Zespół suchego oka – zmora osób pracujących przed komputerem

Zespół suchego oka (ZSO) to jeden z częstszych problemów oczu. Aż 20 - 25 % pacjentów zgłaszających się do okulisty cierpi na objawy wskazujące na zespół suchego oka. Wzrasta zainteresowanie zarówno lekarzy, farmaceutów jak i przede wszystkim pacjentów sposobami leczenia i radzenia sobie z tą bardzo uciążliwą dolegliwością.

Czym jest zespół suchego oka?

Prawidłowo funkcjonujące oko jest stale nawilżone przy pomocy tzw. filmu łzowego. Jest to stale produkowana przez oko warstwa ochronna. Jej celem jest utrzymywanie ciągłej wilgotności oka oraz omywanie go z brudu, z którym ma kontakt na co dzień (kurz, pył, zanieczyszczenia). Film łzowy chroni również oko przed zakażeniem i rozwojem chorobotwórczych drobnoustrojów oraz reguluje ostrość widzenia.

Zespół suchego oka to najogólniej mówiąc niedostateczne nawilżenie gałki ocznej. Przyczyna leży w zaburzeniu filmu łzowego, co może być spowodowane:

nieostateczną ilością warstwy wodnej łez lub ich zbyt szybkim parowaniem,
zaburzeniem w warstwie tłuszczowej łez przez co zmienia się ich lepkość,
niedostateczną ilością mucyny we łzach przez co film łzowy jest niestabilny i łatwo ulega przerwaniu.

W efekcie pacjent odczuwa szereg uciążliwych objawów:

uczucie ciała obcego w oku,
wrażenie piasku pod powiekami,
pieczenie oczu,
zaczerwienienie oczu,
swędzenie i kłucie oczu oraz powiek,
zmęczenie oczu,
wymuszone mruganie,
trudność przy ruchach powiek,
nadwrażliwość na światło,
uczucie ucisku w oczach,
ból oczu w nocy,
obecność drobnych pęcherzyków na brzegach powiek,
zbieranie się wydzieliny w kątach zewnętrznych oka.

Zespół suchego oka to duży dyskomfort dla pacjenta. Wpływa na pogorszenie samopoczucia pacjenta. Co więcej, na oczach które są niedostatecznie nawilżone zbiera się nabłonek rogówki, który stanowi dobre miejsce do rozwoju chorobotwórczych organizmów.

Co może mieć wpływ na wystąpienie zespołu suchego oka?

Wiele czynników predysponuje do wystąpienia zespołu suchego oka:

praca przed komputerem oraz długie oglądanie telewizji lub czytanie - powoduje zmniejszenie częstości mrugania, przez co oko jest niedostatecznie nawilżone,
wiek powyżej 40 lat, szczególnie kobiety w okresie okołomenopauzalnym,
stosowanie niektórych leków - w tym doustnych środków antykoncepcyjnych, leków psychotropowych, leków z grupy beta-blokerów, leków antyhistaminowych, i innych
przebywanie w suchym, gorącym klimacie, który przyspiesza parowanie łez, w pomieszczeniach zadymionych, klimatyzowanych, w przeciągu, kontakt z zanieczyszczeniami powietrza,
niedożywienie w tym niedobór witaminy A oraz niedostateczna podaż w diecie kwasów omega-3,
przewlekłe choroby oczu - takie jak zapalenie spojówek (alergiczne, wirusowe lub bakteryjne),
stosowanie soczewek kontaktowych,
palenie papierosów,
ciąża,
choroby takie jak cukrzyca, czy w czasie przebiegu schorzeń reumatycznych,
zespół Sjogrena, oparzenia oczu, guzy oka, zabiegi chirurgiczne i inne.

Objawy zespołu suchego oka są niespecyficzne. Jest to powodem dość późnego zgłaszania się pacjentów w związku z tymi objawami do lekarza.

Jeżeli zauważyłeś u siebie objawy wymienione powyżej, być może jesteś osobą cierpiącą na zespół suchego oka. Jeżeli podejrzewasz u siebie zespół suchego oka - powinieneś wybrać się do okulisty w celu dokładnej diagnozy i zastosować odpowiednie leczenie.

Leczenie zespołu suchego oka

Niestety, wciąż leczenie suchego oka polega tylko na łagodzeniu objawów. Pacjentom zaleca się stosowanie sztucznych łez, które mają na celu zapewnić odpowiednią wilgotność oczom, obmyć z zanieczyszczeń i niewątpliwie przynieść ulgę.

Krople do oczu są bezpieczne i można je stosować przez dłuższy czas. Jedyne co zmniejsza możliwość zastosowania kropli - to nadwrażliwość (uczulenie) na niektóre ich składniki.

Które krople można stosować w zespole suchego oka?

Zespół suchego oka wymaga zakraplania oczu przy pomocy sztucznych łez. Krople różnią się - wielkością opakowań (opakowania jednorazowe, i większe), stosowanymi konserwantami, gęstością, a przez to długością działania, możliwością stosowania przy noszeniu soczewek kontaktowych oraz oczywiście ceną. Przy wyborze kropli radzę zwracać uwagę na następujące aspekty:

1.

opakowania jednorazowe tzw. minimsy lub opakowania większe -

Minimsy to jednorazowe "porcje" kropli, które można zaaplikować do oczu. Ich ogromną zaletą jest brak konserwantów, które w wielu wypadkach po dłuższym stosowaniu podrażniają rogówkę oka. Jednorazowy minims jest gwarancją, że preparat jest wolny od organizmów chorobotwórczych. Miniminsy są bardzo wygodne w stosowaniu.
Ich wadą jest wyższa cena.

Preparaty dostępne w postaci minimsów to: BIOLAN z kwasem hialuronowym, preparat ten może być stosowany z soczewkami kontaktowymi, SYSTANE UD - może być stosowany z soczewkami kontaktowymi, TEARS NATURALE FREE - szczególnie polecany osobom nadwrażliwym na substancje konserwujące zawarte w kroplach do oczu, VISMED - z kwasem hialuronowym, VISCOBLAST.
W postaci jednorazowych buteleczek dostępna jest również sól fizjologiczna, którą można przemyć oko. Jednak nie polecałabym jej do stosowania długotrwale.

Opakowania większe - po otwarciu butelka z kroplami powinna być zużyta do 4 tygodni. Ze względu na uwzględniany dłuższy czas przechowywania, preparaty te zabezpieczone są przed rozwojem organizmów chorobotwórczych (np. bakterii), poprzez dodanie różnych środków konserwujących. Niestety - substancje te nie są obojętne dla wielu osób. W zależności od użytego środka-mogą powodować uczucie pieczenia i podrażnienia oczu, dawać dyskomfort, a nawet powodować zmiany na powierzchni oka.

W przypadku kropli w większych buteleczkach - konieczne jest zwrócenie uwagi na czas używania kropli po otwarciu buteleczki (nie dłużej niż 4 tygodnie!). Po tym czasie w kroplach mogą rozwinąć się organizmy chorobotwórcze, które wprowadzone do oka mogą stać się przyczyną jego zakażenia. Ponadto krople mogą zmieniać swoje właściwości i w efekcie ich podawanie do oczu jest niewskazane.

2.

Krople czy żel - krople mają małą lepkość. W związku z czym aby cały czas mieć zapewniony komfort widzenia, oczy muszą być zakraplane dość często - nawet co godzinę. Żel ze względu na dużą lepkość - przylega do oczu i nie wymaga tak częstej aplikacji. Zwykle wystarczy do 4 razy na dobę. Jednak stosowanie żelu może przez krótką chwilę po zakropleniu zaburzać ostrość widzenia. Powinny o tym pamiętać osoby jeżdżące samochodem lub obsługujące pojazdy mechaniczne.

Żele do oczu to: OFTAGEL, VIDISIC żel, LAKRIPOS, GENTEAL GEL - który mogą stosować osoby noszące soczewki kontaktowe.
Krople żelowe to: VISINE SUCHE OCZY oraz LIPOSIC FLUID MP.

3.

Możliwość jednoczesnego stosowania z soczewkami kontaktowymi. Właściwie prawie wszystkie preparaty sprzedawane w pojedynczych dawkach, ze względu na brak konserwantów można stosować z soczewkami. Z kropli w większych opakowaniach warto zwrócić uwagę na preparaty, które można używać razem z soczewkami kontaktowymi:
HYABAK - z hialuronianem sodu, może być równocześnie stosowany z soczewkami,
REFRESH - szczególnie polecany osobom noszącym soczewki przez długi czas, ponad dobę,
PVP-COMOD, HYAL-DROP, HYLO-CARE i GENTEAL HA - zawierające hialuronian sodu, FILMABAK.

Uwaga:

Preparaty zawierające jako substancję konserwującą chlorek benzalkonium NIE MOGĄ być stosowane przez osoby noszące soczewki kontaktowe (np. preparat LACRIMAL).

Inne popularne krople do oczu to: HYLO COMOD, OPTIVE, TEARS AGAIN.

Czasem - nasze pierwsze krople mogą nie być dla nas idealne. Być może będą podrażniać nasze oczy, lub będziemy z nich niezadowoleni. Nie bójmy się zmienić nasze krople do oczu. Wśród wszystkich dostępnych na rynku preparatów, na pewno znajdą się takie które będą dla nas idealne.

Inne sposoby leczenia zespołu suchego oka

W przypadku niektórych pacjentów, u których zespół suchego oka

spowodowany jest zaburzeniem wydzielania mucyny, stosuje się soczewki kontaktowe miękkie. Założona soczewka stanowi na oku warstwę, która ułatwia odpowiednie nawilżenie powierzchni oka. Oczywiście taka soczewka kontaktowa nie zwalnia przed zakraplaniem oczu sztucznymi łzami, preparatami które mogą być stosowane w przypadku soczewek kontaktowych.

Innym sposobem radzenia sobie z tym problemem, który jak twierdzą pacjenci jest dość efektywny i skuteczny, jest zamknięcie kanalików łzowych przy pomocy mikrozatyczek wykonanych z silikonu, kolagenu lub akrylu. Dzięki temu łzy pacjenta są zatrzymywane dłużej w oku. Jeżeli takie postępowanie przynosi efekty lub zespół suchego oka jest już bardzo zaawansowany i dochodzi do zmian w obrębie rogówki - możliwe jest chirurgiczne zamknięcie kanalików łzowych.

Niektórzy okuliści zalecają swoim pacjentom z zespołem suchego oka codzienne wieczorne mycie dolnych brzegów powiek, na których gromadzi się tłuszczowa wydzielina (drobne pęcherzyki, widoczne najczęściej "gołym" okiem). W tym celu konieczne jest przygotowanie wodnego roztworu szamponu (? szklanki szamponu, ? szklanki wody) Johnsons Baby (najzwyklejszy bez żadnych dodatków rumianku itp.). Przy pomocy patyczka (patyczki stosowane do czyszczenia uszu) nasączonego tymże roztworem należy przemyć brzeg dolnej powieki oka.

Jeżeli zespół suchego oka jest Twoim problemem:

zawsze miej w pobliżu krople do oczu, aby móc je w każdej chwili zakroplić i przynieść sobie ulgę,
staraj się unikać przebywania w pomieszczeniach klimatyzowanych, z przeciągiem, o niedostatecznej wilgotności powietrza. Staraj się nawilżać powietrze w swoim domu.
Unikaj dymu tytoniowego - zadymionych pomieszczeń i palarni. - Jeżeli palisz, spróbuj rzucić palenie.
Wzbogać swoją dietę o kwasy omega-3. Bogatym źródłem tychże są oleje roślinne, ryby morskie. Zastanów się czy nie masz niedoborów witaminy A.
Zwróć uwagę na preparaty i leki, które przyjmujesz (doustne środki antykoncepcyjne, leki antyhistaminowe, diuretyki, i inne) - być może to one są przyczyną Twoich problemów z oczami. Jeżeli tak - porozmawiaj ze swoim lekarzem i zwróć uwagę na swój problem. Może uda się zmienić preparat na inny, nie powodujący zespołu suchego oka.
Kiedy pracujesz - spędzając czas przed komputerem, czytając książki i gazety lub gdy z innych powodów wpatrujesz się w coś nieruchomo - zadbaj o higienę wzroku: mrugaj, staraj się odrywać wzrok od monitora, lub innej rzeczy i przez moment "błądź oczami" dookoła oraz w dal, mocno ściśnij oczy - to pozwoli rozluźnić napięte mięśnie.

mgr farm. Aleksandra Uruszczak