Jesteś tutaj:

Jak radzić sobie z czkawką?

Każdy czasami ma czkawkę. Przydarza się ona nawet nienarodzonym dzieciom w łonie matki.
Spróbujmy określić kilka skutecznych sposobów, które mogą okazać się pomocne w zwalczaniu napadów czkawki.

Jak radzić sobie z czkawką?

Zdjęcie: Evan

Zaskakujące, że choć czkawka jest tak częstą przypadłością, nikt w gruncie rzeczy nie sprecyzował dokładnie jej przyczyn. Każdy czasami ma czkawkę. Przydarza się ona nawet nienarodzonym dzieciom w łonie matki.

Spróbujmy określić kilka skutecznych sposobów, które mogą okazać się pomocne w zwalczaniu napadów czkawki.

Czym właściwie jest czkawka i co może być jej przyczyną?

Pod pojęciem "czkawka", należy rozumieć odruch bezwarunkowy, objawiający się rytmicznymi skurczami przepony, które odbywają się bez naszej woli (stąd odruch bezwarunkowy). Kurczący się mięsień przepony działa jak tłok, który zasysa powietrze przez drogi oddechowe, równocześnie dochodzi do zamknięcia światła głośni, co z kolei powoduje przerwanie wdechu i daje efekt głuchego, charakterystycznego dźwięku.

Wraz ze skurczami przepony możemy również zaobserwować skurcz mięśni klatki piersiowej oraz mięśni międzyżebrowych, co skutkuje unoszeniem klatki piersiowej w trakcie napadu czkawki.

Specjaliści w dziedzinie medycyny, w swoich badaniach starali się odnaleźć przyczyny powstawania czkawki. Stwierdzili, że prawdopodobnie powstaje ona na skutek:
  • Pobudzenia zakończeń nerwu błędnego, włókien nerwowych unerwiających mięśnie klatki piersiowej, jamę brzuszną, ucho, nos i gardło - mechanizm pobudzenia zakończeń wymienionych tutaj nerwów, może być spowodowany np. spożyciem zbyt ciepłego pokarmu, wypiciem zbyt ciepłego napoju lub zbyt szybkim spożyciem pokarmu (a tym samym za szybkim wypełnieniem żołądka). Wymienione czynniki skutkują pobudzeniem zakończeń głównie nerwu błędnego, które to umiejscowione są w żołądku. Jednakże naukowcy nie wykluczają uczestnictwa pozostałych nerwów tutaj wymienionych w wywoływaniu czkawki. W przypadku powyżej opisanego zjawiska możemy mówić o pośredniej przyczynie wywoływania czkawki.
  • Do przyczyn bezpośrednich wywołujących czkawkę możemy zaliczyć impulsy nerwowe, które są generowane w naszym mózgu, a następnie pobudzają one mięsień przepony do mimowolnego skurczu (impulsy z mózgu do przepony przekazywane są za pośrednictwem nerwu przeponowego) - przypuszcza się, że jest to spowodowane silnym pobudzeniem takich struktur ośrodkowego układu nerwowego jak: podwzgórze, hipokamp lub układ limbiczny (np. pod wpływem silnych emocji czy też stresu).

Czkawka - fizjologia czy też patologia?

Czkawka o charakterze incydentalnym jest dolegliwością powszechną, zwykle samoistnie ustępuje i nie stanowi problemu klinicznego. Częstotliwość czkawki wynosi zwykle 2-60/minutę, a czas jej trwania wynosi kilka minut. Przyczyną w większości przypadków jak już wspomniano powyżej, jest szybkie lub nadmierne przepełnienie żołądka. Jeżeli czkawka przebiega u nas w opisany sposób nie mamy potrzeby się martwić, ponieważ w tym przypadku mówimy o w pełni fizjologicznej reakcji organizmu.

Natomiast gdy czkawka utrzymuje się długo, nawet do kilku dni, koniecznie trzeba udać się do lekarza. Czkawka przewlekła, bo o takiej tutaj mówimy, może być wyrazem:
  • chorób jamy brzusznej - schorzenia związane bezpośrednio z przeponą np. ropień podprzeponowy lub dotyczące przewodu pokarmowego np. choroba refluksowa przełyku, zapalenie trzustki lub wątroby oraz choroby zapalne jelit. Zaliczamy tutaj również poalkoholowe podrażnienie błon śluzowych przewodu pokarmowego, występujące na skutek długotrwale spożywanych dużych ilości etanolu (przyczynia się to do tzw. czkawki poalkoholowej). Wszystkie wymienione tutaj choroby prowadzą do pobudzenia zakończeń nerwu błędnego, co może skutkować przewlekłymi napadami czkawki.
  • chorób mózgu - w tym przypadku chodzi o zmiany w tkance układu nerwowego m.in. o charakterze uciskowym np. guzy. Inną przyczyną są zmiany w obrębie naczyń mózgowych lub zapalenie opon mózgowo - rdzeniowych, również choroby psychiczne.
  • chorób w obrębie klatki piersiowej - zawał mięśnia sercowego, niewydolność mięśnia sercowego, zapalenie płuc i opłucnej, zapalenie osierdzia
  • chorób związanych z zaburzeniami metabolicznymi. Cukrzyca, nadmierne stężenie glukozy we krwi, może być przypuszczalnie przyczyną drażnienia w ośrodkowym układzie nerwowym hipokampa lub podwzgórza, co w rezultacie skutkuje przewlekającymi się napadami czkawki, u niektórych osób (zależy to od indywidualnej wrażliwości każdego człowieka, gdyż nie u każdego występuje opisane zjawisko).

Powyżej opisanych przyczyn czkawki przewlekłej nie należy lekceważyć i natychmiast zgłosić się do lekarza, ponieważ taka patologiczna czkawka może prowadzić do znacznego zmęczenia, utraty masy ciała, bezsenności lub nawet depresji!

Czkawka u dzieci w łonie matki i niemowląt

Zaskakującym jest fakt, że czkawka występują u dzieci w łonie matki. Czkawka to zjawisko fizjologiczne u płodu, świadczące o prawidłowym funkcjonowaniu przepony. Może być spowodowana częstym połykaniem wód płodowych, co z kolei wymusza mimowolne kurcze przepony. Często odczuwana jest jako podskakiwanie lub drganie w obrębie brzucha, od około 29. - 30. tygodnia ciąży.

Niektórzy lekarze przy częstej czkawce u płodu zalecają odstawić ostre przyprawy a także przyjmować preparat magnezu. Tego jak często czkawka u nienarodzonego maluszka będzie występować, niestety nie wie nikt. Matka powinna skonsultować tę sprawę z ginekologiem na najbliższej wizycie kontrolnej.

Czkawka występująca u niemowląt najczęściej spowodowana jest niedojrzałością układu nerwowego.

Przyczyny czkawki u niemowląt:

  • głośny śmiech dziecka
  • połknięcie powietrza
  • zmarznięcie dziecka
  • wypełniony brzuszek po jedzeniu
Z upływem czasu występowanie czkawki jest coraz rzadsze. Jeśli maluch zmarzł, wówczas niezbędne jest podanie piersi/butelki w celu zlikwidowania czkawki, dodatkowo możemy ogrzać swoją ręką ciemiączko.

Należy pamiętać o wybieraniu odpowiednich butelek zaopatrzonych w odpowietrzacz, co zapobiega połykania dużych ilości powietrza przez naszą pociechę (dostępne produkty: AVENT BUTELKA 125 ml, 260 ml; LOVI BUTELKA SAMOSTERYLIZUJĄCA 150 ml, 250 ml; CANPOL BUTELKA ANTYKOLKOWA 250 ml).

Jeśli natomiast brzuszek dziecka jest przepełniony od pokarmu i to było powodem powstania czkawki, wtedy należy przeczekać, aż część pokarmu przejdzie drogę z żołądka do jelit i czkawka sama ustąpi. W takiej sytuacji najlepiej jest ponosić malucha w pozycji pionowej z brzuszkiem przytulonym do piersi i główką opartą na ramieniu, można przy tym delikatnie oklepywać plecki.

Sposoby zwalczania czkawki

  • Uciskaj wnętrze dłoni kciukiem drugiej ręki - niewygoda, czy tez lekki ból jaki przy tym odczujemy "rozproszą uwagę" naszego układu nerwowego, co może pomóc w przerwaniu napadu czkawki
  • Zaczerpnij głęboko powietrza i wstrzymaj oddech - lekkiemu wzrostowi stężenia dwutlenku węgla w płucach towarzyszy rozluźnienie przepony
  • Włóż palce do uszu lub uciśnij miejsce tuż za małżowinami usznymi przez 20 - 30 sekund - w ten sposób oddziałujemy na nerw błędny, hamując jego nadmierne pobudzenie, co skutkuje przerwaniem nadmiernej impulsacji przekazywanej przez niego przeponie
  • Weź szklankę wody i wypij 9 - 10 szybkich, niewielkich łyków - kiedy przełykasz, rytmiczne skurcze przełyku mogą znieść skurcze przepony
  • Zaskocz swoje kubki smakowe - odkrój plasterek cytryny i postaraj się go żuć lub zjedz kiszonego ogórka

Profilaktyka w przypadku zwiększonej tendencji do występowania napadów czkawki:

  • unikaj zimnych napojów gazowanych
  • posiłki jedz powoli, gdyż zapobiegasz w ten sposób połykania dużych ilości powietrza
  • przyczyną czkawki mogą być również niektóre leki np. VALIUM, jeśli zaobserwujemy u siebie czkawkę w trakcie ich przyjmowania należy skonsultować się z lekarzem w celu modyfikacji terapii
Czkawka jest z pozoru błahą dolegliwością, ale jak doskonale wiemy jest ona dokuczliwa, szczególnie dla niemowląt, dzieci i osób starszych. Dlatego starajmy się ją jak najszybciej zwalczyć.

Pamiętajmy również, że nie należy lekceważyć przedłużającego się występowania czkawki, gdyż może to być sygnał, iż w naszym ustroju dzieje się coś niepokojącego.

Anna Machura

Konsultacja: mgr farm. Aleksandra Uruszczak
Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także