Propolis, podobnie jak pozostałe produkty pszczele, jest bogatym źródłem związków odżywczych, a jego korzystne właściwości znane były w medycynie ludowej od setek lat. Wielokierunkowe działanie i bezpieczeństwo stosowania sprawiają, że chętnie sięgamy po naturalne preparaty na bazie kitu pszczelego.
Propolis, zwany też kitem pszczelim, to substancja produkowana przez pszczoły. Powstaje w wyniku połączenia żywicy zebranej z pąków roślin (najczęściej: topoli, olszyny, brzozy czy kasztanowca) z wydzieliną gruczołową owadów. Ma postać smolistej masy barwy od pomarańczowoczerwonej do szarobrązowozielonej. Ze względu na swoje właściwości - dużą lepkość i silne działanie odkażające, pszczoły wykorzystują go do uszczelniania i utrzymywania w czystości ula, chroniąc go przed rozwojem bakterii, grzybów czy pleśni. Jedna populacja pszczół wytwarza nie więcej niż 300 g tej substancji rocznie.
Działanie przeciwwirusowe także jest wynikiem obecności powyższych związków. Kit pszczeli ogranicza namnażanie wirusów np. wywołujących grypę czy opryszczkę. Stosowany regularnie podnosi ogólną odporność poprzez wzrost liczby i aktywności komórek immunologicznych (makrofagów), co zwiększa zdolność do niszczenia drobnoustrojów.
Obecne w propolisie biopierwiastki (wapń, mangan, cynk miedź, żelazo, selen, krzem, glin), niewielkie ilości witamin (B1, B2, B6, C, E) białko, wolne aminokwasy i węglowodany wspomagają rekonwalescencję po przebytych chorobach.
Wykazuje także aktywność przeciwgrzybiczą, szczególnie w przypadku gatunku Candida albicans będącego częstą przyczyną stanów zapalnych pochwy i szyjki macicy. Nasila również działanie leków przeciwgrzybiczych dostępnych na receptę.
Działanie przeciwpierwotniakowe propolisu zapewnia łagodzenie infekcji wywołanych przez Toxoplasma gondii (powoduje toksoplazmozę) oraz Trichomonas vaginalis (powoduje rzęsistkowice).
Roztwór spirytusowy lub maść propolisowa wykazuje dużą skuteczność w przypadku ran, obtarć, oparzeń, odmrożeń czy odleżyn – przyspiesza gojenie nabłonków poprzez nasilenie syntezy białek i kwasów nukleinowych w komórkach. Zwiększa regenerację tkanki kostnej i chrząstki. Leczy stany zapalne dziąseł. Przypisuje się mu także działanie przeciwzapalne, miejscowo znieczulające, detoksykacyjne, antyoksydacyjne oraz łagodzenie stanów zapalnych żołądka i jelit.
Badania donoszą o możliwej aktywności przeciwnowotworowej składników propolisu (pochodne kwasu kawowego) w przypadku raka piersi i czerniaka złośliwego oraz o jego ochronnym wpływie na wątrobę.
Propolis, zwany też kitem pszczelim, to substancja produkowana przez pszczoły. Powstaje w wyniku połączenia żywicy zebranej z pąków roślin (najczęściej: topoli, olszyny, brzozy czy kasztanowca) z wydzieliną gruczołową owadów. Ma postać smolistej masy barwy od pomarańczowoczerwonej do szarobrązowozielonej. Ze względu na swoje właściwości - dużą lepkość i silne działanie odkażające, pszczoły wykorzystują go do uszczelniania i utrzymywania w czystości ula, chroniąc go przed rozwojem bakterii, grzybów czy pleśni. Jedna populacja pszczół wytwarza nie więcej niż 300 g tej substancji rocznie.
Lecznicze właściwości propolisu
Znanych jest około 300 składników propolisu. Występujące w największej ilości flawonoidy, kwasy aromatyczne i estry wykazują działanie przeciwbakteryjne. Głownie hamują rozwój bakterii Gram-dodatnich z rodzaju Staphylococcus i Streptococcus, które są częstą przyczyną ostrych i przewlekłych stanów zapalnych dróg oddechowych. Oprócz tego, propolis stosowany pomocniczo nasila skuteczność antybiotyków i zmniejsza oporność bakterii na te leki.Działanie przeciwwirusowe także jest wynikiem obecności powyższych związków. Kit pszczeli ogranicza namnażanie wirusów np. wywołujących grypę czy opryszczkę. Stosowany regularnie podnosi ogólną odporność poprzez wzrost liczby i aktywności komórek immunologicznych (makrofagów), co zwiększa zdolność do niszczenia drobnoustrojów.
Obecne w propolisie biopierwiastki (wapń, mangan, cynk miedź, żelazo, selen, krzem, glin), niewielkie ilości witamin (B1, B2, B6, C, E) białko, wolne aminokwasy i węglowodany wspomagają rekonwalescencję po przebytych chorobach.
Wykazuje także aktywność przeciwgrzybiczą, szczególnie w przypadku gatunku Candida albicans będącego częstą przyczyną stanów zapalnych pochwy i szyjki macicy. Nasila również działanie leków przeciwgrzybiczych dostępnych na receptę.
Działanie przeciwpierwotniakowe propolisu zapewnia łagodzenie infekcji wywołanych przez Toxoplasma gondii (powoduje toksoplazmozę) oraz Trichomonas vaginalis (powoduje rzęsistkowice).
Roztwór spirytusowy lub maść propolisowa wykazuje dużą skuteczność w przypadku ran, obtarć, oparzeń, odmrożeń czy odleżyn – przyspiesza gojenie nabłonków poprzez nasilenie syntezy białek i kwasów nukleinowych w komórkach. Zwiększa regenerację tkanki kostnej i chrząstki. Leczy stany zapalne dziąseł. Przypisuje się mu także działanie przeciwzapalne, miejscowo znieczulające, detoksykacyjne, antyoksydacyjne oraz łagodzenie stanów zapalnych żołądka i jelit.
Badania donoszą o możliwej aktywności przeciwnowotworowej składników propolisu (pochodne kwasu kawowego) w przypadku raka piersi i czerniaka złośliwego oraz o jego ochronnym wpływie na wątrobę.
Propolis w aptece – przykłady preparatów dostępnych bez recepty
- Propolki (z aloesem i imbirem, dziką różą, witaminą C) firmy Nepentes – tabletki do ssania, zawierają standaryzowany ekstrakt propolisu STAMFI, o potwierdzonym składzie ilościowym i jakościowym w każdej tabletce, co gwarantuje większą skuteczność stosowania. Łagodzą stany zapalne gardła działając antybakteryjnie, miejscowo znieczulająco, a przy tym nie wysuszają błony śluzową jamy ustnej i gardła. Wspomagająco przy chrypce. Podnoszą ogólną odporność przy pierwszych objawach infekcji. Dostępne także w wersji bez cukru.
- Apivaginum globulki (Vitaprodukt). Działają przeciwzapalnie i regenerująco na nabłonek miejsc intymnych, chronią przed wnikaniem drobnoustrojów, zapewniając fizjologiczne pH wydzieliny pochwy.
- Apirectum czopki (Vitaprodukt). Wzbogacone kwasem hialuronowym, łagodzą podrażnienia, świąd i pieczenie w okolicach odbytu. Wskazane w łagodnych hemoroidach i po operacjach w obrębie odbytu.
- Apibon krem (Bonimed), Maść propolisowa. Wykazują działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybiczne, ułatwiają gojenie ran. Polecane w schorzeniach dermatologicznych takich jak: grzybice skóry, czyraczność, owrzodzenia kończyn dolnych, odleżyny, ropne zapalenia skóry, zajady, pękanie pięt, odmrożenia, oparzenia termiczne (w tym słoneczne) oraz po ukąszeniach owadów.
- Propolis Plus tabletki (Apipol). Połączenie propolisu i pyłku kwiatowego ma na celu wzmocnienie naturalnej odporności organizmu w okresie zwiększonej podatności na infekcję. Kuracje powinna trwać minimum dwa tygodnie.
- Propolis Forte 10% spray (Bartpol). Preparat stosowany miejscowo wspomaga leczenie bakteryjnych i grzybiczych stanów zapalnych jamy ustnej, gardła i krtani. Pomocniczo w grypie i przeziębieniu łagodzi miejscowe dolegliwości: obrzęk, zaczerwienienie i drapanie w gardle oraz stymuluje układ odpornościowy. Wzmacnia po antybiotykoterapii. Podawany doustnie po uprzednim rozcieńczeniu, łagodzi podrażnienia żołądka i jelit.
- ApiPanten (Nepentes) pianka, żel na oparzenia spowodowane wysoką temperaturą lub promieniowaniem słonecznym. Połączenie propolisu z dekspantenolem przyspiesza gojenie nabłonków, nawilża, koi, miejscowo znieczula. Emulsja do codziennej pielęgnacji skóry oprócz propolisu zawiera witaminy (C, E), olej canola oraz alantoinę.
Uwaga! Osoby uczulone na miód i inne produkty pszczele nie powinny stosować preparatów na bazie propolisu pod żadną postacią.
Skuteczność preparatów z propolisem, podobnie jak innych produktów naturalnych wymaga długotrwałego i regularnego stosowania.
mgr farm. Aneta Kocoł
Piśmiennictwo:
1. http://www.panacea.pl/articles.php?id=270
2. http://www.panacea.pl/articles.php?id=2407
3. http://www.panacea.pl/articles.php?id=271
4. http://www.czytelniamedyczna.pl/2382,sklad-chemiczny-i-aktywnosc-biologiczna-propolisu-pochodzacego-z-roznych-rejonow.html
5. http://www.czytelniamedyczna.pl/2403,produkty-pszczele-w-zywieniu-i-suplementacji-diety.html
6. Propolis: chemical composition, biological properties and therapeutic activity. MC Marcucci, Apidologie, 1995, 26, 83-99
