Zdjęcie: UNICEF Ukraine
W jaki sposób karmiąca mama może bezpiecznie podjąć leczenie, nie szkodząc jednocześnie swojemu dziecku?
Przyjrzyjmy się najważniejszym grupom leków i przeanalizujmy ich bezpieczeństwo stosowania w okresie karmienia piersią.
Pamiętajmy, że wszystkie leki dostępne na receptę, powinny być stosowane tylko z polecenia lekarza i zgodnie z jego zaleceniami!
1. Leki przeciwbakteryjne
W okresie karmienia dopuszcza się stosowanie:
- większości antybiotyków beta-laktamowych. Za najbardziej bezpieczne antybiotyki z tej grupy, uważa się penicyliny, mogą one jednak po podaniu matce, wywołać o malucha zaburzenia równowagi flory bakteryjnej, prowadzące do biegunki. Rzadziej u dziecka mogą pojawić się odczyny alergiczne np. wysypka. Najczęściej u mam karmiących stosuje się: amoksycylinę oraz amicylinę.
Z grupy antybiotyków beta-laktamowych mogą być również stosowane cefalosporyny, prócz III generacji tych antybiotyków podawanych doustnie, gdyż brak jest badań klinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania tych preparatów u matek karmiących.
- Kolejną grupą antybiotyków, których stosowanie jest stosunkowo bezpieczne w okresie laktacji, są makrolidy. Mogą być stosowane: erytromycyna oraz roksytromycyna, jednak należy zachować bardzo dużą ostrożność w stosowaniu antybiotyków makrolidowych w okresie karmienia, gdyż są one aktywnie wychwytywane przez gruczoł sutkowy, co oznacza że osiągają znaczne stężenia w mleku. Jednak są one lekami dobrze tolerowanymi przez karmiącą mamę, a co najważniejsze nie szkodzą maleństwu pod warunkiem, że są stosowane zgodnie z zaleceniami lekarza.
W okresie karmienia zdecydowanie nie należy stosować następujących antybiotyków:
- Aminoglikozydów, które teoretycznie powinny być bezpieczne w okresie laktacji, gdyż w znikomym stopniu są wchłaniane z przewodu pokarmowego niemowlęcia, a tym samym nie powinny wykazywać niebezpiecznych działań na organizm malucha. Mimo to większość pediatrów nie zaleca ich stosowania u kobiet karmiących, ze względu na ryzyko uszkodzenia nerek oraz słuchu u niemowląt.
- Pochodnych nitrofuranu. Stosowane są w bakteryjnym zapaleniu dróg moczowych np. nitrofurantoina, furazolidon oraz bakteryjnych zakażeniach w obrębie przewodu pokarmowego np. nifuroksazyd. Nie wolno ich stosować w okresie laktacji do ukończenia przez dziecko 1 miesiąca życia, z powodu ryzyka wystąpienia u karmionego niemowlęcia, niedokrwistości związanej z degradacją erytrocytów przez lek przenikający z mleka, do organizmu dziecka (tzw. niedokrwistość hemolityczna).
- Sulfonamidów - cząsteczki tej grupy leków przenikające do organizmu malucha wraz z mlekiem, powodują wypieranie bilirubiny (barwnik powstający w organizmie z rozpadu krwinek czerwonych) z połączeń białkowych. Póki bilirubina we krwi dziecka jest związana z cząsteczkami białka (głównie albuminami) jest nieszkodliwa, jeśli lek zacznie wypierać ją z tych połączeń i sam zacznie wiązać się z białkami osocza, następuje gwałtowny wzrost stężenia bilirubiny we krwi, co grozi wystąpieniem tzw. żółtaczki jąder podkorowych mózgu. Jest to bardzo niebezpieczny stan, który grozi nawet trwałym uszkodzeniem niektórych struktur mózgu naszego dziecka! Matki karmiące muszą wystrzegać się tej grupy leków, zaliczamy do niej np. sulfametoksazol, sulfakarbamid, sulfafurazol.
- Fluorochinolonów, które powodują w młodym, rosnącym organizmie degradację chrząstki, co grozi upośledzeniem funkcjonowania stawów u dziecka karmionego przez mamę leczoną fluorochinolonami. Najczęściej przepisywani przedstawiciele to: cyprofloksacyna, perfloksacyna, ofloksacyna, norfloksacyna.
2. Leki przeciwgrzybicze
Dopuszcza się stosowanie:
- nystatyny, natamycyny - występują w postaci maści oraz globulek dopochwowych
- flukonazolu - występuje w postaci tabletek
Nie należy stosować:
- ketokonazolu, itrakonazulu
- flucytozyny, terbinafiny
3. Leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, przeciwzapalne
Jako zasadę przyjmuje się: NIE stosowanie wyżej wymienionych leków u kobiet karmiących!
W razie konieczności dopuszcza się podanie jednorazowej dawki paracetamolu, nie przekraczającej 1 g lub przerywa się karmienie. Dostępne preparaty: APAP, EFFERALGAN, PARACETAMOL.
W okresie karmienia nie należy stosować: kwasu acetylosalicylowego (aspiryna) diklofenaku, ibuprofeniu, indometacyny, piroksykamu oraz naproksenu.
4. Leki przeciwwrzodowe
Kobieta karmiąca może bezpiecznie sięgnąć po leki zobojętniające kwas solny w żołądku:
- SMECTĘ
5. Leki stosowane w chorobach układu krążenia
- nadciśnienie tętnicze:
może być stosowany propranolol i metoprolol (należą leków ?-adrenolityczne i tylko one spośród nich mogą być stosowane)
- arytmia:
może być stosowana chinidyna- niewydolność mięśnia sercowego
dopuszcza się stosowanie glikozydów nasercowych- zaburzenia krzepnięcia krwi na różnym tle
dopuszcza się stosowanie heparyny (zmniejsza krzepliwość krwi) oraz kwasu traneksamowego (zwiększa krzepliwość krwi)6. Leki przeciwcukrzycowe
Dopuszcza się stosowanie:
- insuliny (nie przenika do mleka matki)
? pochodnych biguanidu: metformina, fenformina
? pochodnych biguanidu: metformina, fenformina
Nie należy stosować:
pochodnych sulfonylomocznika np. gliklazydu, glibenklamidu itd.? akarbozy
Przed zażyciem jakiegokolwiek farmaceutyku w okresie karmienia piersią, zawsze dokładnie czytaj ulotkę informacyjną, a wszelkie wątpliwości konsultuj z lekarzem lub farmaceutą!
Zażywaj lekarstwa tuż po karmieniu malucha, najlepiej przed najdłuższą przerwą (np. nocną) w posiłkach.
Nawet jeśli musisz na kilka dni odstawić dziecko od piersi, pamiętaj, że zawsze możesz wrócić do karmienia.
Anna Machura
Konsultacja: mgr farm. Aleksandra Uruszczak
1. Cegieła U., Flowarczna J., red. Janiec W. Kompendium farmakologii. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2010. Wyd.3
2. Podlewski J., Chwalibogowska - Podlewska A. Leki współczesnej terapii. Warszawa: Medical Tribune Polska 2010, wyd. 20
3. Pharmindex 2010 on-line
2. Podlewski J., Chwalibogowska - Podlewska A. Leki współczesnej terapii. Warszawa: Medical Tribune Polska 2010, wyd. 20
3. Pharmindex 2010 on-line
