Każdy z nas doświadczył kiedyś chwilowego "dzwonienia" w uszach. Trzaski, piski, tętnienie, cykanie świerszczy, brzęczenie w głowie - na samą myśl aż przechodzą ciarki. Wyobraźmy sobie jeszcze, że dźwięki te słyszymy stale: w pracy, w domu, w samochodzie. 17% ludności nie musi sobie tego wyobrażać, gdyż cierpi na szumy uszne, które towarzyszą im każdego dnia.
Rodzaje szumów usznych
Wyróżniamy szumy ostre ustępujące w ciągu 3 miesięcy, lub przewlekłe mogące trwać nawet rok. Inny podział uwzględnia czy są one słyszane tylko przez pacjenta (subiektywne) czy też przez osoby znajdujące się w jego pobliżu (obiektywne). Uporczywe dźwięki mogą pojawiać się w jednym lub w obydwu uszach. Szumy obiektywne występują bardzo rzadko i głównie leczenie obejmuje metody operacyjne. W przypadku szumów subiektywnych leczenie jest długotrwałe, stosuje się farmakoterapię, psychoterapię, elektrostymulacje czy akupunkturę.
Dlaczego szumi?
Szumy uszne same w sobie nie są chorobą, lecz stanowią objaw lub skutek innych schorzeń. Prawdopodobnie są związane z uszkodzeniem struktur słuchowych w obrębie ślimaka i związaną z tym nieprawidłową aktywnością nerwową. Uszkodzenia te mogą być na tyle małe, że nie muszą dawać objawów niedosłuchu, natomiast już ujawniają się w postaci szumów usznych. W większości przypadków przyczyny są powiązane z wiekiem pacjentów. U dzieci najczęściej szumy współistnieją z chorobami górnych dróg oddechowych,
u młodzieży są następstwem uszkodzenia wewnętrznych narządów słuchu, natomiast u osób starszych mogą towarzyszyć takim chorobom jak cukrzyca, zwyrodnienie kręgosłupa, choroby nerek czy zaburzenie ciśnienia tętniczego. Skutkiem ich występowania jest pogłębiająca się irytacja pacjenta, nerwowość, problemy z zasypianiem czy z koncentracją. Utrudnia to codzienne funkcjonowanie, a w skrajnych przypadkach może rodzić depresję.
u młodzieży są następstwem uszkodzenia wewnętrznych narządów słuchu, natomiast u osób starszych mogą towarzyszyć takim chorobom jak cukrzyca, zwyrodnienie kręgosłupa, choroby nerek czy zaburzenie ciśnienia tętniczego. Skutkiem ich występowania jest pogłębiająca się irytacja pacjenta, nerwowość, problemy z zasypianiem czy z koncentracją. Utrudnia to codzienne funkcjonowanie, a w skrajnych przypadkach może rodzić depresję.
Najczęstsze przyczyny szumów subiektywnych:
1. Ostre i przewlekłe zapalenie ucha środkowego
Jest częstym schorzeniem u dzieci poniżej 7-go roku życia i zazwyczaj ma charakter bakteryjny. Głównym objawem jest silny ból ucha nasilający się w nocy, także szumy uszne, przejściowe pogorszenie słuchu, gorączka (nawet do 40°C) oraz wyciek z ucha. Niedoleczone ostre zapalenie może przejść w postać przewlekłą. Najczęściej pojawia się, jako następstwo zapalenia zatok czy gardła. W przypadku zakażenia bakteryjnego niezbędny jest antybiotyk. Pomocne będą także krople do nosa zmniejszające obrzęk błony śluzowej oraz leki przeciwbólowe i przeciwzapalne.
2. Uszkodzenie narządu słuchu przez hałas
Może być spowodowany słuchaniem głośnej muzyki - szczególnie przez słuchawki lub w czasie koncertów rockowych - najczęstsza przyczyna u młodzieży. U osób starszych zazwyczaj związane z choroba zawodową (hałas w miejscu pracy: drukarnia, fabryka, obsługa młota pneumatycznego). Uszkodzenie słuchu przez hałas jest nieodwracalne, a jego skutkiem jest niedosłuch i szumy uszne. Niebezpieczne jest zarówno długotrwałe narażenie na głośne dźwięki, jak i hałas impulsowy np. wystrzał z broni palnej.
3. Leki ototoksyczne (uszkadzające słuch)
Niektóre leki powszechnie stosowane, mogą powodować uszkodzenie struktur ucha wewnętrznego i pojawienie się szumów usznych. Należą do nich: niesteroidowe leki przeciwzapalne i tu zwłaszcza salicylany (np. popularna aspiryna), antybiotyki aminoglikozydowe, lub leki stosowane w nadciśnieniu (diuretyki pętlowe np. furosemid). Wystąpienie działań niepożądanych zależy przy tym od dawki, czasu i częstości stosowania, równoczesnego zażywania kilku leków uszkadzających słuch czy wieku pacjenta.
4. Choroby infekcyjne (świnka, grypa, ospa, różyczka, odra)
Mogą wtórnie powodować zapalenie ucha środkowego z wszystkimi towarzyszącymi objawami. Zakażenie szerzy się drogą poprzez gardło i trąbkę słuchową.
5. Zaburzenia ukrwienia mózgu
Wiążą się z niedokrwieniem mózgu i ucha wewnętrznego, co może być spowodowane np. miażdżycą, nadciśnieniem tętniczym, zatorami, stanami zapalnymi naczyń, miejscowym wzrostem lepkości krwi lub anemią. Inne objawy towarzyszące to: zawroty głowy, roztargnienie, bóle głowy lub wahania nastroju.
W przypadku szumów usznych o przyczynie naczyniowej stosujemy preparaty roślinne usprawniające krążenie mózgowe z miłorzębem japońskim (Ginko biloba) np. GINKOFAR, BILOBIL, GINKOFLAV, VENOFORTON płyn. Zwiększają one zaopatrzenie tkanek w krew i substancje odżywcze na skutek rozszerzenia naczyń i zmniejszenia lepkości krwi. Efekt terapeutyczny pojawia się po około 4 tygodniach, jednakże po 3 miesiącach regularnego stosowania należy zrobić przerwę. Pomocne w tym przypadku są również preparaty homeopatyczne stosowane podjęzykowo np. VERTIGOHEEL.
6. Zatkanie ucha przez korek woskowinowy
Oprócz niedosłuchu spowodowanego zatkaniem przewodu słuchowego, mogą temu towarzyszyć szumy uszne oraz bóle i zawroty głowy. Zjawisko to jest częstsze u osób stosujących aparaty słuchowe, zatyczki uszne czy słuchawki wkładane do uszu, gdyż dochodzi u nich do upośledzenia naturalnego procesu samooczyszczania ucha i nadprodukcji woskowiny. Problem nasila się podczas czyszczenie kanału słuchowego przy pomocy patyczków kosmetycznych (woskowina jest dodatkowo upychana tworząc twardy korek woskowinowy).
Sposobem na to może być stosowanie preparatów wspomagających utrzymanie higieny uszu (stosowanie 1-2 w tygodniu) oraz zapewniających rozpuszczenie, zmiękczanie i usunięcie zalegającej wydzieliny (stosowanie przez 3-4 kolejne dni). Dostępne są np. krople: A-CERUMEN, CERUMEX oraz VAXOL w sprayu.
7. Choroba Ménieré?a
Objawia się wystąpieniem napadowych zawrotów głowy, szumów usznych
i postępującym pogorszeniem słuchu (po każdym napadzie, co może prowadzić do głuchoty). Mogą temu towarzyszyć zaburzenia równowagi, oczopląs oraz nudności i wymioty. Atak trwa zazwyczaj od kilku minut do kilku godzin, a przyczyny związane są z poważnymi zaburzeniami w obrębie błędnika.
i postępującym pogorszeniem słuchu (po każdym napadzie, co może prowadzić do głuchoty). Mogą temu towarzyszyć zaburzenia równowagi, oczopląs oraz nudności i wymioty. Atak trwa zazwyczaj od kilku minut do kilku godzin, a przyczyny związane są z poważnymi zaburzeniami w obrębie błędnika.
Leczenie w tym zespole wymaga konsultacji z lekarzem i obejmuje początkowo niskosolną dietę oraz farmakoterapię. Przy nieskuteczności powyższych metod chory kwalifikuje się do leczenia operacyjnego.
8. Zwyrodnienia szyjnego odcinka kręgosłupa
W zależności od nasilenia zmian, oprócz bólu w karku i tylnej części głowy, mogą temu towarzyszyć omdlenia, szumy uszne, zawroty głowy i zaburzenie widzenia. Ma to miejsce, gdy zwyrodnienie kręgosłupa doprowadza do ucisku na naczynia w obrębie karku.
Leczenie towarzyszących w tym przypadku szumów usznych wymaga konsultacji z lekarzem i stosowania leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, obniżających napięcie mięśniowe czy uspokajających.
9. Zaburzenia hormonalne i metaboliczne
Cukrzyca, zaburzenia hormonów płciowych, choroby tarczycy oraz choroby nerek mogą pośrednio wpływać na kondycję naszego słuchu, skutkując uszkodzeniem ślimaka, co w efekcie powoduje szumy uszne. Leczy się wtedy podstawowe schorzenie, w wyniku czego łagodzi się dolegliwości słuchowe.
mgr farm. Aneta Kocoł
