Jesteś tutaj:

Przewlekłe zmęczenie - objaw, czy choroba?

Każdy z nas, chodź raz w swoim życiu skarżył się na objaw przemęczenia. Jednak w niektórych przypadkach przewlekłe zmęczenie może być objawem poważnego schorzenia lub samo w sobie stanowić chorobę.

Przewlekłe zmęczenie - objaw, czy choroba?

Zdjęcie: Bailey Weaver

Każdy z nas, chodź raz w swoim życiu skarżył się na objaw przemęczenia. Stresująca praca, problemy życia codziennego w sposób naturalny rodzą w nas uczucie wyczerpania i braku energii. Jednak w niektórych przypadkach przewlekłe zmęczenie może być objawem poważnego schorzenia lub samo w sobie stanowić chorobę.

Przewlekłe zmęczenie jest odczuciem subiektywnym, na które skarży się ok. 22% osób. Opisywane, jako spadek energii, wyczerpanie, męczliwość, osłabienie (aspekt fizyczny), a także senność, znużenie, zaburzenia pamięci i koncentracji czy obniżenie nastroju (aspekt psychiczny). Jeśli występuje długotrwale, znacznie wpływa na aktywność zawodową, społeczną oraz osobistą pacjenta oraz nie ustępuje pomimo odpoczynku, nie należy go bagatelizować.

Niektóre choroby, którym może towarzyszyć przewlekłe zmęczenie:

1. Zaburzenia oddychania w czasie snu

Zaliczamy do nich różne typy zespołu bezdechu sennego. Głośne chrapanie u większości pacjentów poprzedza pojawienie się bezdechów i jest ich głównym objawem. Bezdech w czasie snu warunkuje zablokowanie przepływu powietrza w górnych drogach oddechowych, co powoduje zmniejszenie dostarczania tlenu do tkanek i w konsekwencji nieuświadomione wybudzenie ze snu. Wielokrotnie powtarzające się przebudzenia obniżają jakość snu sprawiając, że chory wstaje rano zmęczony, odczuwa senność w ciągu dnia, cierpi na zaburzenia koncentracji i pamięci.

2. Choroby psychiczne (zaburzenia depresyjne, lekowe, psychosomatyczne)

3. Niedoczynność tarczycy

Towarzyszą jej objawy tj. nadmierna senność, spowolnienie, zmęczenie z obniżeniem tolerancji wysiłku, wypadanie włosów i brwi, suchość skóry, łamliwość paznokci, zaparcia nietolerancja zimna.

4. Niedokrwistość (anemia)

Związana ze zmniejszeniem stężenia czerwonego barwnika we krwi zawierającego żelazo (hemoglobiny) oraz całkowitej objętości erytrocytów. Powoduje to niewystarczające dostarczenie tlenu do tkanek, co objawia się w zależności od rodzaju anemii, jako: bladość powłok skórnych (najlepiej widoczna w obrębie warg, jamy ustnej, gardła, spojówek), łamliwość i wklęsłość paznokci, osłabienie, zmęczenie, omdlenia, utrata apetytu, bóle i zawroty głowy, pogorszenie koncentracji, osłabienie siły mięśniowej, zaburzenia snu, zaburzenia cyklu miesiączkowego u kobiet, problemy z płodnością itp.

5. Borelioza

Chorobę wywołują bakterie (Borrelia burgdorferi), a przenoszona jest na ludzi przez kleszcze. Charakterystycznym, początkowym objawem jest tzw. rumień wędrujący. Jest to zmiana rumieniowa z centralnym przejaśnieniem, powiększająca się obwodowo do ok. 15 cm. Utrzymuje się na skórze 1-2 tyg., ale nie występuje u wszystkich chorych (30-50% przypadków). Towarzyszą temu objawy grypopodobne, może wystąpić naciek limfocytarny.

W miarę rozwoju choroby pojawiają się liczne symptomy pochodzące z różnych układów i narządów: bóle mięśniowo-stawowe, bezsenność, przewlekłe zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mięśnia sercowego, porażenie nerwów obwodowych, niedowłady, przewlekłe zmęczenie itp.

6. Choroby nowotworowe

7. Schorzenia neurologiczne: stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona, migrena

8. Wirusowe zapalenie wątroby typu B i C

9. Reumatoidalne zapalenie stawów

10. Toczeń rumieniowaty układowy

Kiedy zmęczenie jest chorobą?

Zespół przewlekłego zmęczenia (ZPZ) został zdefiniowany po raz pierwszy, jako jednostka chorobowa w 1988 roku. Głównym kryterium rozpoznania jest przewlekłe, stałe lub nawracające zmęczenie utrzymujące się powyżej 6 miesięcy u osób, które wcześniej nie odczuwały takich problemów. Zazwyczaj początek objawów jest ściśle określony, nie jest związany z długotrwałym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym i nie ustępuje pomimo odpoczynku. W sposób znaczący wpływa na życie zawodowe i osobiste chorego.

Oprócz dominującego objawu, jakim jest zmęczenie współistnieją, co najmniej cztery inne symptomy tj.:

  • Zaburzenia pamięci i koncentracji
  • Ból gardła
  • Powiększenie węzłów chłonnych (szyjnych lub pachowych)
  • Bóle mięśni
  • Bóle stawów
  • Zaburzenia snu (bezsenność, zmęczenie po przebudzeniu)
  • Zmęczenie nasilające się po wysiłku fizycznym, utrzymujące się ponad 24 godziny
  • Ból głowy o charakterze odmiennym niż wcześniej występujące
Rozpoznanie ZPZ jest trudne ze względu na fakt, że zgłaszane przez pacjenta objawy są w większości subiektywne (brak miarodajnych wskaźników choroby). Diagnoza opiera się na wykluczeniu innych przewlekłych schorzeń mogących ujawniać się u pacjenta pod postacią przewlekłego zmęczenia.

Kto jest narażony na zespól przewlekłego zmęczenia?

Analizując przypadki choroby stwierdzono, że objawy częściej pojawiają się u kobiet, osób rasy białej, pomiędzy 20-50. rokiem życia, wykształconych, należących do klasy średniej. Osoby ambitne, sumienne, perfekcjoniści są bardziej narażeni na wpływ stresu w życiu prywatnym i zawodowym, który może być jednym z czynników wystąpienie przewlekłych oznak zmęczenia.

Skąd to zmęczenie?

Przyczyna występowania zespołu przewlekłego zmęczenia nie jest do końca poznana. Najprawdopodobniej ma on etiologię wirusową, a najczęściej wskazuje się na infekcję wirusem Epsteina-Barr, który wywołuje mononukleozę zakaźną. Stąd też inne nazwy ZPZ tj. przewlekła mononukleoza lub przewlekły zespół mononukleozopodobny. Za wirusowym podłożem schorzenia przemawia fakt, że większość pacjentów podaje za początek objawów infekcję grypopodobną. U chorych stwierdza się również upośledzenie odporności (humoralnej i komórkowej) związane prawdopodobnie z przewlekle toczącym się procesem zapalnym.

Z drugiej jednak strony nie notuje się istotnej poprawy u pacjentów stosujących leki przeciwwirusowe. Inne wirusy podejrzewane o wywoływanie ZPZ to: Coxsackie B, wirus opryszczki ludzkiej, odry, różyczki, czy cytomegalowirus.

Jak można leczyć zespół przewlekłego zmęczenia?

Leczenie jest bardzo trudne, a metody farmakologiczne nie dają oczekiwanych efektów. Najczęściej stosuje się leki przeciwdepresyjne. Inne kierunki terapii to: psychoterapia pomagająca zrozumieć i zaakceptować obecność choroby oraz rehabilitacja motywująca do stopniowego zwiększania aktywności fizycznej, aby przywrócić pacjenta do normalnego funkcjonowania.

mgr farm. Aneta Kocoł

Piśmiennictwo:

1. Zespół przewlekłego zmęczenie i jego znaczenie w medycynie pracy. M Wiszniewska, J Walusiak, T Wittczak, C Pałczyński, Med. Prac., 2005;56(5):387 — 394.

2. Zespół przewlekłego zmęczenia. M. Kurowski, P. Kuna, Alerg.Astm.Immun., 1997;2(4): 223 – 228.

3. Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości. M. Chełstowska, K. Warzocha, Onk.w Prakt. Klin., 2006; 2(3): 105 – 115.

4. Zespół zmęczenia w przewlekłych chorobach neurologicznych. W. Brola, M. Ziornek, J. Czernicki, Neurol. i Neurochir. Pol., 2007; 41, 4: 340–349.

5. Zaburzenia oddychania w czasie snu. J. Banaszewski, Przew. Lek. 2002, 5, 10, 120-123.

6. Choroby tarczycy, jako poważny problem medyczny w Polsce. A. Ponichtera, E. Borowiak, Prob. Piel., 2008; 16 (1, 2): 192–198.

7. Zespół przewlekłego zmęczenia ze szczególnym uwzględnieniem tocznia rumieniowatego układowego. D. Urbańska-Krawiec, A. Hrycek, Pol. Merk. Lek., 2010, 29, 173, 320.
Komentarze(0)

    Znaleziono również w


    Polecamy również


    Zobacz Także