Nie każde bardzo ruchliwe dziecko jest "chore na ADHD", jak często możemy usłyszeć od opiekunek do dzieci, jednak te, które naprawdę cierpią na zespół nadpobudliwości psychoruchowej zachowują się zupełnie inaczej niż ich rówieśnicy, więc trudno nie zauważyć ich choroby. Istnieją doniesienia, że kwasy omega-3, które występują naturalnie w naszym pożywieniu mogą pomóc w profilaktyce objawów ADHD. Kwasy omega - 3 pozytywnie wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego, a wręcz są niezbędne do jego prawidłowego rozwoju, wobec czego istnieje wiele preparatów zawierających w swoim składzie kwasy omega - 3 i przeznaczonych specjalnie dla dzieci.
Czym jest ADHD?
ADHD określana jest jako zespół nadpobudliwości psychoruchowej. ADHD to skrót wzięty z języka angielskiego - Attention Deficit Hyperactivity Disorder, co dosłownie oznacza zaburzenie polegające na nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Zaburzenia te ujawniają się najczęściej u dzieci poniżej piątego roku życia i polegają między innymi na:- nadpobudliwości ruchowej (niemożność pozostania na chwilę w jednej pozycji)
- zaburzeniach koncentracji i uwagi
- impulsywności
Dziecko z ADHD jest stale nadmiernie pobudzone, ruchliwe, gwałtownie wykonuje wszystkie ruchy, nie jest w stanie dłużej skoncentrować się na jednej czynności, podejmuje niebezpieczne działania, pobieżnie ocenia sytuację oraz jest nadmiernie gadatliwe.
Co może być przyczyną występowania ADHD u dziecka?
Przyczyny ADHD mają podłoże genetyczne, na występowanie tego zespołu u dziecka nie ma wpływu sposób jego wychowania czy otoczenie. Zespół ten uwarunkowany jest zaburzeniem równowagi pomiędzy substancjami przekazującymi informacje w centralnym systemie nerwowym. Zaburzenie dotyczy układu dopaminowego i noradrenergicznego, co ściśle przejawia się w obserwowanych zachowaniach dziecka.
Czy istnieją sposoby leczenia ADHD?
Leczenie opiera się głównie na zrozumieniu zachowań dziecka i podjęciu terapii zajęciowej z psychologiem. Na taką terapię składać może się terapia mowy (jeśli u dziecka występuje opóźnienie w jej rozwoju), terapia zajęciowa oraz pozytywne umacnianie dobrych zachowań u dziecka a wygaszanie negatywnych.
Niektórzy badacze sugerują wpływ diety na zachowanie dziecka, jednak jest to mało prawdopodobne i nie potwierdziło się w żadnych badaniach. Leczenie farmakologiczne, rzadko stosowane w Polsce, polega głównie na wdrożeniu leków oddziałujących na przekaźnictwo w układzie nerwowym.
Jakie leki są stosowane w leczeniu ADHD?
W leczeniu potwierdzonego ADHD lekarz psychiatra stosuje u dziecka leki, które oddziałują na centralny układ nerwowy zmieniając proporcje neuroprzekaźników. Są to leki stymulujące układ nerwowy i czasami bardzo silnie działające. Większość z nich ma działanie odurzające, dlatego stworzono preparaty o przedłużonym działaniu, aby zmniejszyć ryzyko uzależnienia. Do substancji tych należą między innymi: metylofenidat, dekstroamfetamina, pemolina, guanfacina, bupropion, atomoksetyna.
Leczenie wymienionymi lekami musi odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza psychiatry.
Leczenie wymienionymi lekami musi odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza psychiatry.
Czy substancje inne niż silnie działające leki mogą pomóc dziecku?
Istnieją doniesienia, że kwasy omega-3, które są istotnym elementem naszej diety, mogą pomóc w profilaktyce ADHD*. Kwasy te są istotne dla rozwoju układu nerwowego oraz warunkują jego prawidłowe funkcjonowanie. Uzupełnienie diety w omega-3 sprzyja dobrej pracy układu nerwowego.
Jak działają kwasy omega-3 i w jakich produktach spożywczych występują?
Kwasy omega-3 występują przede wszystkim w rybach morskich, takich jak łosoś, makrela, śledź, tuńczyk, owocach morza, migdałach i orzechach, jak i również w olejach roślinnych, np. lnianym.
Kwasy te są potrzebne do prawidłowego rozwoju układu nerwowego, stąd prawdopodobnie ich pozytywne oddziaływanie na chore dzieci.
Stwierdzono, iż stosując kwasy omega-3, zwiększa się koncentracja dziecka na nauce i polepsza jego ogólne zachowanie.
W obecnej chwili w wielu artykułach o leczeniu ADHD wspomina się o pozytywnym wpływie na terapię dzieci, w przypadku, gdy są one podawane codziennie, co sprawia, że ich stężenie w organizmie utrzymuje się na wysokim poziomie. Istnieją preparaty zawierające w swoim składzie tylko kwasy omega-3, bądź takie, gdzie są one jednym z głównych składników. Dzięki tym preparatom osiąga się wysoki poziom kwasów omega-3 w organizmie, co jest niemożliwe bez dodatkowej suplementacji.
Jakie preparaty z odpowiednią dawką kwasów omega-3 są dostępne w aptekach?
Jest bardzo duży wybór preparatów zawierających głównie kwasy omega-3 uzupełnione o inne niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, a czasami też witaminy. Niektóre z nich są przeznaczone zwłaszcza dla dzieci i mają wygodną postać kapsułek do żucia:
- Omega Kinder
- Alfa & Omega Junior kapsułki
- Gwiazdosprytki
- Solgar Lit'l Squirts Dha dla dzieci
Przykłady typowych preparatów, które mogą być bardziej lub mniej chętnie przyjmowane przez młodych pacjentów:
- Eye q
- Naturkaps omega-3
- Bio-omega-3 plus
- Omega-3 kid Multi Tabs (syrop z miodem)
- Vitalen omega3 + omega6
Wybór preparatów, które dzieci będą chętnie przyjmować ze względu na kolorowe opakowania, jest bardzo duży. Można stosować syropy, które czasami najłatwiej podać dziecku lub preparaty w postaci żelek.
Jak dawkować preparaty z kwasami omega-3?
Ze względu na różną zawartość kwasów omega-3 w różnych preparatach oraz odmienny ich stosunek do pozostałych składników preparatu należy podawać dziecku preparat według zaleceń z ulotki preparatu, który zakupiliśmy.
Wszystkie preparaty podajemy zaraz po posiłku, aby umożliwić właściwe wchłonięcie się składników.
Czy istnieją jakieś przeciwwskazania do stosowania kwasów omega-3?
Ze względu na swoje działanie kwasy omega-3 nie powinny być stosowane w dodatkowej suplementacji u osób ze skazami krwotocznymi, hemofilią, stosujących leki przeciwzakrzepowe (ze względu na zwiększenie ryzyka krwotoku) oraz u osób chorych na padaczkę.
Czy kwasy omega-3 wykazują interakcje z innymi substancjami leczniczymi?
Jedyną istotną interakcją jest wymienione wcześniej nasilenie działania leków przeciwzakrzepowych, należy unikać łączenia kwasów omega-3 z lekami tego rodzaju.
* Źródło: Pediatrics. 2005 May;115(5):1360-6.; Richardson AJ, Montgomery P.
The Oxford-Durham study: a randomized, controlled trial of dietary supplementation with fatty acids in children with developmental coordination disorder.
Magdalena Bartosik
Konsultacja: mgr farm. Aleksandra Uruszczak
