Zdjęcie: Stanislaw Szydlo
Wielu z nas na samą myśl o kontakcie ze żmiją odczuwa przerażenie. I słusznie, bo jad żmii jest bardzo niebezpieczny dla naszego zdrowia. Dowiedzmy się jednak jak uchronić się przed ukąszeniem żmii i jak reagować gdy już do niego dojdzie.Okres wakacyjny sprzyja wyprawom w góry, leśne zacisza oraz polany pełne wysokich traw i krzewów. Właśnie w takich miejscach możemy napotkać żmiję.
Należy pamiętać, że żmiję zazwyczaj trudno dostrzec, zwłaszcza wtedy, gdy nie obserwuje się podłoża, po którym się idzie. Dlatego tak ważne jest, aby przed postawieniem kolejnego kroku, spojrzeć na ścieżkę, którą idziemy. Podobnie jest w przypadku wyboru miejsc do odpoczynku. Zawsze należy dokładnie obejrzeć miejsce, w którym chcemy usiąść, aby mieć pewność, że jest ono bezpieczne. Pamiętajmy, że żmije atakują w momencie odczuwania zagrożenia, czyli gdy staniemy bardzo blisko żmii, lub co gorsza na nią nadepniemy. Należy również bacznie obserwować najmłodszych członków wypraw na łono natury, aby nie dopuścić do realizacji pomysłu „pogłaskania żmii”.
Głównym sposobem uchronienia się przed ukąszeniem przez żmiję, jest dobieranie odpowiedniego stroju.
Pomimo wysokiej temperatury otoczenia, wybierając się na wycieczkę do lasu lub na polanę, powinniśmy ubrać długie spodnie i pełne/wysokie buty. Musimy być świadomi, że żmije najczęściej atakują stopy i okolice łydki (część nogi poniżej kolana), ponieważ znajdują się one najbliżej podłoża. Dlatego też pełne obuwie utrudni żmii atak i zapobiegnie jego niebezpiecznym dla zdrowia konsekwencjom.Jak poznać, że zostało się ukąszonym przez żmiję?
Ukąszenie przez żmiję charakteryzuje się dwoma nakłuciami oddalonymi od siebie o około 0,5-2 centymetry. Miejsce ataku żmii będzie czerwone i rozwinie się wokół niego obrzęk (opuchlizna). Niekiedy można także zaobserwować krwawienie z rany. Niestety ukąszenie żmii nie zakończy się jedynie na obecności rany. Osoba ukąszona przez żmiję, będzie cierpieć na nudności, wymioty, osłabienie, wzmożoną potliwość, zwiększone pragnienie, uczucie drętwienia, dreszcze lub obrzęk twarzy.Czy każde ukąszenie wymaga pomocy lekarskiej?
Tak. Każde ukąszenie przez żmiję wymaga interwencji lekarskiej oraz podania surowicy. Surowica, inaczej określana jako antytoksyna, to lek wytwarzany w celu zwalczania szkodliwego działania jadu określonego gatunku zwierzęcia. Jej zadaniem jest pomoc układowi odpornościowemu w usuwaniu jadu.Ukąszenie żmii jest poważnym zagrożeniem dla naszego organizmu, dlatego trzeba niezwłocznie wezwać służby ratunkowe.
Co zrobić w trakcie oczekiwania na profesjonalną pomoc medyczną?
• Nie poruszać się. Osoba ukąszona przez żmiję powinna pozostać w jednym miejscu, najlepiej w pozycji siedzącej, ponieważ poruszanie się potęguje rozprzestrzenianie jadu w organizmie.• Jeżeli osoba ukąszona straciła przytomność, należy ułożyć ją w pozycji bocznej ustalonej (pozycja ta jest podstawowym elementem nauki na kursach pierwszej pomocy, sposób jej wykonania łatwo odnaleźć w internecie)
• Osłonić ranę jałowym opatrunkiem, aby uchronić ranę przed wnikaniem bakterii
• Kończyna, na której znajduje się ukąszenie nie powinna znajdować się powyżej poziomu serca
• Towarzysz osoby ukąszonej powinien obserwować świadomość poszkodowanego, sprawdzać jego puls i oddech
Czego nie wolno robić w sytuacji ukąszenia przez żmiję?
• NIE WOLNO WYSYSAĆ JADU ŻMII!• Nie wolno nacinać i uciskać miejsca ukąszenia, ponieważ mogłoby to doprowadzić do szybszego rozprzestrzeniania się jadu w organizmie
• Nie wolno samodzielnie stosować opasek uciskowych
• Nie wolno samodzielnie podawać poszkodowanemu żadnych leków
• Nie powinno się układać nogi, na której znajduje się ukąszenie powyżej poziomu serca
Jak groźne może być ukąszenie przez żmiję?
Jeżeli osoba ukąszona przez żmiję nie otrzyma surowicy, może dojść do martwicy tkanek (obumarcia tkanek), zmniejszenia krzepliwości krwi (łatwiejszych krwotoków), nieprawidłowej pracy serca, zaatakowania układu nerwowego, niszczenia kolejnych narządów przez toksynę zawartą w jadzie. W konsekwencji może dojść nawet do śmierci osoby ukąszonej. Ukąszenia żmii są szczególnie niebezpieczne dla małych dzieci i osób starszych.Pomimo faktu, że w Polsce żmije nie są duże i nie posiadają dużo jadu, nie można lekceważyć ukąszeń. Warto pamiętać jak uchronić się przed ukąszeniem i w jaki sposób reagować, gdy już do niego doszło.
mgr farm. Kinga Dziwisz
