Jesteś tutaj:

Alergiczne zapalenie spojówek

Skutki podrażnienia oka mogą być naprawdę opłakane, o czym najlepiej wiedzą osoby cierpiące na zapalenie spojówek.

Alergiczne zapalenie spojówek

1. Czym jest zapalenie spojówek?

Zapalenie spojówek (conjunctivis) to najczęstsze schorzenie narządu wzroku o charakterystycznych nieprzyjemnych objawach, różnej etiologii i przebiegu. Może ono stanowić samodzielne schorzenie lub też współistnieć z innymi chorobami. W trakcie alergicznego zapalenia spojówek pojawia się natychmiastowy stan zapalny, wysięk wodnistej wydzieliny, swędzenie i ból.

2. Dlaczego akurat spojówki?

Oko to jeden z najbardziej wrażliwych, a z drugiej strony najsilniej eksponowanych na szkodliwe substancje narządów w naszym organizmie.
Oko jest wyposażone w swój własny aparat ochronny w postaci odruchu mrugania, produkcji łez czy wreszcie układu immunologicznego spojówki. Spojówka poza tym, że pełni rolę odżywczą, przede wszystkim stanowi naturalną barierę ochronną najbardziej narażonej na kontakt ze środowiskiem zewnętrznym rogówki, gdyż posiada liczne komórki zapalne - leukocyty, neutrofile, komórki plazmatyczne, makrofagi zdolne do fagocytozy i eliminacji antygenów. Natomiast łzy są dodatkowym źródłem przeciwciał, głównie IgA. Fakt, że to właśnie spojówki są tak często dotknięte stanem zapalnym wyjaśnia duże zagęszczenie komórek układu odpornościowego w obrębie spojówek oraz wysokie narażenie tego miejsca na czynniki drażniące.

3.Co może spowodować zapalenie spojówek?

W zależności od źródła choroby zapalenie spojówek można sklasyfikować na trzy rodzaje:
  • niezakaźne -wśród których wyróżnia się proste i alergiczne zapalenie spojówek;
  • wywołane zakażeniem np. bakteryjne, chlamydiowe, wirusowe, grzybicze, pasożytnicze ;
  • autoimmunologiczne, często towarzyszące innym chorobom ogólnym, np. zespół Stevens-Jonsona, pęcherzyca oczna;

4. Czym jest i jaką postać może mieć alergiczne zapalenie spojówek?

Alergiczne zapalenie spojówek jest najczęściej diagnozowana chorobą alergiczną na świecie. Może istnieć jako izolowane bądź jednocześnie z innymi przykrymi objawami alergii lub/i zapaleniem rogówki oraz powiek. Najczęściej jest skojarzone z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa .Mogą dominować albo objawy oczne, albo nosowe.
Wśród alergicznych zapaleń spojówek można wyróżnić kilka podtypów:

Alergiczne sezonowe zapalenie spojówek

  • objawy pojawiają się nagle, maja przebieg ostry ale przemijający i są związane z alergenami lotnymi takimi jak: zarodniki pleśni, pyłki roślin, alergeny zwierzęce; nigdy nie dochodzi do zajęcia rogówki i upośledzenia wzroku; w przypadku tego schorzenia celowe jest stosowanie preparatów leczniczych na ok. 7-10 dni przed przewidywanym okresem ekspozycji (sezonem pylenia danej rośliny)

Ostre alergiczne zapalenie spojówek

  • jest reakcja typu pokrzywki występująca w odpowiedzi na wysokie stężenie alergenu; często występuje u małych dzieci bawiących się na trawie w okresie pylenia pewnych roślin bądź też pod wpływem roztoczy kurzu domowego; zwykle ustępuje po jednorazowej dawce leku (choć ostre alergiczne zapalenie spojówek może stanowić pierwszą fazę ostrej alergii, stąd nie wolno takich przypadków bagatelizować!)

Wiosenne zapalenie spojówki i rogówki

  • jest to stan przewlekły i jak mówi nazwa występuje wiosną w czasie intensywnego pylenia brzozy lub na przełomie maja i czerwca w czasie pylenia traw; w związku z długim okresem ekspozycji na alergeny może dojść do rozwinięcia się stanu zapalnego rogówki, co bezpośrednio może się wiązać z szkodzeniem wzroku; schorzenie to dotyka zwykle dzieci i młodzieży pomiędzy 5 a 25 rokiem życia, częściej chorują chłopcy; wyróżnia się 3 postacie kliniczne wiosennego zapalenia spojówek: powiekowy, rąbkowy oraz mieszany- które różnią się rodzajem i intensywnością objawów;

Atopowe zapalenie rogówki i spojówek

  • można powiedzieć, że jest to odpowiednik wiosennego zapalenia spojówek u dorosłych; jest to schorzenie rzadkie i bardzo poważne; dotyka zwykle mężczyzn cierpiących na atopowe zapalenie skóry; Procesem chorobowym objęta jest skóra fałdów szyi, doły przedłokciowe i podkolanowe. Często współistnieje astma, gorączka sienna, pokrzywka, migrenowe bóle głowy i nieżyt nosa; zwykle przechodzi w stan przewlekły, który może nieść za sobą ryzyko infekcji rogówki, zrostów między spojówka powiekową i gałkową jak również rogowacenia spojówek;

Sezonowe zapalenie spojówek

  • przebiega zwykle w postaci obuocznego obrzęku śluzówek ze łzawieniem i swędzeniem; charakterystyczna jest sezonowość występowania objawów-wiosną (kwitnienie olchy, leszczyny, brzozy), wczesnym i późnym latem (trawy, zboża, chwasty) albo jesienią (chwasty, zarodniki grzybów pleśniowych); objawy zwykle łagodne z okresami zaostrzeń- charakterystyczne kichnie, wodnista wydzielina, obrzęk błony śluzowej z uporczywym świądem;

Całoroczne zapalenie spojówek

  • diagnozowane, gdy objawy utrzymują się przez co najmniej rok; najsilniejsze występują zimą wewnątrz pomieszczeń, gdzie znajdują się alergeny wewnątrz domowe takie jak roztocze, pleśnie, naskórek i sierść zwierząt, a także w pracy podczas stałego kontaktu z lateksem, lekami czy innymi czynnikami zawodowymi; objawy mogą się zaostrzać po kontakcie z alergenem w dużym stężeniu, np. jeśli jesteśmy uczuleni na roztocza to po trzepaniu dywanów, które stanowią ich rezerwuar objawy alergii mogą się znacznie nasilić;

Olbrzymiokomórkowe zapalenie spojówek

  • cechą charakterystyczną są zmiany w postaci brodawek zlokalizowane w obrębie spojówki tarczki górnej; postać ta występuje rzadko- szczególnie narażone są osoby noszące szkła kontaktowe, protezy gałek ocznych czy też eksponowane na zaprószenie oka nićmi nylonowymi;

5. Jakie są objawy alergicznego zapalenia spojówek?

  • Świąd oczu (spojówek lub/i powiek)- najdokuczliwszy objaw powstający w efekcie mrugania; wówczas dochodzi do nagromadzenia się ziaren pyłków roślin- zwykle w kącie przyśrodkowym oka- czy zarodników pleśni-w zewnętrznym kącie oka- stąd charakterystyczna lokalizacja tego objawu w zależności od alergenu;
  • Łzawienie oczu
  • Pieczenie oczu, uczucie "piasku pod powiekami", zmęczonych oczu
Tzw. efekt czerwonego oka, spowodowany rozszerzeniem naczyń krwionośnych, uczucie obcego ciała pod powieką;
  • Przekrwione, opuchnięte powieki
  • Ból gałki ocznej, gorączkowy wygląd oczu
  • Światłowstręt
  • Spadek ostrości wzroku
  • Sklejanie powiek białą, lepką wydzieliną

Dodatkowe informacje , które można uzyskać podczas wywiadu z pacjentem sugerujące alergiczny charakter zapalenia spojówek to:
obciążenie rodzinne, choroby alergiczne przebyte w wieku dziecięcym, sezonowość objawów z towarzyszącym nieżytem nosa, współistniejąca astma lub atopowe zapalenie skóry, związek czasowy z pracą (spawanie, lutowanie, fryzjerstwo, ogrodnictwo, kwiaciarstwo, usługi kosmetyczne) czy wzięciem zwierzaka do mieszkania.
W przypadku, gdy wymienione wyżej objawy pojawią się u osób noszących szkła kontaktowe powinno się natychmiast przerwać noszenie soczewek i udać się do lekarza okulisty!
W przypadku alergicznego zapalenia spojówek dolegliwości zwykle występują obustronnie choć mogą być nasilone w jednym oku.

6. Jak odróżnić alergiczne zapalenie spojówek od zespołu suchego oka?

Bardzo częstym schorzeniem oka, które swoim przebiegiem przypomina zapalenie spojówek jest zespół suchego oka. Wynika on z niedostatecznego zwilżenia powierzchni gałki ocznej, które może występować na skutek niewystarczającej produkcji łez lub zbyt szybkiego parowania filmu łzowego.
"Suche oko" ma często charakter przewlekły i wymaga długotrwałego leczenia, a jeszcze wcześniej właściwej diagnozy. Ponieważ objawy są bardzo podobne do tych, jakie towarzyszą alergicznemu należy w wywiadzie z pacjentem zwrócić uwagę na informacje sugerujące zespół suchego oka takie jak:
  • uczucie "piasku pod powiekami", łzawienie szczególnie rano, zwłaszcza po kontakcie z zimnym powietrzem, dolegliwości obustronne, wieloletnia choroba alergiczna oczu, współistniejące schorzenia takie jak trądzik różowaty, zespół Sojgnera, reumatoidalne zapalenie stawów, parkinsonizm, niedoczynność tarczycy, cukrzyca, a także menopauza czy przebyta laserowa korekty wzroku.
Także stosowanie niektórych leków może przyczynić się do wystąpienia zespołu suchego oka- mowa o tych które mogą zaburzać film łzowy czyli o lekach antycholinergicznych, przeciwhistaminowych, przeciwdepresyjnych, neuroleptycznych, przeciwmigrenowych, tiazydach, cytostatykach, betamimetykach, lekach antykoncepcyjnych czy w przypadku nadużywania kropli anemizujących spojówkę, np. Starazolin, Betadrin, Visine.

7. Kto i kiedy najczęściej choruje?

Poszczególne postacie kliniczne alergicznego zapalenia spojówek są charakterystyczne dla wieku pacjenta i pory roku. Na ostre alergiczne zapalenie spojówek najczęściej zapadają dzieci, często niezależnie od pory roku. Z kolei wiosenna postać czy sezonowa choć charakterystyczne dla konkretnych miesięcy w roku to dotyczy zwykle zarówno dzieci powyżej 5 roku życia, jak i młodych dorosłych. Częściej chorują chłopcy i mężczyźni - ci ostatni mogą cierpieć na kontaktowe zapalenie spojówek znacznie częściej niż kobiety.

8. Co może być przyczyna alergicznego zapalenia spojówek?

Obok wymienianych już wcześniej czynników sprzyjających wystąpieniu tego schorzenia jak np. obciążenie rodzinne, niektóre leki, narażenie zawodowe to kluczową rolę w zapadalności na alergiczne zapalenie spojówek odgrywają alergeny! Najbardziej zagrażające naszym oczom substancje uczulające
  • pochodzenia naturalnego: roztocza kurzu, pyłki roślin, spory grzybów, naskórki, pokarm
  • pochodzące ze środowiska przemysłowego: lateks, gumy, pył metaliczny, metale (nikiel, chrom), tworzywa sztuczne, środki ochrony roślin, kosmetyki, detergenty, enzymy, substancje zapachowe, - dodatki do żywności, opary z farb, klejów; a także leki:
  • najczęściej uczulające kontaktowo leki okulistyczne i ich dodatki:

niektóre antybiotyki (gł. neomycyna i gentamycyna), fenylefryna, sulfonamidy, leki przeciwjaskrowe, leki przeciwzapalne, leki znieczulające, a także środki do pielęgnacji soczewek, środki konserwujące krople oczne;
O ile te drugie czasem jesteśmy w stanie wyeliminować z naszego życia. to naturalne alergeny często stanowią uporczywy problem.

9. Co może pogarszać przebieg choroby?

Stan oka pacjenta cierpiącego na alergiczne zapalenie spojówek mogą pogarszać nieswoiste czynniki drażniące takie jak:
  • rzadkie mruganie w związku z nadmiernym oglądaniem telewizji czy długim przesiadywaniem przed komputerem;
  • noszenie soczewek;
  • długotrwała praca przy sztucznym oświetleniu
  • narażenie na dym tytoniowy - zarówno czynne jak i bierne!
  • długotrwale przebywanie w pomieszczeniach klimatyzowanych
  • ekspozycja na substancje chemiczne znajdujące się w szczelnie zamkniętych pomieszczeniach długo niewietrzonych pomieszczeniach, - - lotne substancje powstające podczas czyszczenia wykładzin czy wydostające się ze świeżo wyremontowanego budynku.

Patrycja Jankowska
konsultacja mgr farm. Aleksandra Uruszczak
Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także