Prezentujemy I część artykułu dotyczącego sposobów na usprawnienie pamięci i zdolności koncentracji.
Początek problemów z pamięcią jest najczęściej trudny do zauważenia i rozpoznania, zależy od aktywności chorego, jego wykształcenia, środowiska, w którym żyje i rodzaju schorzenia powodującego zaburzenia pamięci. Głównymi winowajcami naszych problemów z pamięcią zazwyczaj jesteśmy my sami. Nasz styl życia często zaburza złożony proces tworzenia i przywoływania wspomnień.
Oto kilka czynników, które stanowią największe zagrożenie dla naszej pamięci:
- leki (nasenne, uspokajające, przeciwuczuleniowe),
- przewlekłe choroby (cukrzyca, nadciśnienie, miażdżyca, niedoczynność tarczycy),
- długotrwały stres,
- depresja i bezsenność,
- mała aktywność fizyczna,
- nałogi,
- długotrwały brak kontaktu ze światem, spowodowany zaburzeniami słuchu lub wzroku bądź samotnością.
Aby pomóc najbliższym, u których wystąpiły zaburzenia pamięci musimy być świadomi czym się one objawiają. Do najczęściej występujących symptomów zaliczymy:
- kłopoty z pamięcią,
- spowolnienie toku myślenia,
- kłopoty z orientacją wzrokowo-przestrzenną,
- problemy z płynnym wypowiadaniem się,
- chwiejność emocjonalną (np. łatwe wzruszanie się) i zmienność nastroju,
- ograniczenie kontaktów z otoczeniem.
Ciekawą kwestią jest to, że sposobem na problemy z pamięcią może być nie tylko wyeliminowanie czynników ryzyka, stosowanie leków i prowadzenie zdrowego stylu życia, ale też intensywny trening intelektualny zaliczany do niefarmakologicznych metod poprawy funkcjonowania mózgu.
Jakie składniki odpowiadają za usprawnienie pamięci i koncentracji?
zawiera składniki aktywne (flawonoidy oraz terpeny), które wg aktualnych danych:
- wspomagają prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia (głównie krążenia mózgowego), poprzez wpływ na ściany naczyń krwionośnych,
- wpływają na zwiększenie ilości tlenu dostarczanego do komórek,
- wpływają na poprawę pamięci i zdolność koncentracji,
- są przeciwutleniaczami, które usuwają szkodliwe wolne rodniki tlenowe, opóźniając tym samym procesy starzenia.
W jakich przypadkach i dla kogo polecany jest ekstrakt z liści Gingko biloba?
- w przypadku kłopotów z pamięcią i koncentracją,
- w przypadku naczyniowych bólów głowy, szumów w uszach,
- dla zachowania prawidłowej pracy mózgu, szczególnie dla osób starszych z objawami dezorientacji, zawrotów głowy,
- dla osób mających problem ze słabym krążeniem, w tym upośledzonym przepływem krwi w kończynach,
- w przypadku zwiększonego wysiłku fizycznego i umysłowego,
- w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego.
Jakie mogą być skutki uboczne i przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających wyciąg z liści Ginkgo biloba?
- zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka),
- bóle i zawroty głowy,
- nadpobudliwość,
- zmniejszenie krzepliwości krwi (krwawienia, szczególnie nasilone w czasie stosowania leków przeciwzakrzepowych takich jak warfaryna czy aspiryna).
Kobiety w ciąży i karmiące, dzieci poniżej 12-tego roku życia oraz osoby zażywające leki przeciwzakrzepowe czy przeciwdepresyjne powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem tego preparatu ze względu na możliwość wystąpienia nasilonych skutków ubocznych.
(głównie omega-3: EPA kwas eikozapentaenowy i DHA kwas dokozaheksaenowy) są konieczne dla prawidłowego przebiegu szeregu procesów biochemicznych zachodzących w organizmie człowieka i stanowią niezbędny składnik budulcowy komórek (w tym tkanki mózgowej). Nie są one syntetyzowane w organizmie ludzkim, dlatego nazywane są niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi (NNKT) i muszą być dostarczane z pożywieniem. Biorą udział w metabolizmie cholesterolu i triglicerydów, hamują agregację płytek krwi, rozszerzają naczynia krwionośne powodując obniżenie ciśnienia krwi, regulują wydalanie sodu z organizmu. Wpływają na funkcjonowanie układu odpornościowego i nerwowego. Są niezbędne dla prawidłowego rozwoju dzieci w różnym wieku. Ich niedobór może powodować zmniejszenie odporności organizmu, podwyższenie poziomu cholesterolu, osłabienie, przygnębienie oraz pogorszenie stanu skóry, włosów i paznokci. Kwasy tłuszczowe omega-3 są również jednym z kluczowych składników diety wspomagającej odchudzanie. Najnowsze odkrycia naukowe wskazują również na ogromną rolę nienasyconych kwasów tłuszczowych (w szczególności DHA) w regulacji pracy kory mózgowej odpowiedzialnej za procesy poznawcze i procesy zapamiętywania. Kwasy tłuszczowe są ważnymi składnikami osłonek mielinowych odpowiedzialnych za odżywienie neuronów i prawidłowe przewodnictwo nerwowe. Kwasy DHA stanowią w siatkówce aż 50% jej masy i uczestniczą w zamianie impulsów świetlnych na impulsy nerwowe.
Do preparatów zawierających NNKT zaliczamy:
- preparaty z kwasami omega,
- tran i olej z wątroby rekina,
- lecytynę.
Kwasy omega, tran i olej z wątroby rekina zostały szczegółowo opisane w innych poradnikach dostępnych w naszej czytelni dlatego tutaj skoncentrujemy się na lecytynie, będącej składnikiem wielu popularnych preparatów wspomagających pamięć i koncentrację.
jest naturalną substancją lipidową otrzymywaną z oleju sojowego. Stanowi niezbędny składnik błon komórkowych i bierze udział w różnych procesach przemiany materii w organizmie. Wpływa korzystnie na gospodarkę lipidową dzięki zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych (m.in. kwasu linolowego), które sprzyjają normalizacji poziomu cholesterolu oraz trójglicerydów i wpływają na stan naczyń krwionośnych. Lecytyna jest również źródłem choliny i inozytolu, będących prekursorami neuroprzekaźników (m.in. acetylocholiny i serotoniny odpowiedzialnych za prawidłowy przebieg procesów uczenia oraz zachowanie dobrego nastroju). Dzięki temu wpływa korzystnie na funkcjonowanie i regenerację układu nerwowego oraz na stan mięśni szkieletowych. Ze względu na wymienione wyżej właściwości lecytyna stanowi cenne uzupełnienie diety. Wpływa korzystnie na organizm, zwłaszcza w przypadku osłabienia koncentracji i pamięci, stanów napięcia nerwowego, zmęczenia i wyczerpania.
W jakich przypadkach polecana jest lecytyna?
- w przypadku osłabionej pamięci i zdolności koncentracji,
- w stanach napięcia nerwowego i depresji,
- w okresie ciąży i laktacji,
- w okresie rekonwalescencji,
- w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego.
Jakie mogą być skutki uboczne i przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających lecytynę?
- zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, - biegunka, bóle brzucha, utrata apetytu),
- bóle i zawroty głowy,
- reakcje alergiczne,
- wzmożona potliwość.
Dotychczas nie znaleziono żadnych przeciwwskazań do stosowania preparatów zawierających lecytynę ani nie udokumentowano żadnych interakcji tego składnika z innymi preparatami. Zaleca się jednak konsultację z lekarzem w przypadku wystąpienia nasilonych skutków ubocznych oraz przed zastosowaniem lecytyny u pacjentów zażywających znaczne ilości innych lejków.
KOMPLEKS FOSFOLIPIDÓW
(fosfatydyloseryna, fosfatydylocholina) odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie błony komórkowej komórek nerwowych i wytwarzanie neurotransmiterów - substancji chemicznych umożliwiających przesyłanie impulsów nerwowych w mózgu. Otrzymana jest z lecytyny sojowej.
Jest naturalnym źródłem kofeiny, teobrominy i taniny. Działa stymulująco, znosi zmęczenie fizyczne i psychiczne, zwiększa zdolność koncentracji i zapamiętywania oraz pobudza pracę serca i zwiększa dotlenienie organizmu. Warto dodać, że guarana zmniejsza również apetyt. Wykazuje poza tym działanie antyoksydacyjne oraz przeciwbakteryjne Ożywienie wywołane spożyciem guarany następuje nieco wolniej niż po wypiciu kawy (ze względu na występowanie kofeiny w postaci kompleksu z taniną, który wchłania się znacznie wolniej z przewodu pokarmowego), jednakże efekt pobudzenia jest dłuższy, i trwa do 6 godzin. W odróżnieniu od kawy nie wywołuje niepożądanych reakcji tj. drżenia rąk czy kołatania serca.
W jakich przypadkach polecana jest guarana?
- w przypadku zmęczenia psychicznego i fizycznego oraz gdy zachodzi potrzeba wykonywania odpowiedzialnych czynności jak np. prowadzenie pojazdu przez całą noc,
- w zaburzeniach koncentracji i pamięci,
- wspomagająco w leczeniu nadwagi,
- w zaburzeniach krążenia na tle niedociśnienia.
Jakie mogą być skutki uboczne i przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających guaranę?
- bezsenność,
- nadpobudliwość, nerwowość,
- kołatanie serca,
- zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (nudności, bóle brzucha, utrata apetytu),
- drżenie mięśni,
- reakcje alergiczne,
- wzmożona potliwość.
Kobiety w ciąży i karmiące, dzieci poniżej 15 roku życia, osoby z chorobami układu sercowo-naczyniowego (arytmia, nadciśnienie), chore na cukrzycę, jaskrę, zażywające leki przeciwzakrzepowe czy przeciwdepresyjne powinny unikać stosowania preparatów z guaraną ze względu na zawartą w nich kofeinę lub powinny skonsultować się z lekarzem przed ich zastosowaniem.
zawiera pochodne alkoholu cynamonowego oraz związki fenolowe i olejki eteryczne, które działają jako substancje adaptogenne czyli przystosowujące nasz organizm do zwiększonego wysiłku i radzenia sobie z nadmiernym obciążeniem i stresem. Składniki zawarte w Rhodioli stymulują układ nerwowy poprawiając sprawność fizyczną i umysłową, zmniejszając uczucie zmęczenia i senności oraz zwiększając odporność na stres. Wykazano również, że usprawniają one procesy uczenia się, zapamiętywania oraz twórczego myślenia, wspomagają pamięć i koncentrację, podnoszą motywację do pracy i powodują, że nasz organizm łatwiej radzi sobie ze stresem, wysiłkiem psychicznym i fizycznym.
W jakich przypadkach polecany jest wyciąg z Rhodiola rosea?
- w przypadku zmęczenia psychicznego i fizycznego,
- w zaburzeniach koncentracji i pamięci,
- w stanach napięcia nerwowego i depresji,
- podczas nasilonej pracy umysłowej w celu zwiększenia sprawności intelektualnej.
Jakie mogą być skutki uboczne i przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających Rhodiolę?
- nerwowość, niepokój,
- zaburzenia nastroju,
- bezsenność.
jest konieczny do prawidłowego przebiegu wielu procesów życiowych, w tym do regulacji pobudliwości układu nerwowego. Zapobiega on występowaniu objawów stresu, w tym zmęczenia i dekoncentracji (z tego względu niedobór magnezu sprzyja zwiększonej wrażliwości na stres). Dodatkowo niedobór magnezu jest jednym z czynników prowadzących do skurczu tętnic wieńcowych i obwodowych, czego następstwem jest niedokrwienie mięśnia sercowego. Badania naukowe wykazały również, że niedobór magnezu może wyzwalać zaburzenia rytmu serca.
Kiedy warto sięgnąć po preparaty zawierające magnez?
- w stanach zmęczenia i rozdrażnienia oraz przy nadpobudliwości nerwowej,
- w stanach przemęczenia psychofizycznego i przewlekłego stresu,
- podczas nasilonej pracy umysłowej i fizycznej,
- w zaburzeniach snu,
- podczas leczenia chorób układu krążenia,
- w zaburzeniach koncentracji i pamięci,
- w profilaktyce i leczeniu osteoporozy, ponieważ pierwiastek ten jest niezbędny do właściwego wbudowywania się wapnia w tkankę kostną, u osób, które piją dużo kawy i herbaty.
Jakie mogą być skutki uboczne i przeciwwskazania do stosowania preparatów magnezu?
- zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka),
- ciężka niewydolność nerek,
- blok przedsionkowo-komorowy.
to pierwiastki niezbędne dla zachowania prawidłowych funkcji układu nerwowego. Cynk jest biopierwiastkiem istotnym dla procesu zapamiętywania. Niedobór cynku objawia się osłabieniem zdolności intelektualnych i spowolnieniem przekazywania sygnałów między komórkami nerwowymi (neuronami) w mózgu. Miedź jest potrzebna do syntezy enzymu - dysmutazy nadtlenkowej, chroniącej nasz organizm przed szkodliwym działaniem nadtlenków. Zapobiega ona uszkodzeniu błon komórkowych i jest wymiataczem wolnych rodników.
jest silnym przeciwutleniaczem chroniącym komórki organizmu przed wolnymi rodnikami, odpowiedzialnymi za większość objawów starzenia. W ten sposób ochrania również komórki nerwowe, które bez jej pomocy nie mogą prawidłowo funkcjonować. Brak witaminy E może spowodować nie tylko kłopoty z koncentracją ale również pogorszenie wzroku, szybsze starzenie się skóry, gorsze gojenie się ran, zaburzenia funkcjonowania i osłabienie mięśni szkieletowych (dystrofia), niedokrwistość u niemowląt i dzieci.
WITAMINY Z GRUPY B (B1, B2, B5, B6, B12, PP, kwas foliowy)
wspomagają pracę układu nerwowego i sprzyjają jego szybszej regeneracji. Uzupełnienie diety o zestaw witamin grupy B wzmacnia pozytywne działanie lecytyny na układ nerwowy oraz układ krążenia.
Koniec części I
Koniec części I
mgr farm. Dominika Froehlich
