Rwa kulszowa – objawy i jak sobie pomóc?

Zdjęcie: Beth Scupham

Ból kręgosłupa dotyczy około 70% osób po 30 roku życia, a częstość jego występowania jest większa niż w przypadku chorób sercowo-naczyniowych. Zazwyczaj umiejscowiony jest w części lędźwiowej, a gdy promieniuje ponadto do kończyny dolnej, mamy najprawdopodobniej do czynienia z rwą kulszową.

Skąd ten ból? - przyczyny rwy kulszowej

Ból wywołuje ucisk nerwu kulszowego w miejscu, w którym opuszcza on kręgosłup. Dodatkowo, dolegliwości nasilane są przez wzrost napięcia mięśni przykręgosłupowych. Przyczyną może być gwałtowne dźwignięcie ciężkiego przedmiotu z ziemi, nagłe schylenie się lub ostry skręt tułowia. Powoduje to wypadnięcie jądra miażdżystego (dysku) z krążka międzykręgowego i ucisk na struktury nerwowe. Towarzyszy temu stan zapalny i obrzęk.

Inne możliwe przyczyny to: postępujące zmiany zwyrodnieniowe, uszkodzenie kręgosłupa w wyniku urazu, nowotwory kanału rdzeniowego, przeziębienie dolnych partii pleców, cukrzyca czy choroby zakaźne.

Jak rozpoznać rwę kulszową?

Objawia się silnym, kłującym bólem w okolicy lędźwiowej promieniujący do pośladka i dalej wzdłuż nogi aż do stopy. Dolegliwości nasilają się szczególnie w nocy i nad ranem. Chory leżąc na wznak ma trudności z podniesieniem do góry wyprostowanej nogi, co jest bardzo charakterystyczne dla tego schorzenia (objaw Lasegue'a). Ból wzmaga się podczas kaszlu, wypróżniania, zgięcia głowy i tułowia - każdy ruch bywa bolesny szczególnie w silnych atakach rwy. Dlatego też chory przyjmuje pozycję, w której dolegliwości są mniej nasilone, najczęściej przechyla się w stronę objętą bólem, co zmniejsza ucisk na korzeń nerwowy.

Pierwsza pomoc, gdy złapie cię ból

Atak rwy kulszowej trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu dni. W tym czasie leczymy zachowawczo:

Chory powinien wypoczywać, jednakże zaleca się by okres ten był zredukowany do minimum (maksymalnie 7 dni).

Ulgę w stanach ostrych przynosi przyjęcie pozycji krzesełkowej. Leżąc na wznak na twardym podłożu (można ułożyć deskę pod materac), zginamy nogi w kolanach i stawach biodrowych pod kątem prostym, kończymy podpieramy. Nerw kulszowy znajduje się wówczas w pozycji spoczynkowej, co powoduje jego rozluźnienie i zmniejszenie bólu.

Dolegliwości łagodzimy stosowaniem maści, żeli przeciwbólowych, przeciwzapalnych oraz rozgrzewających powoduje to rozluźnienie napiętych mięśni przykręgosłupowych (Ketonal Lek, Naproxen, Neo-Capsiderm, Rub-arom).

Dostępne są także plastry wygrzewające różnego rodzaju (Kapsiplast, Fastplast, Voltaren).

Pomocne mogą być ciepłe okłady borowinowe: składniki organiczne w nich zawarte ułatwiają wchłanianie wysięków, zmniejszanie obrzęków działając również przeciwbólowo.

Doraźnie, odpowiednio do natężenia bólu można zastosować doustne niesteroidowe leki przeciwzapalne: ibuprofen, naproksen (np. Ibuprom, Naxii) oraz paracetamol (np. Apap) dostępne bez recepty.

Ulgę w bólu przyniesie zastosowanie bezogniowych baniek lekarskich jednakże skuteczność leczenia wymaga znajomości punktów akupunkturowych.

Kąpiele z dodatkiem soli np. Iwonickiej (1000g na wannę wody) zmniejszają nacieki zapalne, krwiaki i obrzęki.

Ustąpienie ostrych dolegliwości nie oznacza zakończenia leczenia, gdy chory odzyskuje większą sprawność ruchową konieczna jest wizyta u lekarza w celu wykrycia przyczyny i podjęcia dalszego leczenia.

Jakie badania są pomocne w diagnozie?

mechaniczne badanie kręgosłupa - ocena ruchomości kręgosłupa, prawidłowości postawy, jakości czucia, napięcia mięśni przykręgosłupowych

rentgen kręgosłupa standardowo wykonywany, różnicuje czy objawy wynikają z poważniejszych zmian zwyrodnieniowych czy są spowodowane stanem zapalnym

rezonans magnetyczny lekarz zaleci przy współistniejących cięższych dolegliwościach: mrowienie, zaburzenia czucia w kończynach, niedowłady, zaburzenia funkcji zwieraczy lub w przypadku utrzymywania się dolegliwości ostrych przez dłuższy czas

Jak leczy się rwę kulszową?

Leczenie zazwyczaj jest długotrwałe może potrwać od kilku tygodni do kilku miesięcy, ale ostatecznie częstość nawrotów i czas trwania choroby zależą w dużym stopniu od przyczyn zespołu. Zazwyczaj konieczne jest podawania leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych: doustnie lub z zastrzykach oraz leków rozluźniających przykurczone mięśnie przykręgosłupowe. Czasami lekarz zaleci także zażywanie witaminy B1 lub stosowanie witamin z grupy B w zastrzykach, co wzmacnia nerwy.

Do alternatywnych metod leczenie mogących dawać dobre efekty należy akupunktura. Wykonuje ją uprawniony do tego lekarz. Metoda ta usuwa nie tylko objawy, ale też przyczyny przywracając równowagę energetyczna. Efekt terapeutyczny osiągalny jest po około 10 zabiegach jednak poprawa występuje zazwyczaj po 2-3 sesjach.

Rehabilitacja wspomaga leczenie

Najczęściej terapia obejmuje także fizjoterapię i rehabilitację. W zależności od przyczyn lekarz zaleci nagrzewanie - lampy solux (przy użyciu promieniowania podczerwonego) lub diatermie krótkofalową (przepuszczanie prądu przez okolice dotknięte schorzeniem). Inne zabiegi to: jonoforeza ( pod wpływem prądu stałego wprowadza się przez skórę do tkanek leki w postaci jonów), ultradźwięki oraz specjalne kąpiele (siarkowe).

Przede wszystkim profilaktyka

Zanim dojdzie do ataku rwy kulszowej warto zadbać o zdrowie naszego kręgosłupa.

Priorytetem jest wzmocnienie mięśni przykręgosłupowych i mięśni brzucha. Najlepsze efekty przy najmniejszym obciążeniu kręgosłupa daje pływanie (szczególnie na plecach) lub aqua-areobik. Wskazana jest także gimnastyka rozciągająca pożądane partie mięśni np. z elementami jogi i stretchingu najlepiej pod okiem trenera, który dobierze odpowiedni zestaw i intensywność ćwiczeń. Ważna jest również korekcja postawy oraz umiejętne wykonywanie codziennych czynności np. podnoszenie ciężkich przedmiotów - nie pochylajmy się na wyprostowanych nogach, dobrze jest przykucnąć i trzymając blisko siebie ciężar powoli prostować nogi. Dużym obciążeniem dla kręgosłupa jest także długotrwałe przebywanie w pozycji pochylonej należy o tym pamiętać, na co dzień na przy odkurzaniu czy praniu.

mgr farm. Aneta Kocoł

Piśmiennictwo:

http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/kregoslup/sposob-na-rwe-kulszowa_34399.html

http://zdrowie.flink.pl/rwa_kulszowa.php http://www.termedia.pl/Czasopismo/Przewodnik_Lekarza-8/Streszczenie-11659

http://www.informed.com.pl/main/Zespoly-bolowe-kregoslupa-a-67.html

http://www.nil.org.pl/xml/oil/oil72/gazeta/numery/n2006/n200603/n20060317

http://www.rwa-kulszowa.pl/rehabilitacja.html

http://www.sanatoria.org/pl/choroba/rwa_kulszowa.html