Jesteś tutaj:

Czym są komórki macierzyste?

Ludzki organizm zbudowany jest z mikroskopijnych podjednostek, określanych mianem komórek. Komórki budujące ludzkie ciało, można podzieli na dwie grupy: dojrzałe komórki wchodzące w skład poszczególnych narządów i tkanek oraz komórki niedojrzałe, które stanowią pulę zapasową tzw. komórki macierzyste.

Czym są komórki macierzyste?
Ludzki organizm zbudowany jest z mikroskopijnych podjednostek, określanych mianem komórek. Komórki budujące ludzkie ciało, można podzieli na dwie grupy: dojrzałe komórki wchodzące w skład poszczególnych narządów i tkanek oraz komórki niedojrzałe, które stanowią pulę zapasową tzw. komórki macierzyste.

Jaką funkcję pełnią komórki macierzyste w ludzkim organizmie?

Jeżeli w danej tkance dochodzi do uszkodzenia dojrzałych komórek budulcowych, komórki puli zapasowej upodabniają się pod względem budowy i pełnionej funkcji do komórek dojrzałych. Proces ten określany jest mianem dojrzewania i różnicowania się komórek macierzystych.

Obecne w dojrzałym organizmie komórki macierzyste mają zdolność wytworzenia komórek tych tkanek, dla których są one macierzyste, co oznacza że każda tkanka posiada „wewnętrzną” pulę komórek macierzystych np. krwiotwórcza komórka macierzysta ma zdolność wytworzenia wszystkich rodzajów komórek krwi.

Źródło komórek macierzystych

Do powszechnie stosowanych w medycynie źródeł komórek macierzystych zaliczamy: szpik kostny, krew obwodową i krew pępowinową. Należy zaznaczyć, że obecnie komórki macierzyste wykorzystywane są głównie w terapii chorób krwi np. białaczek, niedokrwistości złośliwych.

Krwiotwórcze komórki macierzyste pochodzące z krwi obwodowej pobiera się od dawcy z żył (łokciowych, udowych), przy użyciu tzw. separatora komórkowego. Urządzenie to pozwala w precyzyjny sposób „wychwycić” komórki macierzyste, spośród innych dojrzałych komórek znajdujących się we krwi.

• W przypadku szpiku, zabieg pobrania krwiotwórczych komórek macierzystych wykonuje się nakłuwając wielokrotnie (najczęściej w kilkugodzinnym znieczuleniu ogólnym) tzw. talerze kości biodrowych.

Pobranie krwi, która pozostaje po porodzie w części płodowej łożyska i w sznurze pępowinowym, tj. w strukturze zwanej popłodem, jest prostym i bezpiecznym zabiegiem. Polega na nakłuciu naczynia krwionośnego sznura pępowiny, po uprzednim odpępnieniu dziecka przez lekarza.

Pobrane komórki macierzyste z krwi pępowinowej, tak jak komórki szpiku i krwi obwodowej po dodaniu środków krioochronnych (np. hydroksyetylowana skrobia), można przechowywać w ciekłym azocie (-196 ˚C) przez ponad 50 lat.

Nadzieje związane z możliwością zastosowania komórek macierzystych

Choroby układu krążenia, cukrzyca, schorzenia neurologiczne i okulistyczne, nietrzymanie moczu, a nawet przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), będą prawdopodobnie w przyszłości leczone, za pomocą przeszczepów komórek macierzystych.

Schorzenia neurologiczne - komórki macierzyste przekształcają się w neurony (podstawowe jednostki funkcjonalne układu nerwowego człowieka), po dodaniu do hodowli komórek macierzystych związków sygnałowych, które „zachęcają” komórki macierzyste do przekształceń w neurony, uszkodzone wskutek rozwoju chorób neurodegeneracyjnych. Przykładami schorzeń neurologicznych, dla których badane jest możliwość leczenia z wykorzystaniem komórek macierzystych są: Choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, uszkodzenia rdzenia kręgowego, choroba Huntingtona.

Cukrzyca – naukowcy twierdzą, że komórki macierzyste przekształcają się w komórki beta trzustki lub powodują odnowę w funkcjonowaniu układu odpornościowego, który dzięki temu przestaje atakować trzustkę, co z kolei powoduje cofnięcie się cukrzycy typu I oraz II.

Schorzenia wzroku – zdaniem naukowców komórki macierzyste pobrane ze szpiku, można wykorzystać w leczeniu chorób rogówki. Komórki macierzyste można sprowokować do produkcji keratokanu, białka biorącego udział w rozwoju rogówki. Brytyjscy uczeni pracują z kolei nad odbudowaniem plamki żółtej za pomocą operacji wszczepienia komórek macierzystych i zastąpieniu nimi zdegenerowanych komórek siatkówki. Badacze mają nadzieję, że metoda ta pomoże pacjentom ze zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem.

Obecnie możliwość wykorzystania komórek macierzystych jest szeroko badana. Naukowcy cały czas odkrywają nowe możliwości tych komórek, z czym związane są dość duże nadzieje jeśli chodzi o rozwój medycyny.



Anna Machura

Konsultacja: mgr farm. Aleksandra Uruszczak

Piśmiennictwo

1. Klimanskaya I, Chung Y, Becker S, Lu SJ, Lanza R. Human embryonic stem cell lines derived from single blastomeres. Nature. 2006;444(7118):481-5

2. Laflamme MA, Chen KY, Naumova AV, Muskheli V, Fugate JA, Dupras SK, Reinecke H, Xu C, Hassanipour M, Police S, O'Sullivan C, Collins L, Chen Y, Minami E, Gill EA, Ueno S, Yuan C, Gold J, Murry CE. Cardiomyocytes derived from human embryonic stem cells in pro-survival factors enhance function of infarcted rat hearts. Nat Biotechnol. 2007; 25(9):1015-24

3. Voltarelli JC, Couri CE, Stracieri AB, Oliveira MC, Moraes DA, Pieroni F, Coutinho M, Malmegrim KC, Foss-Freitas MC, Simões BP, Foss MC, Squiers E, Burt RK. Autologous nonmyeloablative hematopoietic stem cell transplantation in newly diagnosed type 1 diabetes mellitus. JAMA. 2007; 297(14):1568-76

4. Denner L, Bodenburg Y, Zhao JG, Howe M, Cappo J, Tilton RG, Copland JA, Forraz N, McGuckin C, Urban R. Directed engineering of umbilical cord blood stem cells to produce C-peptide and insulin. Cell Prolif. 2007; 40(3):367-80
Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także