Jak zapobiegać skutkom ubocznym brania antybiotyków?

Bezpieczeństwo stosowania antybiotyków

Antybiotyki czy też właściwie mówiąc - chemioterapeutyki - to grupa leków przeciwbakteryjnych działających bakteriobójczo lub bakteriostatycznie. Stosowanie antybiotyków jest powszechne. Kuracji antybiotykami poddawani są pacjenci należący do wszystkich grup wiekowych począwszy od dzieci, przez osoby dorosłe, skończywszy na osobach w zaawansowanym wieku. Leczenie antybiotykami obejmuje zarówno pacjentów "domowych" jak i szpitalnych. Wskazania do stosowania antybiotyków są różne w zależności od miejsca zakażenia (górne drogi oddechowe, płuca, układ moczowo-płciowy, i wiele innych). Antybiotyki mogą też być stosowane w profilaktyce zakażeń - czyli zapobieganiu zakażeniom np. po operacjach.
Ogólnie - antybiotyki stosowane są powszechnie i w dużych ilościach.

Niestety, antybiotyki działają zarówno na bakterie chorobotwórcze, jak i przyjazne bakterie należące do naturalnej flory fizjologicznej. W wyniku stosowania tych leków dochodzi do zmniejszenia ilości przyjaznych bakterii, lub wręcz do całkowitego wyjałowienia miejsc, w których przyjazne bakterie powinny być obecne.

Czym są bakterie? Rola przyjaznych bakterii w życiu człowieka

Bakterie to mikroskopijne, jednokomórkowe organizmy żywe. Jak już wspomniano - bakterie to bardzo szeroka i złożona grupa, obejmująca wiele rodzajów i szczepów. Między sobą bakterie różnią się wyglądem, metabolizmem, miejscem bytowania, i innymi cechami. Bakterie możemy podzielić na chorobotwórcze - czyli te, które wywołują u ludzi choroby, oraz niechorobotwórcze. Do tych ostatnich zaliczmy naturalną florę bakteryjną człowieka, przy czym należy zaznaczyć, że nawet przyjazne bakterie, w niektórych sprzyjających warunkach, np. przy osłabieniu organizmu, mogą być przyczyną rozwoju choroby.

Człowiek ma swoją florę fizjologiczną - czyli na oraz w człowieku żyją niektóre drobnoustroje spełniające dla niego pożyteczne funkcje. Mikroorganizmy przebywają przede wszystkim w miejscach wilgotnych - takich jak nos, jama ustna, gardło, jelita, pochwa. Obecne są też na skórze.

Przyjazne bakterie:

dają nam odporność na zakażenia,
zwiększają naturalną odporność organizmu,
są źródłem witamin,
oraz stymulują odnowę nabłonka.

Jakie niebezpieczeństwo niesie za sobą stosowanie antybiotyków

Zmniejszenie ilości przyjaznych bakterii, jako skutek leczenia antybiotykami, może skutkować poważnymi konsekwencjami. Wyjałowione jelita, bez naturalnej ochrony bakterii jelitowych, stają się doskonałym miejscem do rozwoju bakterii chorobotwórczych.

W konsekwencji może prowadzić to do wystąpienia:

biegunek,
zapalenia jelit,
rzekomobłoniastego zapalenia jelita - bardzo groźnego powikłania antybiotykoterapii.

Ponadto stosowanie antybiotyków wiąże się z możliwością rozwoju infekcji miejsc intymnych u kobiet w postaci grzybicy pochwy. Ta nieprzyjemna dolegliwość objawia się wiądem, uczuciem pieczenia i białymi upławami.

Stosowanie antybiotyków może również zmniejszyć skuteczność doustnej antykoncepcji. Przyjazne bakterie są odpowiedzialne, na pewnym etapie, za metabolizm środków antykoncepcyjnych przyjmowanych doustnie. Jeżeli w jelitach w wyniku stosowania antybiotyku zabraknie bakterii, przyjmowane równocześnie środki antykoncepcyjne nie zostaną wchłonięte, przez co nie będą mogły zadziałać. Tym samym wzrasta szansa zajścia w ciążę.

Prawdopodobieństwo zmniejszenia liczby przyjaznych bakterii, a tym samym wystąpienia skutków wymienionych powyżej, jest tym większe, im szersze spektrum stosowania ma antybiotyk (czyli jeżeli działanie przeciwbakteryjne antybiotyku obejmuje różne rodzaje bakterii). Niestety na początku leczenia danego schorzenia najczęściej stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum, stąd, przy braku odpowiedniej ochrony w postaci przyjmowania probiotyku, należy liczyć się z możliwymi niebezpiecznymi konsekwencjami.

Jak uchronić się przed niekorzystnym działaniem antybiotyków?

Jednym ze sposobów przeciwdziałania niekorzystnym skutkom antybiotykoterapii jest zwiększenie spożywania produktów mlecznych: jogurtów czy kefirów. Jednak - z jednej strony nie każdemu odpowiada tego typu żywność, a z drugiej - ta forma dostarczania przyjaznych bakterii może okazać się niewystarczająca.

Na szczęście dostępne są gotowe preparaty osłonowe, które stosowane podczas antybiotykoterapii chronią przed jej szkodliwymi skutkami. Są nimi preparaty zawierające probiotyki. Probiotyki to szczepy przyjaznych bakterii z grupy bakterii kwasy mlekowego. Najczęściej należą one do rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium. Preparaty dostępne w aptece zawierają różne szczepy tych bakterii - przykładowo: Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus rhamnosus, Bifidobacterium lactis, Bifidobacterium longum. Każdy szczep bakteryjny ma trochę inny profil działania. Ilość wszystkich bakterii obecnych w każdej kapsułce jest rzędu kilku miliardów. Jak już wcześniej wspomniano bakterie te należą do naturalnej flory bakteryjnej człowieka i działają korzystnie na jego organizm.

Zobacz PROBIOTYKI - dostępne w aptece Domzdrowia.pl

Jakie korzyści przynosi stosowanie probiotyków

W zależności od przyjmowanego probiotyku możemy się spodziewać następujących korzyści:

zapobiegnięcie wyjałowienia jelit w czasie stosowania antybiotykoterapii, przez co chronią przewód pokarmowy przed działaniem szkodliwych bakterii chorobotwórczych,
odtworzenie flory jelitowej po antybiotykoterapii i różnego rodzaju schorzeniach jelit,
poprawy perystaltyki jelita grubego, a przez to zapobieganiu zaparciom,
poprawy odporności immunologicznej,
przeciwdziałania alergii,
zabezpieczenie przed obniżeniem skuteczności doustnej antykoncepcji.

Ponadto probiotyki obniżają poziom cholesterolu oraz chronią przed rozwojem komórek nowotworowych spowodowanych działaniem enzymów fekalnych.

Specjalnie dla kobiet przeznaczone są probiotyki zwiększające ilość przyjaznych bakterii w miejscach intymnych. Probiotyki te dostępne są w postaci: