierwiastków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania wielu narządów.

C. Witaminy A, E oraz C (np. SuperOptic, Vitalux Plus, Eyevit)

Wszystkie trzy posiadają właściwości antyutleniaczy.

Rozpuszczalna w tłuszczach witamina E znajduje się głównie w komórkach nabłonka barwnikowego i fotoreceptorach i jej stężenie w tych strukturach zmniejsza się po 60. roku życia. Badania naukowe zdają się potwierdzać ochronną rolę tej witaminy w chorobach oczu związanych z wiekiem (badano we wczesnej oraz późnej postaci zwyrodnienia plamki).

Witamina A w postaci retinolu znajduje się w fotoreceptorach i uzupełnia antyoksydacyjne działanie witaminy E. Ponadto witamina A odgrywa ważną rolę w procesie tworzenia światłoczułego barwnika, warunkującego widzenie o zmroku i przy złym oświetleniu. Jej prekursorem, pochodzącym z diety jest ?-karoten występujący w warzywach (pomidory, marchew, papryka, sałata, brokuły), jajach oraz maśle.

Rozpuszczalna w wodzie witamina C jest silnym antyutleniaczem, który może redukować nawet utlenioną postać witaminy E, odnawiając jej zapas w organizmie. Źródłem witaminy C są świeże owoce (czarna porzeczka, truskawki, owoce cyrusowe) i warzywa (papryka, kalafior, szpinak).

D. Glutation (np. Nutrof Total)

Jest związkiem, który dzięki swojej budowie potrafi unieszkodliwić wolne rodniki i zneutralizować efekty ich destrukcyjnego działania na komórki. Obecny przede wszystkim w warzywach (np. szparagi, brokuły, brukselka, cebula, czosnek) oraz owocach (awokado).

E. Antocyjanozydy (np. Strix, Klarin, Mirtillo, Amevisus, Pro Wzrok)

Obecne m. in. w owocach borówki czernicy uszczelniają ściany naczyń włosowatych oka, co z kolei prowadzi do poprawy mikrokrążenia w oku. Pomocne w leczeniu osłabienia wzroku związanych z zaburzeniem mikrokrążenia (np. u chorych na cukrzycę, albo u osób starszych). Wraz z witaminą A są zalecane osobom, które mają trudności z widzeniem po zmroku.

F.Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) (np. SuperOptic, ICaps R)

Oprócz wielu ważnych funkcji, jakie spełniają w organizmie, NNKT wchodzą w skład błon komórkowych fotoreceptorów, stanowiąc ważny składnik siatkówki oka oraz korzystnie wpływając na funkcjonowanie narządu wzroku.

G.Resweratrol (np. Nutrof Total)

To naturalny przeciwutleniacz otrzymywany ze skórek czerwonych winogron i występujący w czerwonym winie. Oprócz neutralizacji szkodliwych rodników tlenowych, chroni inne antyoksydanty (np. witaminę C, E) przed utlenieniem.

Które choroby wzroku są związane ze starzeniem się?

Należą do nich AMD czyli zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (ang. Age-related Macular Degeneration) oraz zaćma nabyta, "starcza".

AMD to choroba związana z degeneracją siatkówki, na którą narażone są osoby po 50. roku życia. Spośród objawów najczęściej wymienia się zaburzenia widzenia, szczególnie centralnego, rozmycie krawędzi i zniekształcone widzenie linii prostych (fale), czy trudności w czytaniu, chociaż objawy te nie zawsze muszą występować. Przyczyny zwyrodnienia plamki to przede wszystkim związane z wiekiem nasilenie aktywności wolnych rodników tlenowych. Powstają one w wyniku padania światła na siatkówkę, szczególnie światła niebieskiego o krótkiej fali. Reakcje utleniania prowadzą do degradacji obecnych w oku nienasyconych kwasów tłuszczowych i zaburzenia funkcji fotoreceptorów. Ważną rolę w leczeniu i zapobieganiu AMD odgrywają przeciwutleniacze i karotenoidy (m.in. luteina i zeaksantyna).

"Zaćma starcza" ujawnia się zwykle między 50. i 60. rokiem życia. W wyniku nieprawidłowego metabolizmu wewnątrz oka dochodzi do zmętnienia soczewki i zaburzeń ostrości widzenia. Najczęstsze objawy dotyczą zamglonego i nieostrego widzenia o zmroku i w pełnym słońcu.

Zaćmę leczy się najczęściej operacyjnie lub stosując krople mające spowolnić przebieg choroby (np. Catalin, Vitreolent).

Dla kogo przeznaczone są suplementy chroniące wzrok?

Suplementację zaleca się osobom Catalinpo 40. roku życiaCatalin, u których wzrasta ryzyko rozwoju chorób oczu związanych z wiekiem (AMD oraz "zaćmy starczej" chociaż skuteczność suplementów w profilaktyce tej ostatniej ciągle jest tematem sporów naukowych). Przyjmowanie wymienionych substancji (szczególnie luteiny i zeaksantyny) jest zalecane w przebiegu i profilaktyce AMD, gdyż pomaga zapobiegać chorobie, a także hamować lub spowolniać rozwój już istniejącego schorzenia.

Ponadto preparaty te będą korzystne dla osób narażonych na szkodliwe działanie rodników tlenowych (np. palącym papierosy), a także osób u których choroba podstawowa może prowadzić do powikłań w obrębie narządu wzroku (np. przy cukrzycy). Wybór preparatu warto przedyskutować ze swoim lekarzem, uwzględniając przy tym inne przyjmowane leki i suplementy.

Preparaty takie mogą również stosować osoby narażone na zmęczenie oczu w wyniku długotrwałej pracy przed monitorem, czytaniem i oglądaniem telewizji, prowadzeniem pojazdów o zmroku, a także nieprawidłowo odżywiającym się (dieta uboga w warzywa, owoce i ryby).

mgr farm. Paulina Oszajca