Zdjęcie: Eduardo García Cruz
Cukrzyca to choroba społeczna. Szacuje się, że w Polsce na cukrzycę choruje ok. 1,5 mln osób, a drugie tyle choruje na cukrzycę nie zdiagnozowaną, czyli nie mając świadomości swojej choroby. Aż 90 - 95 % osób z cukrzycą stanowią osoby chorujące na cukrzycę typu 2, leczonych często preparatami doustnymi, w średnim wieku, cierpiących również z powodu chorób towarzyszących t.j. nadciśnienie, nadwaga czy otyłość.Dla osób cierpiących z powodu cukrzycy, często koniecznym jest sięgnięcie po leki pomocne w typowych problemach zdrowotnych - bólu głowy, katarze, kaszlu, przeziębieniu i innych. Po leki udają się najczęściej do apteki, omijając lekarza. U takich osób rodzą się wątpliwości: czy dany można bezpiecznie stosować u cukrzyka?
Leki dostępne bez recepty a cukrzyca - na co przede wszystkim zwracać uwagę?
1.CUKIER W LEKACH - Osoba chorująca na cukrzycę przede wszystkim nie powinna obciążać organizmu zbędnym cukrem. W związku z czym powinna zwracać szczególną uwagę czy dany lek nie jest słodzony sacharozą, glukozą lub syropem glukozowo-fruktozowym. Najczęściej słodzone są nalewki lub syropy, dlatego osoba chorująca na cukrzycę właśnie na nie powinna zwrócić swoją uwagę. Stosowane przez diabetyków syropy nie powinny zawierać cukru prostego (oznaczanego też jako Sirupus simplex).
Natomiast leki bez cukrowe lub słodzone sorbitolem lub aspartamem mogą być stosowane przez cukrzyków. (Uwaga: aspartam jest źródłem fenyloalaniany, czyli jest przeciwwskazany u chorych z fenyloketonurią.)
Natomiast leki bez cukrowe lub słodzone sorbitolem lub aspartamem mogą być stosowane przez cukrzyków. (Uwaga: aspartam jest źródłem fenyloalaniany, czyli jest przeciwwskazany u chorych z fenyloketonurią.)
2.DRAŻETKI - Tabletki drażowane (drażetki) mają cukrową otoczkę. Stąd diabetycy nie powinni ich wybierać, lecz sięgać w miarę możliwości po odpowiedniki w postaci tabletek.
3.CHOROBY NEREK - Osoba chorująca na cukrzyce powinna mieć świadomość możliwych powikłaniach cukrzycy takich jak nefropatia. Zaburzenia pracy nerek (nefropatie) mogą powodować pogorszenie wydalania leków z moczem i ich kumulację w ustroju. W związku z tym bezwzględnie należy przestrzegać dawkowania leków, w szczególności przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych oraz doustnych leków obkurczających naczynia krwionośne stosowanych jako środki na katar (zawierających pseudoefedrynę).
4.INFORMACJA O STOSOWANIU PRZEZ DIABETYKÓW - W przypadku każdej grupy preparatów, warto wybierać te (jeśli istnieje taka możliwość), które opatrzone są informacją: "Preparat może być stosowany przez diabetyków/osoby chore na cukrzycę". Warto również przestudiować ulotkę pod kątem, czy nie ma przeciwwskazań do stosowania przez osoby chorujące na cukrzycę. Jeżeli istnieje taka informacja - nie należy przyjmować takiego preparatu, lub ewentualne stosowanie skonsultować z lekarzem.
Który lek dostępny bez recepty można bezpiecznie stosować w cukrzycy?
Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe
Osoby chorujące na cukrzycę nie mogą stosować kwasu acetylosalicylowego (popularna Aspiryna, Polopiryna). Dowiedziono, że salicylany wchodzą w interakcje z lekami należącymi do pochodnych sulfonylomocznika. Salicylany nasilają ich działanie hipoglikemizujące, czyli obniżające poziom cukru we krwi. Wynikiem tej interakcji może być niedocukrzenie krwi pacjenta, osłabienie, zawroty głowy, utrata przytomności a nawet śpiączka hipoglikemiczna.
Lepszym rozwiązaniem w celu obniżenia gorączki lub zniwelowania bólu u diabetyków są preparaty zawierające paracetamol lub ibuprofen. Jednak i te należy stosować bardzo ostrożnie, gdyż stosowane łącznie z lekami p/cukrzycowymi również mogą wywołać hipoglikemię.
Leki na kaszel - przeciwkaszlowe
Nie stwierdzono przeciwwskazań dla podawania preparatów zawierających dekstrometorfan (np. ACODIN, TUSSAL ANTITUSSICUM, TUSSIDEX) lub butamirat dla pacjentów z cukrzycą. Jednak należy bezwzględnie przestrzegać dawkowania tych leków.
Syrop HERBAPECT, który można stosować zarówno w przypadku kaszlu mokrego jak i suchego, nie zawiera cukru i może być bezpiecznie stosowany przez osoby chore na cukrzycę..
Leki na kaszel - wykrztuśne
Najczęściej stosowane obecnie leki zawierające w swym składzie ambroskol (np. MUCOSOLVAN, DEFLEGMIN, FLAVAMED) są bezpieczne dla diabetyków i mogą być polecane w cukrzycy.
Nie stwierdzono również przeciwwskazań dla stosowania sulfogwajakolu, pamiętać jednak należy, że syropy zawierające tę substancję chemiczna są bardzo często słodzona sacharozą.
Wyjątkiem jest DIABETUSSIC, który może być polecany pacjentom z cukrzycą.
Wyjątkiem jest DIABETUSSIC, który może być polecany pacjentom z cukrzycą.
Stosując bromheksynę (preparat FLEGAMINA) należy pamiętać, że jest ona przeciwwskazana dla pacjentów ze znacznym upośledzeniem nerek.
Syrop HERBAPECT, który można stosować zarówno w przypadku kaszlu mokrego jak i suchego, nie zawiera cukru i może być bezpiecznie stosowany przez osoby chore na cukrzycę..
Leki stosowane w nadkwaśności i zgadze
W przypadku zgagi, często stosowane są preparaty blokujące receptor histaminowy - zawierające ranitydynę lub famotydynę. W cukrzycy należy unikać stosowania ranitydyny, która wchodzi w interakcje z niektórymi lekami - pochodnymi sulfonyloomocznika, efektem czego może być nasilona hipoglikemia. Diabetycy na zgagę powinni sięgać raczej po preparaty zawierające famotydynę, która nie ma takiego efektu - preparat FAMIDYNA dostępny bez recepty.
Osoba chora na cukrzycę, a cierpiąca również na problemy nerkowe, chcąca zastosować preparat zobojętniający sok żołądkowy powinna unikać preparatów, zawierających sole glinu. Są przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami nerkowymi. Może natomiast sięgnąć po sole wapnia lub magnezu. Jednak należy wiedzieć, że np. węglan magnezu może być źródłem dwutlenku węgla i powodować wzdęcia, co potęguje działania niepożądane leku przeciwcukrzycowego akarbozy.
Leki przeczyszczające
Stosowanie leków przeczyszczających w cukrzycy z reguły nie pociąga za sobą poważnych konsekwencji. Najlepiej stosować łagodne środki osmotyczne tj. LAKTULOZA. Leki roślinne zawierające antrazwiązki (np. senes, kora kruszyny, rzewień) należy stosować ostrożnie, gdyż przekrwienie jelit, które te leki powodują, może mieć wpływ na wchłaniania cukrów.
Leki przeciwbiegunkowe
Nie ma przeciwwskazań do stosowania typowych leków przeciwbiegunkowych (węgiel leczniczy, smecta, roślinne środki garbnikowe - BORÓWKA, KORA DĘBU). Przy stosowaniu węgla leczniczego należy zwrócić uwagę, czy preparat nie zawiera sacharozy. Nie stwierdzono również przeciwwskazań do stosowania środków przeciwbiegunkowych hamujących perystaltykę jelit - zawierających substancję czynną loperamid - STOPERAN, LAREMID, IMODIUM.
Leki przeciwalergiczne
Nie wykazano istotnych przeciwwskazań do stosowania tych leków u diabetyków
Leki na katar i na przeziębienie
Częstym składnikiem preparatów na katar i przeciwko objawom przeziębienia jest pseudofedryna. Ponieważ lek ten obkurcza naczynia krwionośne, jest przeciwwskazany u osób z nadciśnieniem oraz chorobą wieńcową. Ponieważ cukrzyca typu II występuje bardzo często łącznie z nadciśnieniem, w związku z tym diabetycy powinny w miarę możliwości unikać tych leków, lub ich stosowanie konsultować z lekarzem lub farmaceutą. Ponadto pseudoefedryna wywołuje skurcz naczyń nerkowych, co może pogłębić rozwijającą się nefropatię (zaburzenie pracy nerek), częste powikłanie cukrzycy.
W związku z powyższym osoba chorująca na cukrzycę, na katar powinna stosować preparaty o działaniu miejscowym.
W stosowaniu tych leków u diabetyków zaleca się ostrożność, szczególnie przy stosowaniu ksylometazoliny. Lek ten, przy dłuższym stosowaniu może wchłaniać się z błony śluzowej nosa, powodując wzrost ciśnienia krwi. Nie należy aplikować kropli dłużej niż 5 dni, ponieważ, obok w/w efektu może wystąpić zjawisko wysuszania błony śluzowej nosa. Wybierając miejscowy lek na katar, należy sięgnąć raczej po specyfiki zawierające oksymetazolinę, która ma mniej działań niepożądanych. (np. krople AFRIN, OXALIN, RESOXYM).
Leki stosowane przy bólu gardła
Mając na uwadze zjawisko interakcji pomiędzy salicylanami a doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi należy zachować ostrożność podając pochodne kwasu salicylowego diabetykom. Obecnie wiele leków dezynfekujących błonę śluzową gardła ma swoje bezcukrowe odpowiedniki, które należy wybrać w przypadku cukrzycy, np. CHOLINEX BEZ CUKRU, STREPSILS BEZ CUKRU, PROPOLKI BEZ CUKRU, NEO-ANGIN BEZ CUKRU, SEPTOLETE D.
mgr farm. Grzegorz Głowiak
mgr farm. Aleksandra Uruszczak
