Zdjęcie: Ben Stiefel
Gdy już dojdzie do skaleczenia należy przedsięwziąć odpowiednie kroki, zmierzające do przeciwdziałania zakażeniu. Na prawidłowe postępowanie składają się trzy kroki: oczyszczenie rany, dezynfekcja i założenie opatrunku:I Prawidłowe oczyszczanie rany
Po pierwsze należy starannie oczyścić ranę z ziemi, brudu i widocznych gołym okiem zanieczyszczeń poprzez przemycie czystą wodą, lub roztworem soli fizjologicznej (dostępnym w aptece w ampułkach po 5 i 10ml). Nie należy miejsca zranienia wycierać, gdyż może to spowodować wtórne zakażenie rany bakteriami obecnymi na skórze. Wystarczy jeśli osuszymy ranę jałowym gazikiem. Jeżeli nie mamy nic takiego pod ręką, należy jedynie osuszyć okolice rany, nie dotykając jej brzegów.
II Niezwykle ważne - odkażanie rany
Do odkażania ran najlepiej nadaje się woda utleniona, którą możemy zastosować w większych ilościach, przepłukując ranę. Można skorzystać z formy żelowej (Peroxygel), która działa nieco dłużej, niż postać w płynie i nie spływa z miejsca zastosowania. Sprawdzone działanie przeciwbakteryjne ma Riwanol (w postaci roztworów, tabletek do przygotowywania roztworu lub żelu Rivel), który często zaleca się przy trudno gojących się i zakażonych ranach.
Istnieją też wygodne preparaty dezynfekujące z alkoholem izopropylowym, dostępne w pojedynczych saszetkach, które możemy mieć zawsze przy sobie, gdyż zajmują mało miejsca (np. gaziki Leko, chusteczka antybakteryjna Tribactic ONE). Do plecaka zmieszczą się poręczne formy w aerozolu (np. Tribactic Spray), którymi możemy też odkazić ręce.
Spirytus salicylowy nada się do dezynfekcji niewielkich zadrapań. Dyskusyjne jest stosowanie maści z antybiotykami przy niewielkich zadrapaniach ze względu na ryzyko rozwoju oporności u bakterii. Maści zawierające antybiotyki (np. Tribiotic w saszetkach), będą przydatne w momencie, gdy rana goi się źle, a miejsce zranienia jest bolesne i zaczerwienione lub też, kiedy rana będzie się goić trudno ze względu na umiejscowienie (np. gdy obetrą nas buty podczas górskiej wycieczki).
III Założenie opatrunku
Po odkażeniu miejsca zranienia zakładamy odpowiedni opatrunek. W aptece dostępny jest szeroki asortyment gotowych plastrów z opatrunkiem, najlepiej wybrać zestaw z plastrami o różnych wielkościach (np. 3M Viscoplast Zestaw Turystyczny, Salvequick Zestaw na skaleczenia). Ważne, aby opatrunek w całości przykrywał ranę i dobrze przepuszczał powietrze.
Dla wrażliwych istnieją serie hipoalergiczne (Nexcare sensitive, DermaPlast sensitive, Salvequick Soft & Sensitive).
Dla aktywnych plastry wodoodporne (DermaPlast aqua, Salvequick Aqua resist) i ciekawe rozwiązania w postaci opatrunków w sprayu (Akutol, Nexcare Protector Spray) lub w płynie (Salvemed plaster w płynie). Preparaty te, oparte na związkach polimerowych i lotnym rozpuszczalniku tworzą na powierzchni uszkodzonej skóry cienką barierę ochronną, która chroni ranę przed zanieczyszczeniem i wilgocią. Mogą być stosowane w miejscach, gdzie trudno nalepić standardowy plaster (łokcie, kolana). Opatrunki te można zmyć przy pomocy alkoholu.
Ciekawym rozwiązaniem są plastry wzbogacone składnikiem tamującym krwawienie, najczęściej na bazie celulozy (Plastry Kwizda, Salvequick quick healing, Viscoplast tamujący krwawienie). Działanie przyspieszające powstawanie skrzepu mają też niektóre spraye (Kwizda Spray, Akutol stop). Przy ranach, narażonych na dalsze ocieranie (górskie buty znów posłużą dobry za przykład) zastosujmy plastry w formie żelowej, amortyzujące miejsce zranienia i zmniejszające ból (Viscoplast miniżel, Salvemed plaster na otarcia).
Jak odkazić ranę, jeżeli w danym momencie nie mamy przy sobie środka odkażającego?
Jeżeli akurat tak się składa, że nie mamy żadnego z powyższych środków pod ręką, dokładnie umyjmy ranę ciepłą wodą z mydłem. Alkohol wysokoprocentowy ma działanie dezynfekujące, ale powoduje silne pieczenie i uszkodzenie elementów białkowych rany. Można go zastosować w przypadku niewielkich otarć, lub gdy niebezpieczeństwo zakażenia jest wysokie. Jeżeli nie dysponujemy jałowym opatrunkiem, lepiej pozostawić ranę do wyschnięcia (skrzep tworzy się szybko, szczególnie przy ranach powierzchniowych). Przyschniętą, niezdezynfekowaną wcześniej ranę można posmarować maścią o działaniu dezynfekującym (np. Rivel, Tribiotic), która przenika w głąb skóry.
mgr farm. Paulina Oszajca
